༢. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ
༦༨. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ ས་ངྒ་ཧ་སྶ དཱི་པ་ནིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ ས་ངྒ་ཧ་སྶ དཱི་པ་ནིཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཐ་མཾ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ ས་ནྡྷི་ཉྩ ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ’’ཏི་ཨཱ་དི མཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ རཱུ་པཾ, ནི་བྦཱ་ན་མི་ཏི་ས་བྦ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏུ ཝི་སེ་ས་ན་ཉྩེ་ཏཾ. ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ནུ་པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ས་མྤ་ཡོ་ག ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ‘ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཏཱ, ཨེ་ཀ ནི་རོ་དྷ་ཏཱ, ཨེ་ཀཱ ར་མྨ་ཎ་ཏཱ, ཨེ་ཀ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ,ཏི. ‘‘ཙེ་ཏ་སི ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཙི་ཏྟ་སྨིཾ ནི་ཡུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ་སུ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙེ་ཏ་སཱ ཝཱ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ས་ངྑྱཱ་ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. སི་དྡྷ་པ་དཾ ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་པྥ་ནྣ པ་དཾ. ‘‘པུ་བྦ་ནྟ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ་ས་ངྑ་ཏ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཐ་མ བྷཱ་ག་ཏོ. ཨུ་དྡྷཾ པ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ན’’ནྟི. དྷཱ་ཏུ པཱ་ཋེ་སུ-ཛ་ནི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ-ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་རཱུ་པ ཝི་ནཱ་སོ’’ཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ནཱ་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏྠ པཱི’’ཏི པ་ར་སྨིཾ ཨེ་ཀཱ་ལ་མྦ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་པ་དེ་པི. ‘‘ཨེ་ཀ ཙི་ཏྟ་སྶ་པི བ་ཧུ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ནྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. སོ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ས་དྡེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ བ་ཧཱུ་ནི་པི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱུ་པ་ཏཱ ས་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཀ་སྨཱ. ཨ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ. ཀོ་པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཡཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏི, སཱ་ཡེ་ཝ ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཏཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨེ་ཀ ནི་རོ་དྷ་ཏཱ་དཱི་སུ. ‘‘མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ. ‘‘ས་ཧེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙ ཛཱི་ར་ཎ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཨུ་པྤཱ་ད ཛཱི་ར་ཎ ནི་རོ་དྷཱ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་མ་ཏཱ’’ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ. ‘‘བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནཾ’’ཏི ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ ནི་རོ་དྷཱ་དཱི་སུ. ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ་པི ས་ངྒྷེ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ-ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ར་ཏ་ན བྷཱ་ཝོ པ་ཎཱི་ཏོ་ཏི ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ’’ཏི ཡེ དྷ་མྨཱ. ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ རཱུ་པཱ་ནི པཱི’’ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི་པི. ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ སི་ཡུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་དཱ ཡ་ཏྟ ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ. ‘‘ཙེ་ཏོ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཧེ་ཏུ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཙ ཧེ་ཏུ ཨ་ནྟོ ནཱི་ཏ་ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཙ ཧེ་ཏུ ཨ་ནྟོ ག་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ‘‘ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟཱི’’ཏི ན་པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ‘‘ན ཧི ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ན ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ནཾ་པི ས་མཱ་ནཾ ཝ་ཏྟི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀཾ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཝ་ཡོ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ནཱ་སོ པ་ཀཱ་ས་ཏི. ‘‘ཋི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཏི་ཊྛ མཱ་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ. ཨ་ཉྙོ པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཛ་རཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཡཱ ཋི་ཏི, ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཡོ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་སོ དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཨེ་སཱ རོ་གཱ་ནཾ ཋི་ཏི, ཨེ་སོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨི་ཏ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧི་ཏེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པེ ནཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ་སུ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུ ཙ ནི་རོ་དྷེ་སུ ཙ ག་ཧི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་ནཾ’’ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི དྭ་ཡ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི སི་ཡུཾ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་སྨཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནི་པི ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཝ སི་ཡུཾ, ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་ཏཱ ཙི་ཏྟ ལ་ཧུ་ཏཱ་ད་ཡོ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱི་དི་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་སྶ. ‘‘པ་ས་ངྒཱ’’ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཏཱ པ་ས་ངྒོ. ‘‘པུ་རེ་ཏ་ར་མུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཏྟ་ར ས་མ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ས་ངྒོ ན ས་ཀྐཱ ནཱི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པ་ས་ངྒོ’’ཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཏཱ པ་ས་ངྒོ. ‘‘ཨ་ལ་མ་ཏི པ་པ་ཉྩེ་ནཱ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ’’ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ པ་པ་ཉྩོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༦༩. ཕ་སྶ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཊྚ ནཾ ན་དོ་ས་པ་ཊི་གྷ་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་མ་ར་སྶ པ་དུ་མ པུ་པྥེ་སུ པུ་པྥ་ར ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་ཛཱ་ན་ན མ་ཏྟེ ཨ་ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ར་ས་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎཾ སཾ་ཧ་ན་ན མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཕུ་ས་ན་ཉྩེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ་ནི་ཏྭཱ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. ‘‘ཨུ་པ་ཧ་ཙྩཱ’’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀ་ཐཾ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཏོ’’ཏི ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘ཏ་ད་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི, ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྥུ་ས་ནཾ ཉཱ་ཎེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སྭཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ན ལ་ཀྑ་ཎོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ, ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཨཱ་པཱ་ཏཱ ག་ཏ་ཝི་ས་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ དྭཱ་རཱ ར་མྨ་ཎ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཏི ས་མཱ་ག་མོ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྨ་དེ་ཝ གྷ་ཊྚ་ན ཀི་ཙྩོ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ ཙི་ནྟཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི པ་ཀཱ་ས་ཏཱི་ཏི. ‘‘ས་ནྣི་པཱ་ཏ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ཛོ་ར་ཐ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ. ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ཀཱ་རོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་སྶཱ་ཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩུ པ་ཊྛཱ་ནོ ཝཱ. དྷཱུ་མོ་ཝི་ཡ ཨ་གྒི་སྶ. ཝེ་ད་ནཱ་ཕ་ལཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ པ་ན ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཕ་སྶོ པ་ཐ་མཾ ཝུ་ཏྟོ ཏི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཝཱ་དོ་ཏཱ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨི་ཉྷི ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཕ་སྶོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཐ་མཾ ཝུ་ཏྟོ. ཕ་སྶེ་ན ཕུ་སྶི་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཕུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི ཙ ཨ་ཡཾ ཕ་སྶོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་པཱ་སཱ་དཾ པ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷོ ནཱ་མ སེ་ས་ད་བྦ ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཐ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎ་སྨི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ པ་ཐ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཡཾ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་བྦྷཱ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཕ་སྶ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཕ་སྶོ པ་ཐ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་རེ ནེ་ཝཱ’’ཏི དེ་ས་ན་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ཝཱ་དེ་སུ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཝཱ་དོ ཨེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨི་དཾ ཀི་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན པ་ན་ཉྙེ་ཧི ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཝི་ནཱ ཝི་སུཾ པ་ཐ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཡེ ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ས་བྦེ ཏེ མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, མ་ནོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཐ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཀི་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ མ་ནོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཐ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན པ་ན ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཝི་ནཱ ཝི་སུཾ པ་ཐ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ བྷཱ་ཝེ་པི ཕ་སྶ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཕ་སྶོ་ཧེ་ཏུ ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ པ་ནཱ་ཡ. ཕ་སྶོ ཧེ་ཏུ ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ ནཱ་ཡ. ཕ་སྶོ ཧེ་ཏུ ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཕ་སྶ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཕ་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཕ་སྶོ པ་ཐ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧོ་ཏི, པ་དྷཱ་ནཾ, ཛེ་ཊྛ་ཀཾ. ཕ་སྶོ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན ས་བྦེ་སཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཧོ་ཏི, པ་དྷཱ་ནོ, ཛེ་ཊྛ་ཀོ་ཏི ཨ་ཡཾ དྭི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙོ་ད་ཀོ ཕུ་ས་ནཾ ནཱ་མ ས་པྤ་ཊི་གྷ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཀི་ཙྩ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ན་ནུ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ‘‘ན་ནུ་ཙཱ’’ཏི ཙོ་དེ་དྷཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ‘‘ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི་ཝ་ཏྠུཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཕ་སྶོ. ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཱ པ་ཏྟིཾ’’ཏི ཙ་ལ་ན ཀ་མྤ་ན ཐ་མྦྷ་ན ཛེ་གུ་ཙྪ བྷ་ཡ ཏཱ་ས ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀཱ་རཱ པ་ཛྫ་ནཾ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ’’ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ དུ་ཀྑ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཕ་སྶ ཝི་སེ་སཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཕུ་ས་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཝི་དྷཾ རཱུ་པ་པྥུ་ས་ནཾ, ནཱ་མ་པྥུ་ས་ན, ནྟི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་པྥུ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ. ནཱ་མ་པྥུ་ས་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཕ་སྶ་པྥུ་ས་ནཾ, ཉཱ་ཎ་པྥུ་ས་ན, ནྟི. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་པྥུ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨ་པི ཙ ཛྷཱ་ན་མ་གྒ ཕ་ལ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་པི ཕུ་ས་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟི དྷཱི་རཱ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཕུ་སཱ་མི ནེ་ཀྑ་མཾ སུ་ཁཾ. ཨ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན སེ་ཝི་ཏ་ནྟི-ཨཱ་དཱི་སུ. ཨི་དཾ ཨུ་པ་མཱ མ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཀ་སྶ་ཙི མ་ནྡ པ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་ད’’ནྟི ཁེ་ལུ༹་པྤཱ་ད ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཉྙུ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊ ཕ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་པྤཱ་ཀ་ཊ ཕ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ.
