༤. དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་པྤ་མཱ་ད་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༣༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་མ་ནུ་ཉྙོ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཏྠུ་ག་རུ དྷ་མྨ་ག་རུ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ;
ས་མཱ་དྷི་ག་རུ ཨཱ་ཏཱ་པཱི [ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་པི ཙ (ཀ.)], སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ད་ག་རུ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་གཱ་ར་ཝོ;
ཨ་བྷ་བྦོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. ཧི་རཱི་གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༣༣. ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཧི་རི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཏྠུ་ག་རུ དྷ་མྨ་ག་རུ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ;
ས་མཱ་དྷི་ག་རུ ཨཱ་ཏཱ་པཱི, སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘ཧི་རི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་གཱ་ར་ཝོ;
ཨ་བྷ་བྦོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. པ་ཋ་མ་སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ་སུ་ཏྟཾ
༣༤. ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ…པེ… མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཏྠུ་ག་རུ དྷ་མྨ་ག་རུ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ;
ས་མཱ་དྷི་ག་རུ ཨཱ་ཏཱ་པཱི, སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ སུ་ཝ་ཙོ, ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་གཱ་ར་ཝོ;
ཨ་བྷ་བྦོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. དུ་ཏི་ཡ་སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ་སུ་ཏྟཾ
༣༥. ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ…པེ… ‘ས་ཏྟི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝཱ ཏེ ཙ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཀཱ་ལེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི… སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི… ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི… སུ་ཝ་ཙོ ཧོ་ཏི… ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཏེ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི. ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝཱ ཏེ ཙ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཀཱ་ལེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི… སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི… ས་མཱ་དྷི་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི… སུ་ཝ་ཙོ ཧོ་ཏི… ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཏེ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡེ ཙ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༣༦. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? དུ་དྡ་དཾ ད་དཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, དུ་ཀྑ་མཾ ཁ་མ་ཏི, གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ [གུ་ཡ྄ཧ་སྶ (ཀ.)] ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི, གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ [གུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སྶ (སཱི.), གུ་ཡ྄ཧ་སྶ (ཀ.)] པ་རི་གུ་ཧ་ཏི [པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི (སཱི. སྱཱ.), པ་རི་གུ་ཡ྄ཧ་ཏི (ཀ.)], ཨཱ་པ་དཱ་སུ ན ཛ་ཧ་ཏི, ཁཱི་ཎེ་ན [ཁཱི་ཎེ (ཀ.)] ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི.
‘‘དུ་དྡ་དཾ ད་དཱ་ཏི མི་ཏྟོ, དུ་ཀྐ་ར་ཉྩཱ་པི ཀུ་བྦ་ཏི;
ཨ་ཐོ་པི་སྶ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནི, ཁ་མ་ཏི དུ་ཀྑ་མཱ་ནི ཙ [དུ་ཀྑ་མཱ་ནི་པི (སཱི. སྱཱ.)].
‘‘གུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏ་སྶ [གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ ཙ (སྱཱ.)] ཨ་ཀྑཱ་ཏི, གུ་ཡ྄ཧ་སྶ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི;
ཨཱ་པ་དཱ་སུ ན ཛ་ཧཱ་ཏི, ཁཱི་ཎེ་ན ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི.
‘‘ཡ་མྷི ཨེ་ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་དྷ [སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཙ (ཀ.)] པུ་གྒ་ལེ;
སོ མི་ཏྟོ མི་ཏྟ་ཀཱ་མེ་ན, བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. དུ་ཏི་ཡ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༣༧. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ ཨ་པི པ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་པི [པ་ཎུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་པི (སཱི.)]. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ ཙ ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ ཨ་པི པ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་པཱི’’ཏི.
‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ [ནི་ཡོ་ཛ་ཡེ (སཱི. སྱཱ.)].
‘‘ཡ་མྷི ཨེ་ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་དྷ པུ་གྒ་ལེ;
སོ མི་ཏྟོ མི་ཏྟ་ཀཱ་མེ་ན, ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏོ;
ཨ་པི ནཱ་སི་ཡ་མཱ་ནེ་ན, བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. པ་ཋ་མ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ་ཏྟཾ
༣༨. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་དཾ མེ ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ མེ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘བ་ཧི་དྡྷཱ མེ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡེ་སུ ཁོ པ་ན་སྶ དྷ་མྨེ་སུ ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཏི་བྷཱ་གེ་སུ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ་ཏྟཾ
༣༩. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ‘ཨི་དཾ མེ ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ མེ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘བ་ཧི་དྡྷཱ མེ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ས་ཉྙཱ…པེ… ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡེ་སུ ཁོ པ་ན་སྶ དྷ་མྨེ་སུ ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཏི་བྷཱ་གེ་སུ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ཝ་ས་སུ་ཏྟཾ
༤༠. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ [ཝ་སཾ (ཀ.)] ཝ་ཏྟེ་ཏི, ནོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཋི་ཏི་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ནོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ས་སུ་ཏྟཾ
༤༡. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ནོ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཋི་ཏི་ཀུ་ས་ལོ, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ, ས་མཱ་དྷི་སྶ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ, ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ནོ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
༡༡. པ་ཋ་མ་ནི་དྡ་ས་སུ་ཏྟཾ
༤༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སིཾ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ [པ་ཀྐཱ་མིཾ (སཱི. སྱཱ.)] – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟེ་ན ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི?
‘‘ན ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཀྐཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟེ་ན ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ. ས་ཏྟ ཁོ ཨི་མཱ་ནི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནི.
[ཨ. ནི. ༧.༢༠; དཱི. ནི. ༣.༣༣༡] ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཏྟ་ཧི ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དྭཱ་ད་ས ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ; ཙ་ཏུ་བྦཱི་ས་ཏི ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ; ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡ་ནི་དྡ་ས་སུ་ཏྟཾ
༤༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་མྦིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་མྦིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོ ཏཱ་ཝ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི…པེ… ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ.
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སིཾ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟེ་ན ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི?
‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཀྐཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟེ་ན ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ. ས་ཏྟ ཁོ ཨི་མཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ, ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྟ་ཧི ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དྭཱ་ད་ས ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ; ཙ་ཏུ་བྦཱི་ས་ཏི ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ; ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཙེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.
དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.