༧. མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ་ཏྟཾ
༦༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཝུ་ཏྟ་མི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་པ་ཉྷེ –
[ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཏི་སྶ་མི་ཏྟེ་ཡྻ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༦༧] ‘‘ཡོ ཨུ་བྷོ་ནྟེ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ནྟཱ ན ལི་པྤ་ཏི [ན ལི་མྤ་ཏི (ཀ.)];
ཏཾ བྲཱུ་མི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་ཏི, སོ་དྷ སི་བྦི་ནི [སི་བྦ་ནི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མ་ཙྩ་གཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཀ་ཏ་མོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཀིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཀཱ སི་བྦི་ནཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཕ་སྶོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ [ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ (ཀ.)] པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ [པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ (ཀ.)] དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཁཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་མཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, རཱུ་པཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཚ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ [ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཨ་པི ཙ ཡཾ མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་པ་ཉྷེ –
‘‘ཡོ ཨུ་བྷོ་ནྟེ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ནྟཱ ན ལི་པྤ་ཏི;
ཏཾ བྲཱུ་མི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་ཏི, སོ་དྷ སི་བྦི་ནི་མ་ཙྩ་གཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཕ་སྶོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.