༧༠. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝཱ. ‘‘སཱ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི སཱ་དྷུ་ར་སཾ ཝཱ. ‘‘ཨ་སྶཱ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི ཨ་སཱ་དྷུ་ར་སཾ ཝཱ. ‘‘ཀིཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏ་མཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. ‘‘སུ་ཁ་མྤི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཁ་མྤི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་ཝཱ ‘‘ཀི་ཉྩ་ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐ་ཉྩ་ཝེ་ད་ཡ་ཏི. ‘‘སུ་ཁ་མྤི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཁཾ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཝེ་ད་ཡ་ཏི. སུ་ཁ བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ‘‘ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་བྱཱ་ཝ་ཊཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཀི་ཙྩ་བྱཱ་ཝ་ཊཱ. ཨ་དྷི་པ་ཏི བྷཱ་ཝོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ ཀི་ཙྩཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ཛཱ་ར་ཧ བྷོ་ཛ་ནཾ རཱ་ཛ་གྒ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ‘‘སཱུ་ད་ས་དི་ས་ཏཱ’’ཏི ར་ཉྙོ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ས་དི་ས་ཏཱ. ཏ་ཏྠ སཱུ་དོ ར་ཉྙོ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙ་ནྟོ ར་ས་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཐོ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་སཾ ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏཾ པ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནི་སྶ་རོ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨི་སྶ་རོ. རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ. སཱུ་དོ ཝི་ཡ སེ་ས་ཙེ་ཏ་སི་ཀ དྷ་མྨཱ.
༧༡. ས་ཉྙཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཊྛུ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སུ་ཊྛུ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ ནཱ་མ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཝི་དྷ་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི. ན ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ. ཡཾ ཡཾ ཚ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ ཨ་པྤ་མུ་སྶ་ཀ་ར་ཎ མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ན་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ནི་མི་ཏྟ ཀ་ར་ཎཾ. བྷ་ཝ་ནྟ་རཾ པ་ཏྭཱ་པི ཨ་པྤ་མུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ཧི པུ་རི་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་པི ཀེ་ཙི པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཡེ་ཛཱ་ཏི་སྶ་ར པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་པྤ་མུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨ་ན་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ. མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ. ‘‘བོ་དྷེ་ཏུ’’ནྟི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ. ‘‘དཱ་རུ་ཏ་ཙྪ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི དཱ་རུ་ཏ་ཙྪ་ཀོ ནཱ་མ ཀ་ཊྛ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི. སོ ཀ་ཊྛ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་རཱི་ཧོ་ཏི. སུ་ཏ་ཙྪི་ཏ་ཚི་ནྡི་ཏེ་སུ ཀ་ཊྛེ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. པ་ཙྪཱ་ཏཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛཱ་ནི ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ‘‘ཧ་ཏྠི ད་སྶ་ཀ ཨ་ནྡྷ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཀེ་ལི༹་པྤ་སུ་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ་ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ་ཋ་པེ་ནྟོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ ཨཱ་ཧ ཛཱ་ནཱ་ཐ བྷོ ཏུ་མྷེ ཧ་ཏྠི་ནྟི. ཏེ ཧ་ཏྠིཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་མ་སི་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ངྒ་མ་ཝ་ཧ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི. ད་ལ༹ྷཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི. པུ་ན རཱ་ཛཱ ཏེ པུ་ཙྪི ཀཱི་དི་སོ བྷོ ཧ་ཏྠཱི་ཏི. ཏེ ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ན་མེ་ཝ ར་ཉྙོ་ཧ་ཏྠི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏེ ཧ་ཏྠི་ད་སྶ་ཀ ཨ་ནྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཏི ར་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ར་ཛྫུ་ཀྑ་ཎྜཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ས་པྤ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. སོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ ས་པྤོ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. མི་ག་པོ་ཏ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཉྙེ་ཁེ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཏི་ཎ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ པུ་རི་སོ་ཏི ག་ཎྷི་ཏྭཱ སོ ཨ་མྷེ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ.
༧༢. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ཙེ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཀ་པྤ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་དྷཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ནྡ་ཧ་ཏི, སཾ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ གྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘གྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏི. ‘‘པ་ཀ་པྤེ་ཏི ཝཱ་ཏེ’’ཏི ཨ་ཐ་ཝཱ ཏེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཀ་པྤེ་ཏི, ས་ཛྫེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཏྭཾ ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏྭཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏྭཾ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི་ཝཱ་ཏེ’’ཏི ཨ་ཐ་ཝཱ ཏེ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ བྷུ་སོ བྱཱུ་ཧ་ཡ་ཏི, རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་མོ་ས་ར་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨོ་ས་ར་ནྟེ. ས་ངྒ་མ་ནྟེ. ‘‘སཱ’’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. ‘‘ཏ་སྨིཾ’’ཏི རཱུ་པཱ་དི་ཀེ་ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ ཀི་ཙྩེ་ཝཱ. པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ཛེ་ཊྛ་སི་སྶོ ནཱ་མ བ་ཧཱུ་སུ སི་སྶེ་སུ ཛེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏོ སི་སྶོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ སེ་སཱ ས་བྦེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན སོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ སཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་པི.
༧༣. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ་པི བ་ཧཱུ་སུ ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ’’ ཙི་ཏྟ་སྨིཾ. ‘‘ནི་ཝཱ་ཏེ’’ཏི ཝཱ་ཏ་ར་ཧི་ཏེ པ་དེ་སེ. ‘‘དཱི་པ་ཙྩཱི་ནཾ’’ཏི དཱི་པ་ཛཱ་ལཱ་ནཾ.
༧༤. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི’’ བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན ན་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཛཱི་ཝ་ན ཀི་ཙྩེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟ ས་ནྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༧༥. མ་ན་སཱི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ས་མཱ་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ཀཱ་རཱ་ག་མོ. ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་གེ ཨཱི་ཀཱ་རཱ་ག་མོ ཙ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ལུ་ཏྟ ས་ཏྟ་མཱི པ་ད་ནྠི ཀེ་ཙི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨཱི་དཱི་གྷ་ཏྟཾ ན་སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘‘ཨ་སུ་ཉྙཾ’’ཏི ཨ་རི་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ་ཛེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན དྭ་ཡཾ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཏཾ དྭ་ཡཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ནྣཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡོ་ནི་སོ’’ཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཧི་ཏ་སུ་ཁ མ་གྒེ་ན. ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ’’ཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཧི་ཏ ཨ་སུ་ཁ མ་གྒེ་ན. ‘‘ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞ་ནི་ནྣ་ནི་ཡཱ་མི་ཏཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཙི་ཎྞ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཏཾ. ནི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨི་དཾ ནཱ་མ པ་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ནི་ནྣཾ. ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ ནཱ་མ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ས་ཏི ཀཱ་ར་ཎ ཝི་སེ་སེ’’ཏི བྷ་ཝ་ངྒ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི, ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ལླཱ་དི་ཀེ་ཝཱ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ ཨ་ས་ཏི. ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་དྡེ བི་ནྡུ ལོ་པོ, དཱི་གྷ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི.
