༡. དྷ་ན་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་པི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, པཱ་པི་ཙྪོ ཙ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི, མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཧི་རི་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨི་སྶུ་ཀཱི ཙ, མ་ཙྪ་རཱི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.
‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ+? ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཧི་རི་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨ་ནི་སྶུ་ཀཱི ཙ, ཨ་མ་ཙྪ་རཱི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ…པེ… ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བ་ལཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ, ཧི་རཱི [ཧི་རི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ བ་ལཾ;
ས་ཏི་བ་ལཾ ས་མཱ་དྷི ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལཾ;
ཨེ་ཏེ་ཧི བ་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
‘‘ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཙི་ནེ དྷ་མྨཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི;
པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. ཝི་ཏྠ་ཏ་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་བ་ལ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ, ས་ཏི་བ་ལཾ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི་རི་མཱ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ཨི་དཾ, ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ བ་ལཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་བ་ལཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ བ་ལཾ;
ས་ཏི་བ་ལཾ ས་མཱ་དྷི ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ བ་ལཾ;
ཨེ་ཏེ་ཧི བ་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཙི་ནེ དྷ་མྨཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི;
པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;
༥. སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ དྷ་ནཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ [ཝ་རཾ (ཀ.)] བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. ཝི་ཏྠ་ཏ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི་རཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟཾ
༧. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་གྒོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ ཨ་ཌྜྷོ ཙཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མི་གཱ་རོ རོ་ཧ་ཎེ་ཡྻོ ཡཱ་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་ཝ ཨ་ཌྜྷོ པ་ནུ་གྒ, མི་གཱ་རོ རོ་ཧ་ཎེ་ཡྻོ, ཀཱི་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ, ཀཱི་ཝ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ’’ཏི? ‘‘ས་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ [ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ (སཱི.), ས་ཧ་སྶཱ་ནི (སྱཱ.), ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི (?)] ཧི་ར་ཉྙ་སྶ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ རཱུ་པི་ཡ་སྶཱ’’ཏི! ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་གྒ, དྷ་ནཾ ནེ་ཏཾ ‘ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨུ་གྒ, དྷ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི. ས་ཏྟ ཁོ ཨི་མཱ་ནི, ཨུ་གྒ, དྷ་ནཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་གྒི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ཨུ་གྒ, ས་ཏྟ དྷ་ནཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་གྒི་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན རཱ་ཛཱུ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི དཱ་ཡཱ་དེ་ཧཱི་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ས ཝེ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ལོ་ཀེ, ཨ་ཛེ་ཡྻོ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ.
‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟཾ
༨. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ…པེ… དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ… མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ… བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ … ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ. པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ…པེ… དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷཾ, ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘ས་ཏྟི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ? ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་སྶཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
དྷ་ན་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.