པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. དྷ་ན་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་པི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, པཱ་པི་ཙྪོ ཙ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི, མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཧི་རི་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨི་སྶུ་ཀཱི ཙ, མ་ཙྪ་རཱི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ+? ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཧི་རི་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨ་ནི་སྶུ་ཀཱི ཙ, ཨ་མ་ཙྪ་རཱི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ…པེ… ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བ་ལཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ, ཧི་རཱི [ཧི་རི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ བ་ལཾ;
ས་ཏི་བ་ལཾ ས་མཱ་དྷི ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལཾ;
ཨེ་ཏེ་ཧི བ་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
‘‘ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཙི་ནེ དྷ་མྨཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི;
པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. ཝི་ཏྠ་ཏ་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་བ་ལ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི་རི་མཱ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ཨི་དཾ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བ་ལཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ བ་ལཾ;
ས་ཏི་བ་ལཾ ས་མཱ་དྷི ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལཾ;
ཨེ་ཏེ་ཧི བ་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཙི་ནེ དྷ་མྨཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི;
པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;
༥. སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ དྷ་ནཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ [ཝ་རཾ (ཀ.)] བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. ཝི་ཏྠ་ཏ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི་རཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟཾ
༧. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་གྒོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ ཨ་ཌྜྷོ ཙཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མི་གཱ་རོ རོ་ཧ་ཎེ་ཡྻོ ཡཱ་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་ཝ ཨ་ཌྜྷོ པ་ནུ་གྒ, མི་གཱ་རོ རོ་ཧ་ཎེ་ཡྻོ, ཀཱི་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ, ཀཱི་ཝ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ’’ཏི? ‘‘ས་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ [ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ (སཱི.), ས་ཧ་སྶཱ་ནི (སྱཱ.), ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི (?)] ཧི་ར་ཉྙ་སྶ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ རཱུ་པི་ཡ་སྶཱ’’ཏི! ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་གྒ, དྷ་ནཾ ནེ་ཏཾ ‘ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་གྒ, དྷ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི. ས་ཏྟ ཁོ ཨི་མཱ་ནི, ཨུ་གྒ, དྷ་ནཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་གྒི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ཨུ་གྒ, ས་ཏྟ དྷ་ནཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་གྒི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ས ཝེ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ལོ་ཀེ, ཨ་ཛེ་ཡྻོ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ.
‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟཾ
༨. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ…པེ… དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ… མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ… བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ … ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ. པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ…པེ… དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷཾ, ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་སྶཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
དྷ་ན་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྭེ པི་ཡཱ་ནི བ་ལཾ དྷ་ནཾ, སཾ་ཁི་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏཾ;
ཨུ་གྒཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩེ་ཝ, པ་ཧཱ་ནཾ མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི.
༢. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨ་ནུ་ས་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ, བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནུ་ས་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢. ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ? ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི, པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ…པེ… དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ… མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ… བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ…པེ… དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ… མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ… བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷཾ, ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༣. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ན མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི ལཱུ་ཁཾ དེ་ནྟི, ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ནཱ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ.
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི, མ་ནཱ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ས་ནྟ་མ་སྶ ན པ་རི་གུ་ཧ་ནྟི, བ་ཧུ་ཀ་མྤི བ་ཧུ་ཀཾ དེ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏ་མྤི པ་ཎཱི་ཏཾ དེ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༤. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ [དི་ཊྛ་པྤ་ཏྟོ (ཀ.)], ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༥. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? [པུ. པ. ༢༠༣; ཀ་ཐཱ. ༨༥༢] ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཀིཾ ནི་མུ་གྒོ ནི་མུ་གྒོ་ཝ ཧོ་ཏི; ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་མུ་ཛྫ་ཏི; ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི; ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ར་ཏི; ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི; ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞོ ཧོ་ཏི པཱ་ར་ངྒ་ཏོ [པཱ་ར་ག་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀིཾ ནི་མུ་གྒོ ནི་མུ་གྒོ་ཝ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀིཾ ནི་མུ་གྒོ ནི་མུ་གྒོ་ཝ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་མུ་ཛྫ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སཱ་དྷུ ཧི་རཱི…པེ… སཱ་དྷུ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… སཱ་དྷུ ཝཱི་རི་ཡཾ [ཝི་རི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] … སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ས་དྡྷཱ ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ནོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ སཱ ཧི་རཱི…པེ… ཏ་སྶ ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… ཏ་སྶ ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ… ཏ་སྶ སཱ པ་ཉྙཱ ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ནོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་མུ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སཱ་དྷུ ཧི་རཱི…པེ… སཱ་དྷུ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… སཱ་དྷུ ཝཱི་རི་ཡཾ… སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ས་དྡྷཱ ནེ་ཝ ཧཱ་ཡ་ཏི ནོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཧི་རཱི…པེ… ཏ་སྶ ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… ཏ་སྶ ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ… ཏ་སྶ སཱ པ་ཉྙཱ ནེ་ཝ ཧཱ་ཡ་ཏི ནོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སཱ་དྷུ ཧི་རཱི…པེ… སཱ་དྷུ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… སཱ་དྷུ ཝཱི་རི་ཡཾ… སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ར་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སཱ་དྷུ ཧི་རཱི…པེ… སཱ་དྷུ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… སཱ་དྷུ ཝཱི་རི་ཡཾ… སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀི་དེ་ཝ [ས་ཀིཾ་དེ་ཝ (ཀ.)] ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི [དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི (ཀ.)]. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ར་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སཱ་དྷུ ཧི་རཱི…པེ… སཱ་དྷུ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… སཱ་དྷུ ཝཱི་རི་ཡཾ… སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞོ ཧོ་ཏི པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི སཱ་དྷུ ས་དྡྷཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སཱ་དྷུ ཧི་རཱི…པེ… སཱ་དྷུ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ… སཱ་དྷུ ཝཱི་རི་ཡཾ… སཱ་དྷུ པ་ཉྙཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི. སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞོ ཧོ་ཏི པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ.
‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༦. ‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ནི་ཙྩ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ནི་ཙྩ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོ. ཏ་སྶ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ནི་ཙྩ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོ. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་མོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༧. ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ…. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༨. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ…. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༩. [ཀ་ཐཱ. ༥༤༧-༥༤༨] ‘‘ནི་བྦཱ་ནེ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱི སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ…པེ… པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནི་བྦཱ་ནེ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱི སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོ. ཏ་སྶ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནི་བྦཱ་ནེ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱི སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོ. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་མོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ པུ་གྒ་ལཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟཾ
༢༠. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ [ཨ་དྷི་ག་ཏ་པེ་མོ (སྱཱ.) ཨ. ནི. ༧.༤༢; དཱི. ནི. ༣.༣༣༡], དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ [ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་བྦྷེ (ཀ.)] ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དུ་ཝེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཀུ་ལཾ, པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཾ;
ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ ཙ, ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི.
༣. ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. སཱ་ར་ནྡ་ད་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྟ ཝོ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ [ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཡེ (ཀ.)] དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ པོ་རཱ་ཎེ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི ཡེ ཏེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཏེ ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི མཱ་ནེ་སྶ་ནྟི པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི ཡཱ ཏཱ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཏཱ ན ཨོ་ཀ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧ ཝཱ་སེ་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི མཱ་ནེ་སྶ་ནྟི པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏེ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུ’ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཋ་སྶ་ནྟི [ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི (ཀ.)], ཨི་མེ་སུ ཙ ས་ཏྟ་སུ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝ་ཛྫཱི ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ནྟི [ས་ནྡི་སྶ་ནྟི (སཱི. པཱི. ཀ.)]; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཧི་མེ ཝ་ཛྫཱི ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཙྪེ་ཙྪཱ་མི [ཨུ་ཙྪེ་ཛྫི་སྶཱ་མི (སྱཱ.), ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི (ཀ.)], ཝ་ཛྫཱི ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མི, ཝ་ཛྫཱི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི [ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མི ཝ་ཛྫཱི་ཏི (ཀ.) དཱི. ནི. ༢.༡༣༡].
ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ མཱ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ – ‘རཱ་ཛཱ, བྷ་ནྟེ, མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘རཱ་ཛཱ, བྷ་ནྟེ, མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཧི་མེ ཝ་ཛྫཱི ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཙྪེ་ཙྪཱ་མི, ཝ་ཛྫཱི ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མི, ཝ་ཛྫཱི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཡ་ཐཱ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་མ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སི. ན ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཝི་ཏ་ཐཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཱ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཱ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘རཱ་ཛཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི. རཱ་ཛཱ [ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི རཱ་ཛཱ (སཱི. ཀ.)], བྷོ གོ་ཏ་མ, མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧཾ ཧི་མེ ཝ་ཛྫཱི ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཙྪེ་ཙྪཱ་མི, ཝ་ཛྫཱི ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མི, ཝ་ཛྫཱི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ [ཝཱི་ཛ་མཱ་ནོ (སཱི. སྱཱ.)]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ’’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ’’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ པོ་རཱ་ཎེ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ པོ་རཱ་ཎེ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ པོ་རཱ་ཎེ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཡེ ཏེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཏེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཡེ ཏེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཏེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི ཡེ ཏེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཏེ ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི མཱ་ནེ་སྶ་ནྟི པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཡཱ ཏཱ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཏཱ ན ཨོ་ཀ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧ ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཡཱ ཏཱ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཏཱ ན ཨོ་ཀ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧ ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི ཡཱ ཏཱ ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཏཱ ན ཨོ་ཀ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧ ཝཱ་སེ་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱི’’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི མཱ་ནེ་སྶ་ནྟི པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏཾ – ‘ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ – ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏེ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’’ནྟི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏེ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’’ནྟི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏེ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུ’ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ མཱ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་མ་ཡཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཏ་ཏྲཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སེ་སིཾ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཋ་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ་སུ ཙ ས་ཏྟ་སུ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝ་ཛྫཱི ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན་པི [ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན་པི ཏེ་ན ཁོ (ཀ.) དཱི. ནི. ༢.༡༣༥] བྷོ, གོ་ཏ་མ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི; ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ས་ཏྟ་ཧི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི! ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཙ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཛྫཱི ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟེ་ན ཡ་དི་དཾ ཡུ་དྡྷ་སྶ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ [ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ (ཀ. སཱི. ཀ.)], ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ. ཧ་ནྡ ཙ དཱ་ནི མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཙྪཱ་མ, བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཱ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཋ་མ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཏྟ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ? ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ ཏེ ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི མཱ་ནེ་སྶ་ནྟི པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ཡ ན ཝ་སཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ སཱ་པེ་ཀྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟི – ‘ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙ པེ་ས་ལཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ པེ་ས་ལཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུ’ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཋ་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ་སུ ཙ ས་ཏྟ་སུ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༤. [དཱི. ནི. ༢.༡༣༨] ‘‘ས་ཏྟ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ…པེ… ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ?
ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ན ཀ་མྨ་ར་ཏཱ, ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི…པེ… ན ནི་དྡཱ་རཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི… ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི… ན པཱ་པི་ཙྪཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན པཱ་པི་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏཱ… ན པཱ་པ་མི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ ན པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ… ན ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཋ་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ་སུ ཙ ས་ཏྟ་སུ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ནྟི; ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.