༧༦. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ངྐ་པྤེ་ཏྭཱ’’ཏི ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ན་ཉྩ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཊྛུ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘ཏེ’’ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ. ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་མྤི ཙི་ཏྟཾ’’ཏི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ ཙི་ཏྟ་ཉྩ དུ་ཏཱི་ཡཱ དི་ཛ྄ཛྷཱ་ན ཙི་ཏྟ་ཉྩ. ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙཱ’’ཏི དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ. ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞ ཝ་སི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་ར བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ‘‘ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ. ནི་ཡཱ་མ་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪི་ཏ དི་སཱ་དེ་ས་ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ པ་ན ཀ་ཐཾ་ཏི. ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ་པི པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མུ་དཱ ཙི་ཎྞ ནི་ནྣཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ས་དྡྷཱ་ས་ཏི ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ རཱུ་ཧ་ནེ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ལ་དྡྷ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཐཱ་མ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘མ་ན་སི་ཀཱ་ར ཝཱི་རི་ཡ ས་ཏཱི་ནཾ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་པ་ཏྟཱ ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཏྠི. ས་ངྐ་པྤ་ན ཀི་ཙྩ ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ. ཏ་ཉྷི ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶེ་ཝ ཀི་ཙྩ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐོ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘སཱ་ར་མྨ་ཎ ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཏཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
༧༧. ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཝི་དྷེ་ན ཙ་ར་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཀོ ཨ་ག་མྦྷཱི་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ནཱ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཙ. ‘‘ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ’’ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དེ་སུ. ‘‘གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡཱ’’ཏི གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ན པ་ཐ་མུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ་ཧི ཝི་ཙཱ་རོ གྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ད་ཎྜ་ཀེ་ན གྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཐ་མཱ་བྷི ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཙ, ཨཱ་ཧ་ན་ན པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན ར་སོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘གྷ་ཎྜཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡཱ’’ཏི གྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ནུ་ར་ཝ་ས་དྡོ ཝི་ཡ.
༧༨. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘སཾ་ས་པྤ་ནཾ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ་ཏི ཨེ་ཀོ པ་ཀྑོ, ནོ་ནུ ཁོ་ཏི དུ་ཏཱི་ཡོ པ་ཀྑོ. ཏཱ་དི་ས་མྷཱ པ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན.
༧༩. ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཝཱི་ར་སྶཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་སྶ. སོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ ཀ་མྨེ་སུ པ་ཙྩུ པ་ཊྛི་ཏེ་སུ སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དི དུ་ཀྑ བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་ལཱི་ན ཝུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་སཱུ་ར་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ནོ་ཏྟ་ཝྺཱི་ཧི པཱ་པ་སཱུ་རོ, ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ སཱུ་རོ་ཏི. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ པི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི མ་ཉྙི་ཏཾ ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ. ‘‘ཨ་པྤ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པྤ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་པྤ་ཀ་མེ་ཝི་ད་ནྟི མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ ཀི་ལ་མ་ཐཾ’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་དཾ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཀ་མྨ་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ཧེ་ཏུ་ཙེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན བྷཱ་ཝ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱུ་ཏཾ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ. ‘‘ཝི་དྷི་ནཱ’’ཏི ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར ཝི་དྷཱ་ནེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀ་མྨེ་སུ ནེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ན་ཡོ་ཏི ཙ, ཨུ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ཨཱི་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ར་ཡ་ནྟི. ‘‘ཀི་ཙྩ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཝི་ཛཱ་ན་ན ཕུ་ས་ནཱ་དི ཀི་ཙྩ ས་མྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱ་ཡ. བྱཱ་ཝ་ཊཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཡེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘བྱཱ་ཝ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཐཱུ་ཎཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན ས་དི་སཾ’’ཏི ཛི་ཎྞ་སྶ གེ་ཧ་སྶ ཨ་པ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ས་དི་སཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྠ་མྦྷ་ས་དི་ས་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ས་བྦ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ’’ཏི ས་བྦཱ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ས་མྤ་ཏྟཱི ན་ཉྩ མཱུ་ལཾ. ཀ་སྨཱ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པཱ་ར་མི པུ་ཉྙ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ས་ཏི་ཧི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦཱ ལོ་ཀི་ཡ ས་མྤ་ཏྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཏི ཙ པཱ་ར་མི པུ་ཉྙ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦཱ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ས་མྤ་ཏྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཧཱི་ན ཝཱི་རི་ཡོ ནཱ་མ ས་བྦ ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ པ་རི་བཱ་ཧི་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༨༠. པཱི་ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘པི་ན་ཡ་ཏཱི’’ཏི པི་ནེ་ཏི, པི་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི. ཏོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་ཊྛིཾ’’ཏི ཏུ་སི་ཏཾ, པ་ཧ་ཊྛཾ. ‘‘སུ་ཧི་ཏཾ’’ཏི སུ་དྷཱ་ཏཾ, སུ་པུ་ཎྞཾ, ཝ་དྡྷི་ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ‘‘ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པི་ན་ནྟཱི’’ཏི ཏ་པྤ་ནྟི, ཛོ་ཏ་ནྟི, ཝི་རོ་ཙ་ནྟི, དི་ཝཱ ཏ་པྤ་ཏི་ཨཱ་དི་ཙྩོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཁུ་དྡི་ཀཱ པཱི་ཏི ནཱ་མ ལོ་མ་ཧཾ་ས ན མ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཀཱ པཱི་ཏི. ཁ་ཎི་ཀཱ པཱི་ཏི ནཱ་མ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སཱ པཱི་ཏི. ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ པཱི་ཏི ནཱ་མ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་བྷི་ཛྫ་ནྟཱི པཱི་ཏི. ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏི ནཱ་མ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ད་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ལླ་ངྒྷཱ་པེ་ནྟཱི པཱི་ཏི. ཕ་ར་ཎཱ པཱི་ཏི ནཱ་མ ཀ་པྤཱ་ས་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཕ་ར་ཎ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པཱི་ཏི.
༨༡. ཚ་ནྡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཨ་བྷི་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ལཱ་སོ, ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ནཾ. ‘‘ཀ་ཏྟུ་ས་དྡོ’’ཏི ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ པ་དཱ་ནཱི’’ཏི ས་བྦཱ་ནི ཏུ་མི་ཙྪ་ཏྠ ཀི་རི་ཡཱ པ་དཱ་ནི. ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི ཨ་སི་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠི་ཀོ. ཨི་ཙྪ་ནྟོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི སཱ་དྷེ་ཏུ ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ས་མྤཱ་དེ་ཏུ ཀཱ་མ་ཏཱ ཝ་སེ་ན. ཨུ་སུཾ ས་རཾ ཨ ས་ནྟི ཁི་པ་ནྟཱི་ཏི ཨི་སྶཱ་སཱ. ཨི་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཀཱ་རོ. དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ. ‘‘ཡ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ, ཀི་ཏྟི ས་དྡེ་ན ཝཱ. ‘‘ས་རེ’’ཏི ཀ་ཎྜེ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ད སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་ད་གྒེ་ནཱ’’ཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན. ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ ཡོ་གྱེ་ན. ‘‘ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི པ་དུ་དྡྷཱ་རོ. ‘‘སོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི སོ ཨ་ཏྠོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཁི་པི་ཏ ཨུ་སཱུ་ནཾ’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཁི་པི་ཏ ཨུ་སཱུ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠ་ཏོ པ་ན. ‘‘ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ལོ་ཀེ ཀི་ཉྩི ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཛ་ན་སྶ ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཐཱ་མ་པ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི བྷཱ་ཝ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ནོ ན་ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ཚ་ནྡོ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ་ཏི. ཀ་སྨཱ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ་ཏི. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས ད་སྶ་ན་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི.
