༢. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༦. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. སོ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༥༥. [མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༣ ཨཱ་ག་ཏཾ] ཨེ་ཝཾ, མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱི་ཏ་ཝ་ན་སྨིཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ, ས་ཀྐཱ བྷོ་གཱ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མྨི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ – གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སོ་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ན་ནུ ཏེ, སོ་ཎ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ, ས་ཀྐཱ བྷོ་གཱ [བྷོ་གེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༣)] ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རེ་ཡྻ’’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སོ་ཎ, ཀུ་ས་ལོ ཏྭཾ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ [ཨཱ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོ (སྱཱ.), ཨ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༣)] ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏ་ནྟི་སྶ་རེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སོ་ཎ, ཡ་དཱ ཏེ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡོ ཨ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པི ནུ ཏེ ཝཱི་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ར་ཝ་ཏཱི ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སོ་ཎ, ཡ་དཱ ཏེ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡོ ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པི ནུ ཏེ ཝཱི་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ར་ཝ་ཏཱི ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན ཏེ, སོ་ཎ, ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡོ ན ཨ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ནཱ་ཏི་སི་ཐི་ལཱ ས་མེ གུ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏེ ཝཱི་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ར་ཝ་ཏཱི ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, སོ་ཎ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, སོ་ཎ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ, ཏ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སོ་ཎཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ – སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཏ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, སོ ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི – ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ (ཀ.) མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཧོ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཀེ་ཝ་ལཾ་ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ནི་སྶཱ་ཡ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཙ་ཡཾ ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཙ་ཡཾ ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཙ་ཡཾ ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷུ་སཱ ཙེ་པི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ [ཨཱ་པཱ་ཏཾ (ཀ.)] ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཋི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཝ་ཡ་ཉྩ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. བྷུ་སཱ ཙེ་པི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ མ་ན་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཋི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཝ་ཡ་ཉྩ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, སེ་ལོ པ་བྦ་ཏོ ཨ་ཙྪི་དྡོ ཨ་སུ་སི་རོ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནོ. ཨ་ཐ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི ནེ་ཝ ནཾ ས་ངྐ་མྤེ་ཡྻ ན ས་མྤ་ཀ་མྤེ་ཡྻ ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི…པེ… ཨ་ཐ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི… ཨ་ཐ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཙེ་པི དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི ནེ་ཝ ནཾ ས་ངྐ་མྤེ་ཡྻ ན ས་མྤ་ཀ་མྤེ་ཡྻ ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷུ་སཱ ཙེ་པི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཋི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཝ་ཡ་ཉྩ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. བྷུ་སཱ ཙེ་པི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ མ་ན་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཋི་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཾ ཝ་ཡ་ཉྩ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སོ;
ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡ་སྶ ཙ.
‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སོ;
དི་སྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤཱ་དཾ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཙ་ཡོ ན་ཏྠི, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ལོ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནོ, ཝཱ་ཏེ་ན ན ས་མཱི་ར་ཏི;
ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ ར་སཱ ས་དྡཱ, ག་ནྡྷཱ ཕ་སྶཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ.
‘‘ཨི་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ ཙ, ན་པྤ་ཝེ་དྷེ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ;
ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ [ཝི་མུ་ཏ་ཉྩ (ཀ.) མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤; ཀ་ཐཱ. ༢༦༦], ཝ་ཡ་ཉྩ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. ཕ་གྒུ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཕ་གྒུ་ནོ [ཕེ་གྒུ་ནོ (ཀ.), ཕ་གྒུ་ཎོ (སཱི. སྱཱ.)] ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཕ་གྒུ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཕ་གྒུ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཕ་གྒུ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཕ་གྒུ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི [ས་མ་ཉྩོ་པི (སཱི. སྱཱ. པཱི.), སཾ + དྷཱུ + ཨཱི = ས་མ་དྷོ་སི]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཕ་གྒུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཕ་གྒུ་ན, མཱ ཏྭཾ མ་ཉྩ་ཀེ ས་མ་དྷོ་སི. ས་ནྟི་མཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་རེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཕ་གྒུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཕ་གྒུ་ན, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི ཏེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏི་ཎྷེ་ན སི་ཁ་རེ་ན མུ་དྡྷ་ནི [མུ་དྡྷཱ་ནཾ (སཱི. པཱི.)] ཨ་བྷི་མ་ཏྠེ་ཡྻ [ཨ་བྷི་མ་ཊྛེ་ཡྻ (སྱཱ.)]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཝཱ་ཏཱ མུ་དྡྷ་ནི [ཧ་ན་ནྟི (སཱི. པཱི.), ཨོ་ཧ་ན་ནྟི (སྱཱ.)] ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ད་ལ༹ྷེ་ན ཝ་ར་ཏྟ་ཀྑ་ཎྜེ་ན སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ སཱི་སེ སཱི་ས་ཝེ་ད་ནཱ. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ད་ཀྑོ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝཱ ཏི་ཎྷེ་ན གོ་ཝི་ཀ་ནྟ་ནེ་ན ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཀ་ནྟེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཀ་ནྟ་ནྟི. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, དྭེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ དུ་བྦ་ལ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ནཱ་ནཱ་བཱ་ཧཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱ ས་ནྟཱ་པེ་ཡྻུཾ ས་མྤ་རི་ཏཱ་པེ་ཡྻུཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཌཱ་ཧོ. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཕ་གྒུ་ནཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཕ་གྒུ་ནོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་མྷི ཙ་སྶ ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་པྤ་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཕ་གྒུ་ནོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་མྷི ཙ་སྶ ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་པྤ་སཱི་དིཾ་སཱུ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ཧཱ་ན་ནྡ, ཕ་གྒུ་ན་སྶ [ཕེ་གྒུ་ན་སྶ ཨཱ་ན་ནྡ (ཀ.)] བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ན ཝི་པྤ་སཱི་དི་སྶ་ནྟི! ཕ་གྒུ་ན་སྶ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ.
‘‘ཚ་ཡི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ [དྷ་མྨ་ས་ཝ་ཎེ (སཱི.)] ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཋ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཧེ་ཝ ཁོ [ནོ ཙ ཁོ (ཀ.)] ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨ་པི ཙ ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཧེ་ཝ ཁོ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ན་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་ར་ཡ་ཏོ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ.
‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཙ ཁོ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཙ ཁོ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཧེ་ཝ ཁོ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨ་པི ཙ ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཙ ཁོ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ན ཧེ་ཝ ཁོ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ན་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་ར་ཡ་ཏོ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ་ཊྛོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༥༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པཱུ་ར་ཎེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀ་སྶ་པེ་ན ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ – ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ནཱི་ལཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ལོ་ཧི་ཏཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཧ་ལི་དྡཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, པ་ར་མ་སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱ སཱུ་ཀ་རི་ཀཱ སཱ་ཀུ་ཎི་ཀཱ མཱ་ག་ཝི་ཀཱ ལུ་དྡཱ མ་ཙྪ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ ཙོ་རཱ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རི་ཀཱ ཡེ ཝཱ པ་ན་ཉྙེ་པི ཀེ་ཙི ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟཱ.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན ནཱི་ལཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཡེ ཝཱ པ་ན་ཉྙེ་པི ཀེ་ཙི ཀ་མྨ་ཝཱ་དཱ ཀྲི་ཡ་ཝཱ་དཱ.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན ལོ་ཧི་ཏཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ནི་ག་ཎྛཱ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཱ.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན ཧ་ལི་དྡཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀཱ.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀི་ནི་ཡོ.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན པ་ར་མ་སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ན་ནྡོ ཝ་ཙྪོ ཀི་སོ སཾ་ཀི་ཙྩོ མ་ཀྑ་ལི གོ་སཱ་ལོ. པཱུ་ར་ཎེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀ་སྶ་པེ་ན ཨི་མཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ན་ནྡ, པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་བྦོ ལོ་ཀོ ཨེ་ཏ་ད་བྦྷ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་རི་སོ ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ཀཱ་མ་ཀ་སྶ བི་ལཾ ཨོ་ལ་གྒེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་དཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, མཾ་ས་ཉྩ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, མཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པཱུ་ར་ཎེ་ན ཀ་སྶ་པེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨི་མཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ བཱ་ལེ་ན ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཉྙུ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན.
‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་པེ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ན་ནྡ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ཝཱ ཝེ་ན་ཀུ་ལེ [ཝེ་ཎ་ཀུ་ལེ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཝཱ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ ཝཱ པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེ ཝཱ, ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀེ, ཡ་ཏྠ ཀ་སི་རེ་ན གྷཱ་ས་ཙྪཱ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི. སོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷོ ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཁ་ཉྫོ ཝཱ པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ ཝཱ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ…པེ… སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ…པེ… སོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ. སོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་ཙྩེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ, ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ མ་ཧཱ་བྷོ་གེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙེ. སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་ཙྩེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ…པེ… སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་ཙྩེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ, ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ མ་ཧཱ་བྷོ་གེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙེ. སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༥༨. ‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ སཾ་ཝ་རེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ནོ་ད་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ སཾ་ཝ་རེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ…པེ… གྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ… ཛི་ཝ྄ཧི་ནྡྲི་ཡ… ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡ… མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ སཾ་ཝ་རེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི – ‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་ཎྷ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ [ཌཾ་ས… སི་རིཾ་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི) མ. ནི. ༡.༢༣] པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ’. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ, ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ, ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙ’ [ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི – ‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་ཎྷ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་ཏུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏྠཾ’. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི – ‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡཱ’ཏི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶ, ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ, པི་པཱ་སཱ་ཡ, ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ, དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཙ་ཎྜཾ ཨ་སྶཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཙ་ཎྜཾ གོ་ཎཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཙ་ཎྜཾ ཀུ་ཀྐུ་རཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཧིཾ ཁཱ་ཎུཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་བྦྷཾ པ་པཱ་ཏཾ ཙ་ནྡ་ནི་ཀཾ ཨོ་ལི༹་ག་ལླཾ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་ནཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཾ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ནྟཾ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ པཱ་པ་ཀེ མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི པཱ་པ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨོ་ཀ་པྤེ་ཡྻུཾ, སོ ཏ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ནཾ ཏ་ཉྩ ཨ་གོ་ཙ་རཾ ཏེ ཙ པཱ་པ་ཀེ མི་ཏྟེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ནོ་ད་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ནོ་ད་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཝི་ནོ་ད་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ནོ་ད་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཡེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དཱ་རུ་ཀ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༥༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཨ་ཐ ཁོ དཱ་རུ་ཀ་མྨི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ དཱ་རུ་ཀ་མྨི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་པི ནུ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘དཱི་ཡ་ཏི མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་སུ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཡཱ གི་ཧི་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནཱ པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ན, ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟེ་ན, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟེ་ན, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ཏི.
‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཨུ་ནྣ་ལོ༹ ཙ་པ་ལོ མུ་ཁ་རོ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ནུ་ནྣ་ལོ༹ ཨ་ཙ་པ་ལོ ཨ་མུ་ཁ་རོ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘ནེ་མ་ནྟ་ནི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ནེ་མ་ནྟ་ནི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཨུ་ནྣ་ལོ༹ ཙ་པ་ལོ མུ་ཁ་རོ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཙེ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ནུ་ནྣ་ལོ༹ ཨ་ཙ་པ་ལོ ཨ་མུ་ཁ་རོ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་ངྒྷེ དཱ་ནཾ [དཱ་ནཱ་ནི (ཀ.)] དེ་ཧི. ས་ངྒྷེ ཏེ དཱ་ནཾ ད་ད་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི. སོ ཏྭཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ས་ངྒྷེ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༦༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་སི, ཡཱ་ཝ ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ག་མེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་སི, པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི.
‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ར་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི. ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སོ་ར་ཏ་སོ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ནི་ཝཱ་ཏ་ནི་ཝཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ནྟུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ སོ ཝ་པ་ཀ་སྶ་ཏེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ, ཝ་པ་ཀ་སྶ་ཏི ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི, སོ སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ར་ཉྙཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཏ་སྶ སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཝི་སྶ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཏ་སྶ བྷ་སྶ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, གོ་ཎོ ཀི་ཊྛཱ་དོ དཱ་མེ་ན ཝཱ བ་དྡྷོ [ཨཱ་རཱ་མེ ཝཱ བ་ནྡྷོ (ཀ.)] ཝ་ཛེ ཝཱ ཨོ་རུ་དྡྷོ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན དཱ་ནཱ་ཡཾ གོ་ཎོ ཀི་ཊྛཱ་དོ པུ་ན་དེ་ཝ ཀི་ཊྛཾ ཨོ་ཏ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ སོ གོ་ཎོ ཀི་ཊྛཱ་དོ དཱ་མཾ ཝཱ ཚེ་ཏྭཱ ཝ་ཛཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ཨ་ཐ པུ་ན་དེ་ཝ ཀི་ཊྛཾ ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སོ་ར་ཏ་སོ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ནི་ཝཱ་ཏ་ནི་ཝཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ནྟུ་པ་ས་ནྟོ ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ སོ ཝ་པ་ཀ་སྶ་ཏེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ, ཝ་པ་ཀ་སྶ་ཏི ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི, སོ སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ར་ཉྙཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཏ་སྶ སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཝི་སྶ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཏ་སྶ བྷ་སྶ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀོ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ནྟོ [ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ (ཀ.)] ར་ཛཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཙི་ཀྑ་ལླཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རེ་ཡྻ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན དཱ་ནི ཨ་མུ་སྨིཾ [ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ (ཀ.)] ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ པུ་ན་དེ་ཝ ར་ཛོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཨ་མུ་སྨིཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ, གོ་པ་སཱུ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ ཝཱ སྣེ་ཧ་ག་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པུ་ན་དེ་ཝ ར་ཛོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, གཱ་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀོ དེ་ཝོ ཝུ་ཊྛོ སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀ་མྤི ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལ་མྤི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན དཱ་ནི ཨ་མུ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ པུ་ན་དེ་ཝ སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀཱ ཝཱ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལཱ ཝཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི, ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཨ་མུ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ པི་ཝེ་ཡྻུཾ, གོ་པ་སཱུ ཝཱ པི་ཝེ་ཡྻུཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ ཝཱ སྣེ་ཧ་ག་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པུ་ན་དེ་ཝ སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀཱ་པི ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལཱ་པི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་རི་སཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན དཱ་ནི ཨ་མུཾ པུ་རི་སཾ པུ་ན་དེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནཾ ཚཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་མུཾ པུ་རི་སཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཡཱ་ཝ་སྶ སཱ ཨོ་ཛཱ ཀཱ་ཡེ ཋ་སྶ་ཏི ཏཱ་ཝ ན ཨ་ཉྙཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཚཱ་དེ་སྶ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭ་སྶ སཱ ཨོ་ཛཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ པུ་ན་དེ་ཝ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཚཱ་དེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ, པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཏ་ས་ངྑེ་པེ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ནི་ཝཱ་ཏོ ཝི་ག་ཏ་ཨཱུ་མི་ཀོ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན དཱ་ནི ཨ་མུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དེ པུ་ན་དེ་ཝ ཨཱུ་མི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དེ ཨཱུ་མིཾ ཛ་ནེ་ཡྻ. ཡཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ…པེ… ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ… ཡཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དེ ཨཱུ་མིཾ ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི…པེ… སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ, པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ར་ཉྙཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཏ་སྶ སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཝི་སྶ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཏ་སྶ བྷ་སྶ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཏ་ཏྲ [ཏ་ཏྠ (སཱི. པཱི.)] ཧ་ཏྠི་ས་དྡེ་ན ཨ་སྶ་ས་དྡེ་ན ར་ཐ་ས་དྡེ་ན པ་ཏྟི་ས་དྡེ་ན བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ས་ངྑ་ཏི་ཎ་ཝ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡེ་ན ཙཱི་རི་ཀ་ས་དྡོ [ཙི་རི་ལི༹་ཀཱ་ས་དྡོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡེ་ཡྻ [ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)]. ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན དཱ་ནི ཨ་མུ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པུ་ན་དེ་ཝ ཙཱི་རི་ཀ་ས་དྡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’. ‘‘ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ སོ རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ ཏ་མྷཱ ཝ་ན་ས་ཎྜཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པུ་ན་དེ་ཝ ཙཱི་རི་ཀ་ས་དྡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ལཱ་བྷི་མྷི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་སྶཱ’ཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ར་ཉྙཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཏ་སྶ སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཝི་སྶ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཏ་སྶ བྷ་སྶ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་ན ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ – ‘ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’ཏི; ཨུ་དཱ་ཧུ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘ཙི་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ – ‘ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི མེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘ཙི་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཙི་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཨི་མཱ་ས་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟོ ཙི་རཾ ས་རི་སྶ་ཏི [པ་དི་སྶ་ཏི (ཀ.)] ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ་ཏྟཾ
༦༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཝུ་ཏྟ་མི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་པ་ཉྷེ –
[ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཏི་སྶ་མི་ཏྟེ་ཡྻ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༦༧] ‘‘ཡོ ཨུ་བྷོ་ནྟེ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ནྟཱ ན ལི་པྤ་ཏི [ན ལི་མྤ་ཏི (ཀ.)];
ཏཾ བྲཱུ་མི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་ཏི, སོ་དྷ སི་བྦི་ནི [སི་བྦ་ནི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མ་ཙྩ་གཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཀ་ཏ་མོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཀིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཀཱ སི་བྦི་ནཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཕ་སྶོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ [ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ (ཀ.)] པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ [པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ (ཀ.)] དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཁཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་མཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, རཱུ་པཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཚ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ [ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཨ་པི ཙ ཡཾ མ་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་པ་ཉྷེ –
‘‘ཡོ ཨུ་བྷོ་ནྟེ ཝི་དི་ཏྭཱ་ན, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ནྟཱ ན ལི་པྤ་ཏི;
ཏཾ བྲཱུ་མི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་ཏི, སོ་དྷ སི་བྦི་ནི་མ་ཙྩ་གཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཕ་སྶོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་ཎྷཱ སི་བྦི་ནཱི; ཏ་ཎྷཱ ཧི ནཾ སི་བྦ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༦༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་ཀཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ ནི་ག་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་ཀཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི ག་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནུ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’ཏི [ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༨; ཨ. ནི. ༨.༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ཨུ་དཱ་ཧུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སིཾ ག་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ན་ནྡ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནུ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཝཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏ’’’ནྟི.
