༧. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༣༨. ཨ་ཐ ཁོ དྭེ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘པཱུ་ར་ཎོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀ་སྶ་པོ ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཙ་ར་ཏོ ཙ མེ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཙ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཨ་ན་ནྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ན་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི [ཨ་ཡ་མྤི ཧི (སྱཱ. ཀ.)], བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཙ་ར་ཏོ ཙ མེ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཙ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ’ནྟི. སོ [སོ་པི (?)] ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཨ་ན་ནྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ན་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. ཨི་མེ་སཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཀོ ས་ཙྩཾ ཨཱ་ཧ ཀོ མུ་སཱ’’ཏི?
‘‘ཨ་ལཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ! ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ – ‘ཨི་མེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཀོ ས་ཙྩཾ ཨཱ་ཧ ཀོ མུ་སཱ’ཏི. དྷ་མྨཾ ཝོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཋི་ཏཱ པ་ར་མེ་ན ཛ་ཝེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ར་མེ་ན ཙ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན. ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཛ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་སྶུ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ [ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ. ནི. ༤.༤༥; མ. ནི. ༡.༡༡༦ ཙ, ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཊཱི་ཀཱ་ཡོ ཙ མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ སི་ཀྑི་ཏོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ས་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཡཾ [ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཏིཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་དིཾ (ཀ.) ཨ. ནི. ༤.༤༥; མ. ནི. ༡.༡༦༡ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཙ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་ར་ཏྠི་མཱ ས་མུ་དྡཱ པ་ཙྪི་མོ ས་མུ་དྡོ ཨ་ཐ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཋི་ཏོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་ཐ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཐ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ… ཨ་ཐ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཋི་ཏོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ན ཙཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ; སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ; ཨི་མེ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ‘བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་མཱ་ག་མྨ, ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི’. ཏ་མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཧི [ཨ་ཧ་མྤི (སཱི. པཱི.)], བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ‘བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་མཱ་ག་མྨ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི’. ཏ་མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ‘བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་མཱ་ག་མྨ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི’. ཏ་མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ‘བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་མཱ་ག་མྨ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི’. ཏ་མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ལོ་ཀ་མྷཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ‘བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་མཱ་ག་མྨ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏི་ཎྞོ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀ’’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.