༨༢. ‘‘པ་ཀི་ར་ནྟཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ར་ནྟི. ‘‘ས་མཱ་ནཱ’’ཏི སཱ་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དི་སཱ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ.
ཨ་ཉྙ་ས་མཱ་ན་རཱ་སི་མྷི་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨༣. ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་མྷི. ‘‘མུ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཉཱ་ཏ་བྦ་སྶ་ཉེ་ཡྻ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཎ ཝ་སེ་ན ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཏ་མོ ནཱ་མ ‘ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི དི་ཝ་སོ, ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི ས་མ་ཡོ, ཏི་བྦ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ, བ་ཧ་ལ་མེ་གྷ་ཙྪ་ནྣོ,ཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཏ་མོ. སོ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་མ་སྶ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ. ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ན་ཡེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན མི་ཙྪཱ ཉཱ་ཎ་ནྟི མི་ཙྪཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི མི་ཙྪཱ ས་ངྐ་པྤོ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར ཙི་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟི ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. མོ་ཧོ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྡྷཱི བྷཱུ་ཏོ, ནཱ་ནཱ་ཙི་ནྟ་ན ཀི་ཙྩ ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘པཱ་པ ཀི་རི་ཡཱ་སཱུ’’ཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏ ཀ་མྨེ་སུ. ‘‘ཨུ་པཱ་ཡ ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་ཝུ་དྷཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཨུ་པཱ་ཡ ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་པྤ་ཊི པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི པ་ཏྟི. ཉཱ་ཎ ག་ཏིཾ ཨ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ. ལོ་བྷོ ཉཱ་ཎ ག་ཏི་ཀོ མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ ཀ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ. ཝི་ཙཱ་རོ ཉཱ་ཎ ག་ཏི་ཀོ. ཏ་ཐཱ་ཧི སོ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཉཱ་ཎ ག་ཏི ཀ་ཏཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་དྡེ་ན སི་དྡྷོ. ཏེ ཙ དྷ་མྨཱ ས་བྦ ས་ཏྟེ་སུ ཉཱ་ཎ ག་ཏི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ཉཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ སཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པྤ་ཊི ས་ནྡྷི་ཀཱ. ཨ་ཉྙ་པྤ་ཊི ས་ནྡྷི་ཀཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ ཝཱ པ་ཉྙཱ་པ་སུ་ཏ བྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཝཱ. སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པྤ་ཊི ས་ནྡྷི་ཀཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ ས་མྤ་ནྣཱ ཙ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཀ་མྨ ས་མྤ་ནྣཱ ཙ.
༨༤. ཨ་ཧི་རི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ པ་ད་མེ་ཏཾ. ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ལ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཧི་རཱི. ཧ་རེ ལ་ཛྫཱ་ཡཾ་ཏི དྷཱ་ཏུ. ན ཧི་རཱི ཨ་ཧི་རཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ‘‘རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི གཱ་མ་སཱུ ཀ་ར་སྶ གཱུ་ཐ་རཱ་སི ད་སྶ་ནེ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་རོ་ཙ་ན ཙི་ཏྟ ཁ་མ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ ལི་མྤ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས བྷཱ་ཝ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ ཨ་ལ་ཛྫཱ ནཱ་མ.
༨༥. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ན བྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ བྷ་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ‘‘ན ཨུ་ཏྲ་ས་ཏཱི’’ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨ ཧེ་ཏུ ན ཀ་མྤ་ཏི. ‘‘ཏཱ་སཱུ’’ཏི པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ. ‘‘ཨ་སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི སཱུ་རཾ ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་སཱ་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་སོ ནཱ་མ པཱ་པ་ཀ་མྨ ཧེ་ཏུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་མྤ་ནཾ. གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་སཱི་ལོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཱི. ‘‘པཱ་པཱ’’ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏོ. ‘‘སཱུ་ཀ་རོ’’ཏི གཱ་མ་སཱུ་ཀ་རོ. སོ གཱུ་ཐ་ཏོ ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཱི. ཨ་ཧི་རི་ཀོ པཱ་པ་ཏོ ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་སཱི་ལོ ཨ་བྷཱི་རཱུ. ‘‘ས་ལ་བྷོ’’ཏི པ་ཊ་ངྒོ. ‘‘པཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི དཱི་པ་ཛཱ་ལ་མྷཱ. ས་ལ་བྷོ པཱ་ཝ་ཀ་མྷཱ ཨ་བྷཱི་རཱུ ཝི་ཡ ཨ་ནོ་ཏྟ་ཝྺཱི པཱ་པ་ཏོ ཨ་བྷཱི་རཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༨༦. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨིཾ ན ས་ནྣི སཱི་ད་ཏི. ཝི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛ་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ སཱ་ར་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཡ. ‘‘དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝཱ་ཏེ་རི་ཏཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཝི་ཡ.
༨༧. ལོ་བྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ལུ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཾ ཨ་བྷི་ལ་གྒ་ནཾ. མ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་ལི་མྤ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ཀྐ་ཊཱ ལེ་པོ. ‘‘ཏ་ཏྟ ཀ་པཱ་ལེ’’ཏི ཨ་གྒི་ནཱ་ས་ནྟ་ཏྟེ གྷ་ཊ ཀ་པཱ་ལེ. ཏེ་ལ་སྶ ཝ་ཏྠ་མྷི ཨ་ཉྫ་ནཾ ཨ་བྷི་ལ་གྒ་ནཾ ཏེ་ལ་ཉྫ་ནཾ. ར་ཛྫ་ནཾ པ་ཊི་ས་ཛྫ་ནཾ རཱ་གོ. ཏེ་ལ་ཉྫ་ན བྷཱུ་ཏོ རཱ་གོ ཏེ་ལ་ཉྫ་ན རཱ་གོ. ན ཀི་ལེ་ས་རཱ་གོ. ར་ཏྟི དི་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ ན་དཱི་སོ་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ ན་དཱི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ’’ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཏི་ཎ་ཀ་ས་ཊཱ་ནཱི’’ཏི སུ་ཀྑ ཀ་ཊྛ་ཀ་ས་ཊཱ་ནི, སུ་ཀྑ སཱ་ཁཱ ཀ་ས་ཊཱ་ནཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ས་ཊ ས་དྡེ་ན ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ན་དཱི ཝི་ཡཱ’’ཏི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ ན་དཱི ཝི་ཡ.
༨༨. དི་ཊྛི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ད་སྶ་ནཾ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ སི་དྡྷེ་སུ མི་ཙྪཱ ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཝི་པ་རཱི་ཏ ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ’’ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ. ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ ས་བྷཱ་ཝེ་སཱུ’’ཏི བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ. བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨཾ ཨ་ཝ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི པ་ཎྜི་ཏ མཱ་ནི་ནོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ མ་གྒ་ཉྙཱ་ཎཾ. པ་ར་མཾ ཝ་ཛྫ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཱ ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཏཾ ས་དི་ས་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༩. མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ཉྙ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐི་ངྒ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཀྑ་དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ. སོ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི པུ་གྒ་ལཾ མཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་ནྣ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི ཨུ་ནྣ་མ་ན ས་བྷཱ་ཝོ.
༩༠. དོ་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ཙ་ཎྜེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཎྜི་ཀོ. ཙ་ཎྜི་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཙ་ཎྜི་ཀྐཾ. ‘‘པ་ཧ་ཏཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ད་ཎྜེ་ན པ་ཧ་ཏོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ཡ. ‘‘ཝི་ས་པྤ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ ཝི་ཝི་དྷེ་ན ས་པྤ་ན་ཊྛེ་ན, ཕ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཨི་ད་ཉྩ ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན རཱུ་པཱ་ནཾ ཕ་ར་ཎ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཀྑཱ ས་ནི་པ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ. ‘‘དཱ་ཝ་གྒི་ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ར་ཉྙ་གྒི ཝི་ཡ. ‘‘ས་པ་ཏྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི དུ་ཊྛ་ཝེ་རཱི ཝི་ཡ. ‘‘ཝི་ས་སཾ་ས་ཊྛ་པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ མུ་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀུ་ལ་ཏྟཱ དཱུ་རེ ཚ་ཊྚ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པུ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི, དཱུ་ར་ཏ་རེ ཚ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་སཾ་ས་ཊྛེ་པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ་ན་ཏྠི. ས་བྦ་སོ ཨ་ཧི་ཏ་རཱ་སི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དོ་སོ་པི ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་ནོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་རེ་སཾ ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ པ་ར་ཧི་ཏ ཝི་ནཱ་ས་ཉྩ ཀཱ་རེ་ཏི, པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡ་ཉྩ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ཧི་ཏ་རཱ་སི ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ས་སཾ་ས་ཊྛ་པཱུ་ཏི མུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
༩༡. ཨི་སྶཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. དུ་ཝི་དྷཱ ཨི་སྶཱ་ལ་དྡྷ་ས་མྤ་ཏྟི ཝི་ས་ཡཱ ཙ་ལ་བྷི་ཏ་བྦ ས་མྤ་ཏྟི ཝི་ས་ཡཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷ ས་མྤ་ཏྟི ཝི་ས་ཡཾ ཏཱ་ཝ་ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་རེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ལ་དྡྷ ས་མྤ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ ས་མྤ་ཏྟི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཀེ་ཙི ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ པུ་བྦེ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝཱ, ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཝཱ སུ་ཏྭཱ ན་ས་ཧ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སོ་ཏུཾ་པི ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་སུ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི.
༩༢. མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘མ་མ ཨེ་ཝཱ’’ཏི མ་མ་པ་ཀྑེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཾ’’ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ སི་པྤ་ཝི་ཛྫཱ་དི ས་མྤ་ཏྟི གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ‘‘ཝ་ཏྠུ ཝཱ’’ཏི དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ཝ་ཏྠུ ཝཱ. ‘‘ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཏཾ སི་པྤ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཾ ཝཱ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དི་ཀཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ར་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ས་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏ་པྥ་ར་ཎཱ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པྥཱ་རི་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི སོ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ པ་ར་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ ཙི་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མ་ཙྪ་ར་ཉྩ ཀཱ་ར་སྶ ཚ ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ. པུ་གྒ་ལོ པ་ན མ་ཙྪ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏཾ’’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ‘‘པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙ དྭི་ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་མཱ་ནཾ, པ་རེ་ཧི ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ. ‘‘ནི་གྒུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ’’ཏི ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟཱི་ཧི་ས་ངྒོ་པ་ན ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ཨི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཝི་ས་ཡོ. ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཡ་སྶ ལཱ་བྷཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་བྷ་ཏུ ཝཱ མཱ་ཝཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ར ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ཡ་སྶ པ་ར་སྶ ལཱ་བྷཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཙི་ཏྟ ཝི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི ཙི་ཏྟ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་རོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏུ ཝཱ མཱ་ཝཱ, ཡ་ཏྠ པ་ར་ལཱ་བྷེ་ས་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ལ་དྡྷུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ལ་བྷ་ཏི, པ་རོ ཙ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝི་གྷཱ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ལ་བྷི་སྶ་མཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ.
༩༣. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཀི་རི་ཡཱ ཀ་ཏཾ’’ཏི ཀ་ཏ ས་དྡ་སྶ་བྷཱ་ཝ སཱ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ཙྪཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པ་ཝ་སེ་ན. སོ ཀུ་ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི པུ་ཉྙ ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཙི་ཏྟ སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏི. བ་ཧུ་ཛ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་ནཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙི་ཏྟ སུ་ཁཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་དཱ ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱི་ཡ་ཏི, པ་རི་ཀྑི་ཡྻ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ’’ཏི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ. ‘‘ཀ་ཏཱ ཀ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སྶཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨ་སྶ, ཨ་ཀ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ ཀ་མྨ་སྶ. ཀ་མྨ་ཏྠེ་སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་མ་ནཾ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ ས་ར་ཎཾ ཙི་ནྟ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ་པི. ‘‘ཝི་རཱུ་པོ’’ཏི ཝཱི་བྷ་ཙྪོ ཨ་སོ་བྷ་ཎོ. ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦོ. ན་ནུ པུ་བྦེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཀུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཀུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི. ནོ ན ས་མེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ པ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ནི་ར་ཏྠ་ཀ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. སོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཝ ཀུ་ཀ་ཏ་པ་དེ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ, ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ དུ་ཙྩ་རི་ཏ སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ནུ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་མྤི སོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར ན་ཡེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཙེ. ཡུ་ཏྟི ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་མེ་ན ཙ མུ་ཁྱ་ཏོ སི་དྡྷེ ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར ན་ཡེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཀུ་ཀ་ཏ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཀྑ་ར་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་སུ ནི་རུ་ཏྟི པཱ་ཋེ་སུ. པ་ཋ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ནོ ན པ་ཋ་ནྟི. ཏེ ཙ ཨ་ཏྠཱ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ མ་ནོ ཝི་ལེ་ཁོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ས་མེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རོ་ན་ཡོ ཨི་དྷ ཨ་ཝ་སྶཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝི་པྤ་ཊི སཱ་རི་པུ་གྒ་ལོ ཙ ཏཾ ཏཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཝི་པྤ་ཊི སཱ་ར་གྒི་ནཱ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ན ཙི་ཏྟོ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དཾ ན་ལ་བྷ་ཏི. ཙི་ཏྟ སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི. ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཙི་ཏྟ སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀི་ལེ་ས་ས་ལླི་ཁ་ནཾ ནཱ་མ ས་ནྟུ་ཊྛི ས་ལླེ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ལ་པ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ས་ངྐོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ ས་མཱ་དཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་མི་ཏུ་མྤི ན དེ་ཏི. ཀུ་ཏོ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ཝཱ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི དུ་བྦ་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཝི་སེ་ས་ན་ཊྛེ་ཀ་ར་ཎ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘སོ’’ཏི དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ. ཏཾ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ སུ་ཙ་རི་ཏ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏ སུ་ཙ་རི་ཏ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ར་མྨ་ཎ་མྤི ཀ་པྤེ་ནྟི. ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ཋེ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ མ་ནོ་ཝི་ལེ་ཁོ་ཏི པཱ་ཋོ. ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཀེ་ཙི པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ནཱ་མ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་བྦེ་ཀ་ཏ སུ་ཙ་རི་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་མྤི ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་ས་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སོ པ་ན ཀེ་ས་ཉྩི ཝཱ་དེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ནཱ་མ དོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི, ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ་ཙ ཁོ དྭི་དྷཱ བྷཱ་ཝོ. ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟི ཏཱ་སཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ ཏ་ཛྫི་ཏཱ. ‘‘ན ཨ་ཉྙེ་སཾ’’ཏི སུ་ཙ་རི་ཏ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ན ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ. སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ ནཱ་མ སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ས་དི་ས་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཧཱི་ན་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟོ བྷཱུ་ཏ་མཱ་ནོ. ཡ་ཉྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དཾ པ་ན པུ་བྦེ་ཀ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན ཀཱ་ལེ་པ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མེ་ཝ. ‘‘ཧ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྐོ་ཙ་ན་ཏྠོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཀུ་ཙྪི་ཏ ཀི་རི་ཡ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ལོ་ལ་ཏཱ་ཧི ཧ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ད་ལོ་ལ་ཏཱ ཙ པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཾ་ཡ་ཏ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཡཾ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ‘‘ཏཾ’’ཏི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ. ནཱ་མ་དྷཱ་ཏུ པ་ད་ཉྷེ་ཏཾ. ཀ་པྤ་ཏི ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ སཾ་ས་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐ་ཋཱ་ནེ. ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐ སཱ་མི་ནོ བུ་དྡྷ་སྶ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ན ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ’’ཏི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟིཾ.
༩༤-༩༥. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་སུ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནྡ་མ་ནྡཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཙི་ནྟ་ན ཀི་ཙྩེ ཨ་ཏི་མ་ནྡཾ པ་རི་དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ. ཙི་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནཾ མི་ལཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ ཝཱ ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩེ ཝཱ པ་རི་ཧཱི་ན་ཐཱ་མ་བ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ཐི་ཡ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐི་ནཾ ཐི་ཡ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀ་མྨ་ཀྑ་མེ པ་རི་དུ་བྦ་ལེ ཀ་ཏྭཱ. [མུ་གྒ་རེ་ན པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ]. ‘‘ཏེ’’ཏི ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ. ‘‘ཨོ་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ལཱི་ནེ ཨ་ཝ་སཱི་ད་ནྟེ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ པ་ཐཾ པཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཐི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ན་ན ཀི་ཙྩ་སྶ གེ་ལ་ཉྙ་ཏྟཱ ཐི་ན་སྶ. མི་དྡྷཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཕུ་ས་ནཱ་དི ཀི་ཙྩ་སྶ གེ་ལ་ཉྙ་ཏྟཱ མི་དྡྷ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༩༦. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ཙི་ཀི་ཙྪ་ནཾ’’ཏི རོ་གཱ་པ་ན་ཡ ན་ཏྠེ ཀི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཾ ས་ངྑ་ཏ ཀི་རི་ཡཱ པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཙ རོ་ག་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ ཀ་མྨཾ. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཙི་ན་ནྟི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཙི་ནོ. དྷ་མྨ ཝཱི་མཾ་ས་ཀཱ. ཀི་ཙྪ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀི་ཙྪཱ. ཝི་ཙི་ནཾ ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྷཱ་ཝཾ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་དཾ. ཏ་ཉྩ ཀ་ངྑཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭི་དྷཱ ཨེ་ལ༹་ཡ་ཏི ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི དྭེ་ལ༹་ཀཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ. དྭེ་ལ༹་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་སཱུ’’ཏི བུ་དྡྷེ ཀ་ངྑ་ཏི, དྷ་མྨེ ཀ་ངྑ་ཏི, ས་ངྒྷེ ཀ་ངྑ་ཏི, སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏི, པུ་བྦ་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི, ཨ་པ་ར་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི, པུ་བྦ་ནྟཱ པ་ར་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ས་དྡྷེ་ཡྻ ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཏ་ཏྠ ‘‘བུ་དྡྷེ ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ བུ་དྡྷེ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨ གུ་ཎེ་སུ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ དྷ་མྨེ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ས་ངྒྷེ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛེ་སུ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ཀ་ངྑ་ནྟོ པུ་བྦ་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ཀ་ངྑ་ནྟོ ཨ་པ་ར་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི ན་ཏྠི བྷཱ་ཝེ ཀ་ངྑ་ནྟོ པུ་བྦ་ནྟཱ པ་ར་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤཱ་དེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཀ་ངྑ་ནྟོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཝི་མ་ཏི ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཱ ནཱ་མ ས་བྦ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ་ནཾ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་མྷི་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩༧. ས་དྡྷཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ས་ནྣི་སི་ནྣཾ’’ཏི ཨ་ཙ་ལི་ཏཾ. ‘‘སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ཨ་ན་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཙ་ལ་ནྟ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘དྷཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་རེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི. ས་དྡ་ཧ་ནྟི ཝཱ ས་དྡྷཱ ས་མྤ་ནྣཱ ས་ཏྟཱ. ས་དྡྷཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ས་དྡྷེ་ཡྻཱ་ནི. ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ལཾ ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཾ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཧོ་སཱ་དྷུ ཨ་ཧོ་སུ་ཊྛཱུ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟ་ནཱ. ‘‘མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཝི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏཱི’’ཏི དྷ་ནེ ཨ་ས་ཏི. དྷ་ན་ཉྷི ཝི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཝི་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ.
༩༨. ས་ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ‘‘ས་ར་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ‘‘ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏཱ་ནི. ‘‘ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཱ་ནི ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཀ་ལྱཱ་ཎ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ར་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. པཱ་པ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ར་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ ཀ་མྨེ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཛྫི་ཏུཾ ཝི་སུཾ ས་ཏི་ནཱ་མ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. པཱ་པ་ཀ་མྨེ པ་ན ཝི་སུཾ ས་ཏི་ཡཱ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་བྦེ་པི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་མ་ཏྟ རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ས་ཏི་ཡེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སུཾ ས་ཏི ནཱ་མ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ་ཡེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ པ་ན སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ. ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ. ‘‘ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ བྷུ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ. ས་བྦེ་སུ རཱ་ཛ་ཀ་མྨེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀོ. ‘‘ནི་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ བྱཱ་ཝ་ཊ་ཀཱ་ཡ ཙི་ཏྟོ. ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ. སཱ ཧི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ ཀི་ཙྩཱ ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ སཾ་ཝ་ར་ཎ དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ལོ་བྷ་མཱུ་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་ཊྛཱ ར་མྨ་ཎེ དོ་ས་མཱུ་ལ ཙི་ཏྟ་སྶ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ མོ་ཧ་མཱུ་ལ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི སཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ལཱི་ན་པ་ཀྑ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
༩༩-༡༠༠. ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་སུ. ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ལ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་ནི་ཀཱ་ཏུཾ ལ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་ནི ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ་ནི ལཱ་མ་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏཱི’’ཏི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝི་ཡོ་གཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཏེ་ཧི ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཀཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨུ་བྦི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི, བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. གཱ་ཐཱ་སུ. ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ཡེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏ་བྦེ་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ ཀ་མྨེ་སུ. ‘‘ལ་ཛྫ་རེ’’ཏི ལ་ཛྫ་ནྟི. ‘‘ཨ་བྷ་ཡེ’’ཏི ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་པྤུ་རི་སཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཧི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནི གཱ་ར་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་གུ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝཱ སཱི་ལ གུ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་དི་ས་སྶ ཨེ་ཝ རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཡ་དི ཀ་རེ་ཡྻཾ, པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཉ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱི་དུ་མྨ་ནོ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཧི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནི གཱ་ར་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན པ་རེ་སུ གཱ་ར་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ པ་རེ་སཾ སཱ་དྷུ ཛ་ནཱ་ནཾ ག་ར་ཧཱ བྷ་ཡཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡཾ སཾ་སཱ་ར ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ལོ་ཀཾ་པཱ་ལེ་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ. ‘‘ལོ་ཀཾ’’ཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ. ‘‘པཱ་ལེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་པཱ་ཡ བྷ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི.
༡༠༡. ཨ་ལོ་བྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ. ཨ་ཀཱ་རོ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྠོ་ཏི་ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་བྷ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ’’ཏི. ལོ་བྷ་སྶ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏཱ ཙ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སོ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཧི་ཏ ས་ཉྙི་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ མེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙི་ཏེ་སུ. ‘‘ལ་གྒ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་སྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘བྷ་ཝ་བྷོ་ག ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ གཱུ་ཐ་རཱ་སིཾ ཝི་ཡ ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་ད་སྶ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ. ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨོ. སོ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ.
༡༠༢. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ དོ་ས་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ, མོ་ཧ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ནེ་ཏ་བྦོ.
༡༠༣. ཏ་ཏྲ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནཾ’’ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ན་ཏཱ ཨེ་ཀོ ཝི་ས་མ་པ་ཀྑོ. ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏཱ དུ་ཏཱི་ཡོ ཝི་ས་མ་པ་ཀྑོ. ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫེ ཝི་ས་མ་པ་ཀྑེ པ་ཏ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ཝི་ས་མ་པ་ཀྑེ པ་ཏ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ པ་ཀྑི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏི ལཱུ་ཁ་ཏཱ ཨེ་ཀོ ཝི་ས་མ པ་ཀྑོ. ཨ་ཏི་པ་ཧ་ཊྛ་ཏཱ ཨེ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ པ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨེ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ པཱ་ཏེ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ཏི་ཊྛ་ཏི.
༡༠༤. པ་སྶ་དྡྷཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཏཾ ཝཱི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སུ པུ་ཉྙ ཀ་མྨེ་སུ ཏཾ ཙི་ཏྟ སུ་ཁཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི.
༡༠༥. ལ་ཧུ་ཏཱ དྭ་ཡེ. ‘‘ཏ་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎེ’’ཏི ས་ནྟ་ཏྟེ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་སུ.
༡༠༦-༡༡༠. མུ་དུ་ཏཱ དྭ་ཡཱ་དཱི་སུ ས་བྦཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༡༡༡. ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡེ. ‘‘ཀ་ཐཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ, ཝི་ར་ཏི, ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ‘ཀ་ཐཱ་ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཝི་ར་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཝ་སེ་ན. ཏཾ ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ཙཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ. ཡཱ པ་ན པཱ་པ ཝི་ར་མ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ’’ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝི་ར་མཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ. ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝཱ. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མཱ་དཱ་ན ཝི་ར་ཏི་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ ཝི་ར་ཏི་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ. སཱ པ་ན ཀ་ཏྟུ་ནཱ ཙ ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཙ ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་དཱ་ན ཀྲི་ཡཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ ཀ་ར་ཎ སཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ཝཱ་ཀ་ར་ཎ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. བ་ཧཱུ་སུ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ པུ་རི་མ པུ་རི་མ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཙྪི་མ པ་ཙྪི་མ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་དཱ་ན ཀྲི་ཡཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སཱ པ་ན ཏཱ་ཡ ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཨ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ཏྟཱ ཀ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཧེ་ཏུ ལ་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི པ་དཾ པ་ན ཀི་ཏ་སཱ་དྷ་ན པ་ད་ཏྟཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨེ་ཝ་སི་དྡྷཾ. ན ཧི ཨ་ཀཱ་ར་ཀ བྷཱུ་ཏོ ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠོ སཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ས་མཱ་དཱ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ‘‘ཏ་ཏོ’’ཏི ཏ་ཏོ་པ་རཾ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི ཏེ སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྩ ས་བྦཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཝཱ་ཙཾ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད ཝི་ར་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཝི་ར་ཏི ཀི་ཙྩ མེ་ཝ་པ་དྷཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་ན ཧེ་ཏུ པ་ད་མེ་ཏཾ.
༡༡༢-༡༡༣. ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟེ་པི ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི.
༡༡༤. ‘‘ས་མྤ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུཾ’’ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི པཱ་ཏཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ. སཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑེ ས་མྤ་ཏྟ ཝ་སེ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྶ་དྷ་ར་མཱ་ན་ཏྟཱ. ‘‘ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི པཱ་ཏཱ་པ་ཊི་ཝི་ར་མཱ་དྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ་ཡཱ ས་མཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ར་ཏི. ‘‘སཱ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ཎཱ་ཏི པཱ་ཏཱ་པ་ཊི་ཝི་ར་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པཱ་ཎ་ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཎོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. སོ ཙ ས་ཏྟོ ཏ་ཉྩ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ལོ་ཀེ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ སཱ་མ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་མཱ་དྷཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ར་མྨ་ཎཱ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ དྷ་ར་མཱ་ན ས་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྠི. ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་མཱ་ན་ས་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྠི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་པི ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་མྤི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མཱ་དྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དཱ་ན ཝི་ར་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ར་མྨ་ཎཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཏཾ ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ས་ཡ ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༡༡༥-༡༡༦. ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་དྭ་ཡེ. ཨ་པི་ཙཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཀ་ལི་ས་མྦྷ་ཝེ་བྷ་ཝེ’’ཏི དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཝེ. ‘‘པཱ་པེ་ཀ་ལི པ་རཱ་ཛ་ཡེ’’ཏི ཀ་ལི་ས་དྡོ པཱ་པེ ཙ པ་རཱ་ཛ་ཡེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟེ་ཧི ཀ་ལིཾ ཨ་ཝ་ནྟི ར་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ. ས་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ཙ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཡོ་གེ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་པཱ་དཱ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ-ཀཱ་ཀེ ར་ཀྑ་ནྟི ཏ་ཎྜུ་ལཱ-ཏི. ས་ཏྟེ་ཝཱ ཀ་ལི་ཏོ ཨ་ཝ་ནྟི ར་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ. ཀ་ལི་ཏོ་ཏི ཙ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ ཡོ་གེ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་སྨི་མྤི ཨ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ-པཱ་པཱ་ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟཱ་པི ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༡༡༧. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི.
སོ་བྷ་ཎ་རཱ་སི་མྷི་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡༨. ཨེ་ཏཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝཾ. ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ནྟེ་ན-ཕ་སྶོ, ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ,ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ན. ‘‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ-ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ-ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ ས་མཱུ་ཧོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སཱུ་ཏི ཙི་ཏྟེ་སུ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ‘‘ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ’’ཏི ས་བྦ་ཙི་ཏྟེ་ཧི དུ་བྦ་ལ་ཏ་ར་ཏྟཱ. ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ ཝི་རཱ་ག་ས་ཏྟི ཡུ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལེ་ན, ཝུ་ཊྛཱ་ན གཱ་མི་ནི ཝི་པ་སྶ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལེ་ན ཙ. ‘‘བ་ལ་ནཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི བ་ལ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ, ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཏྟཱ.
༡༡༩. ཨ་ཀུ་ས་ལ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ. ‘‘པ་ཙྪི་མཾ’’ཏི ས་བྦེ་སུ་པི དྭཱ་ད་སཱ ཀུ་ས་ལ ཙི་ཏྟེ་སཱུ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པུ་རི་མ་སྶཱ’’ཏི ས་བྦཱ ཀུ་ས་ལ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ. ‘‘ས་མ་ཏྟ་ན ཝ་ཙ་ནཾ’’ཏི-ཀ་སྨཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་སུ་པི. ལ. ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ ཀུ་ས་ལ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མཱ-ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་ནཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་བྦེ་སུ ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་སྨཱ ཝི་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ. ‘‘ཏེ་ཧཱི’’ཏི པཱ་པེ་ཧི. ས་བྦ པཱ་པ དྷ་མྨ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ’’ཏི དི་ཊྛི ཁ་ནྡྷེ་སུ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་མ་ས་ཏི. མཱ་ནོ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ སེ་ཡྻོ ས་དི་སོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཨཱ་མ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ. ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི དི་ཊྛི་མཱ་ནེ་སུ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. དི་ཊྛི པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར’’ནྟི ཏཾ ཨ་ཧ་ནྟི ག་ཧི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ག་ཏི ཡེ་སཾ ཏེ དི་ཊྛི ག་ཏི་ཀཱ. ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ ས་ཀྐཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཀཱ. ‘‘ཨ་ཧ་ནྟི ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི མཱ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ནྟི. ‘‘ན ཧི མཱ་ན་སྶ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཎེ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ན ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཎེ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ པ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ་པ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ‘‘ན ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཀྑ་པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཀྑོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏོ ཨུ་ཙྪི་ནྣོ་ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ལ་གྒ་ན་ལོ་བྷ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘མ་ཙྪ་རི་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏཱ་སཾ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༡༢༠. སོ་བྷ་ཎ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ. ‘‘ཏཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ’’ཏི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཙ. ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཙྪི་མ་ཀོ’’ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ ར་མ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པཱི’’ཏི དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཏ་སྨིཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ ཨ་ས་ནྟེ་པི. ‘‘སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ དྷ་མྨེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི ‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ,ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. ས་མྨཱ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི,ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མ. ཨི་མེ་སུ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ‘‘ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི. ས་མྨཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི. ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི སཱི་ལ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མུ་སཱ་ཝཱ་ད ཝི་ར་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཝི་ར་ཏི ནཱ་མ ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨོ ཙ ནཱ་མ ས་བྦ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་ད ཝི་ར་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐ་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི. ཝུ་ཙྩ་ཏེ. པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་སུ པ་ཧཱ་ནེ་སུ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི ཙ ཏེ་ན ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ ས་པྤུ་རི་སོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་མཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི པཱ་ཏ་ཝི་ར་ཏི ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ངྒཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན ཝི་ར་ཏི ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ངྒཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན པ་ཧཱ་ན་ཏྟཱ. ན ཧི ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ་ཁོ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཀུ་ས་ལ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ས་བྦཱ་ནི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ན པ་ཧཱ་ན་ཏྟཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི ཝ་སེ་ན པ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དྷ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི-ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་ད ཝི་ར་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ན ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཙོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཙ་ངྒ་ཙོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙོ པ་ན བྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀུ་ས་ལེ་སྭེ་ཝ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི. ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀུ་ས་ལེ་སུ པཱི’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་མ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀུ་ས་ལེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི. ཏི་ཝི་དྷ ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཊྛཱ་ནེ་ཋི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀུ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་མྷཱ་པ་ནཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར སི་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ‘པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཉྩ, སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན ཀུ་ཧ་ན་ཉྩ, ཨི་རི་ཡཱ པ་ཐ་ས་ཎྛཱ པ་ན ཀུ་ཧ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ མ་ཧི་ཙྪོ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་པྤི་ཙྪཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ག་ཏེ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བ་ཧུཾ བ་ཧུཾ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན ཀུ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ. པཱ་པི་ཙྪོ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཝཱ ཛ་ནོ མཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཏེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏི. ཨི་དཾ སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན ཀུ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ. པཱ་པི་ཙྪོ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཡཾ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཛ་ནོ མཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨི་རི་ཡཱ པ་ཐ ནི་སྶི་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཉྩ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ ཨི་རི་ཡཱ པ་ཐ ས་ཎྛཱ་པ་ན ཀུ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི སུ་རཱ པཱ་ན ཝི་ཀཱ་ལ བྷོ་ཛ་ན ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ ད་སྶ་ན ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནཱ ཝི་ར་མཱ་དྷཱི་ཏི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཝི་ཀཱ་ལ བྷོ་ཛ་ནཱ ཝི་ར་མཱ་མཱི་ཏི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཝི་ཀཱ་ལེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཙི་ཏྟེ་སུ. ‘ས་བྦ་ཐཱ་པཱི,ཏི ཙ ‘ནི་ཡ་ཏཱ’ཏི ཙ ‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ’ཏི ཙ ཏཱི་ཎི ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི. ལོ་ཀི་ཡེ་སུ པ་ན ‘ཀ་དཱ་ཙཱི’ཏི ཙ ‘ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ’ཏི ཙ དྭེ དྭེ ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ ‘ས་བྦ་ཐཱ་པཱི’ཏི ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡེ་སུ་པི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༢༡. ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་སུ. ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ ཝི་བྷ་ངྒེ. ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ. ‘‘ཨ་ནི་སྶུ་ཀི་ནོ’’ཏི ཨི་སྶཱ་དྷ་མྨ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཀ་རུ་ཎཱ དོ་ས ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཧིཾ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཐཱ་མ་ག་ཏཱ མུ་དི་ཏཱ དོ་ས་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ར་ཏིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཧིཾ་སཱ ཨ་ར་ཏཱི་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ར་ཏི ནཱ་མ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་སུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་མྨེ་སུ ཙ ནི་བྦི་དཱ. དོ་ས ནི་སྶ་ར་ཎེ ས་ཏི དོ་མ་ན་སྶ་ནི་སྶ་ར་ཎ་མྤི སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ནཱ་མ པ་ཊི་པ་ཀྑ དྷ་མྨ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་སུ ནི་ཙྩཾ སོ་མ་ན་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ས་ཧ ཝི་རུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཧ་ག་ཏ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཀུ་ས་ལ ཙི་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ མུ་དི་ཏཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ་པི ཧི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨེ་ཝཱ-ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ས་ཧ ཝི་རུ་དྡྷོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ‘‘པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ན…པེ… ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ སོ་མ་ན་སྶེ་ན དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑི་ཏ ས་ཏྟཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་སུ་བྷ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀ་རུ་ཎཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཧ་ག་ཏཱ ནེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ‘‘སཱ་ཧི་ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནི་པཱ་ཋེ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་སྶ པཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ས་མྨ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ནུ ཏ་མྤི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཧ་ག་ཏ ཙི་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ མུ་དི་ཏཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི. ས་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན པ་ན པ་རི་ཙ་ཡ ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ ཏཱ་སཾ ས་མྦྷ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ར་མྨ་ཎེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཏཱ་སཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟི བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘ཡོ་ག་ཀ་མྨ བ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཡུ་ཉྫ་ན ཝཱི་རི་ཡ ཀ་མྨ བ་ལེ་ན.
༡༢༢. ཙེ་ཏོ ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཝུ་ཏྟོ ‘ཀ་དཱ་ཙི ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ, ཀ་དཱ་ཙི ནཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི. ཨུ་པ་རི ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ་པི པ་ཙྩེ་ཀ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ’ཏི. ཨི་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྩ ནཱ་ནཱ ཀ་དཱ་ཙི ཡོ་གོ ཨུ་པ་རི ‘ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་ར ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ པ་ཙྩེ་ཀ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. མཱ་ན་ཐི་ན མི་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ནཱ་ནཱ ཀ་དཱ་ཙི ཡོ་གོ ཨི་དྷ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཀ་དཱ་ཙཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ཏེ་སཾ’’ཏི དི་ཊྛི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ནི་དྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ནི་ད་སྶ་ན ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏེ་ན ཀོ་ས་ཛྫཱ་དཱི་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ཧི ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ཧི. ཏེ་ན ཙ མཱ་ནེ་ན. ཀི་ཙྩ ཝི་རོ་དྷེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཝི་རོ་དྷེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཝི་རོ་དྷེ ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ.
༡༢༣. ‘‘ཡོ་ག་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཏཱ་ཝ ས་བྦེ་སུ་པི ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ, ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ ས་ཙི་ཏྟེ་སཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་ས་ངྑྱཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨ་རཱ་སི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, མ་ཧ་གྒ་ཏེ པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡུ་ཏྟ དྷ་མྨ་རཱ་སཱི་ནཾ ག་ཎ་ན ས་ངྑྱཱ པ་རི་ཙྪེ་ད ཝ་སེ་ན. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ’’ཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི པཱ་ལི༹་ཡཾ. ‘‘ཏེ་སཾ ན་ཡཱ་ནཾ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ པ་ཉྩ་ཀ ན་ཡཱ་ནཾ.
༡༢༤. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི ཝི་སོ་དྷ་ན ཀི་ཙྩཱ’’ཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར སོ་དྷ་ན ཀི་ཙྩཱ.
༡༢༥. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར ཝི་པཱ་ཀེ་སུ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ…པེ… ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ཏཱ་སཾ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ནཾ. ཏེ་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ. ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཡ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀུ་ས་ལེ་ན. ‘‘ཝི་ཀ་པྤ ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་ཝི་དྷཱ་ཀཱ་ར ཙི་ནྟ་ན ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ ཀ་མྨ ཝི་སེ་སེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟ་ཀ་མྨ ཝི་སེ་ས ནི་བྦ་ཏྟཱ. པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་སེ་སཱ་ནི ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ན པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི, ཀཱ་མ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་པི ཨཱ་ལ་མྦེ་ཡྻུ་ནྟི. ‘‘ས་ངྒ་ཧ་ན་ཡ་བྷེ་ད་ཀཱ་ར་ཀཱ’’ཏི པ་ཐ མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ ཙི་ཏྟེ་སུ ཚ་ཏྟིཾ་ས. དུ་ཏཱི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ ཙི་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒ་ཧ་ན་ཡ་བྷེ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཀཱ.
༡༢༦. ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ‘‘པ་ཉྩ་སུ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀེ་སཱུ’’ཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀེ་སཱུ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
༡༢༨. ‘‘བྷཱུ་མི ཛཱ་ཏི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི ཕ་སྶོ་ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷེ་དོ.
དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཕ་སྶཱ, ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི;
ཚ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ ཙ, ཝཱི་ས་ཏི ཀྲི་ཡཱ མ་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་བྷེ་དོ. སོ་མ་ན་སྶ ས་ཧ་ག་ཏོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀོ ཙ, ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀོ ཙཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་བྷེ་དོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཾ བྷེ་ད’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་བྷེ་དེ་ན ས་མཾ བྷེ་དཾ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ན ཝུ་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟེ་སུ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. དོ་སོ, ཨི་སྶཱ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྭཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དྭེ དྭེ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.
ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ་ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.