‘‘སོ ཝཱ [སོ ཙ (སྱཱ.)] ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ན་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཐེ་རོ ཝཱ པ་ན བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཡཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཏ་ཏྠ དྭེ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི! ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡོ ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཾ ཨ་དྡ་སཾ; ནེ་ཝ ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ བྱཱ་ཀཱ་སིཾ – ‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཾ ན ཨ་དྡ་སཾ; ཨ་ཐཱ་ཧཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ བྱཱ་ཀཱ་སིཾ – ‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སོ པཱུ་རོ གཱུ་ཐ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀོ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སོ ས་སཱི་ས་ཀོ ནི་མུ་གྒོ ཨ་སྶ. ཏ་སྶ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མོ ཏ་མྷཱ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ. སོ ཏཾ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པཾ ས་མ་ནྟཱ་ནུ་པ་རི་ག་ཙྪ་ནྟོ ནེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི གཱུ་ཐེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏཾ, ཡ་ཏྠ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཏོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཾ ན ཨ་དྡ་སཾ; ཨ་ཐཱ་ཧཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ བྱཱ་ཀཱ་སིཾ – ‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’ཏི. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི [ཝི་བྷ་ཛ་ནྟ་སྶཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)]?
‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ; ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, བཱི་ཛཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་པཱུ་ཏཱི་ནི ཨ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི སཱ་ར་དཱ་ནི སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི སུ་ཁེ་ཏྟེ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, བཱི་ཛཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་པཱུ་ཏཱི་ནི ཨ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི སཱ་ར་དཱ་ནི སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི པུ་ཐུ་སི་ལཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ན་ཡི་མཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟོ་པི སུ་ཀྐོ དྷ་མྨོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, བཱི་ཛཱ་ནི ཁ་ཎྜཱ་ནི པཱུ་ཏཱི་ནི ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི སུ་ཁེ་ཏྟེ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ན་ཡི་མཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟོ་པི སུ་ཀྐོ དྷ་མྨོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐཱ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྤི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ནི ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ནི ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པུ་ཐུ་སི་ལཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ན་ཡི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ [སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ (སྱཱ. ཀ.)] སཱུ་རི་ཡེ ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ, པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་བྷི་དོ ཨ་དྡྷ་ར་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྤི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྤི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ནི ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ནི ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི སུ་ཀྑེ ཏི་ཎ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ཀ་ཊྛ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ [ར་ཏྟི་པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ (ཀ.)] སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་བྷི་དོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཏྠི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་མྤི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟོ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི སཱི་ཏཱ་ནི ནི་བྦུ་ཏཱ་ནི སུ་ཀྑེ ཏི་ཎ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ཀ་ཊྛ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ན་ཡི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏྟུ་ད་ན་མ་ཏྟོ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡེ ཏེ པུ་རི་མཱ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ, ཨེ་ཀོ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ. ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡེ་མེ པ་ཙྪི་མཱ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ, ཨེ་ཀོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ, ཨེ་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༦༣. ‘‘ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ? ཀཱ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷོ [ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ (ཀ.) ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ-ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པི] ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི [ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི (ཀ.) ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི-ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པི] པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ས་ཉྙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཀ་མྨཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀ་མྨཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དུ་ཀྑ་སྶ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, དུ་ཀྑ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘‘ཀཱ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ [མ. ནི. ༡.༡༦༦; སཾ. ནི. ༤.༢༦༨]? པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ – ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་པི ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཏེ ཀཱ་མཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ནཱ་མེ་ཏེ [ཏེ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ ནེ་ཏེ ཀཱ་མཱ (ཀ.)] ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི –
[ཀ་ཐཱ. ༥༡༤] ‘‘ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མོ,
ནེ་ཏེ [ན ཏེ (སྱཱ.)] ཀཱ་མཱ ཡཱ་ནི ཙི་ཏྲཱ་ནི ལོ་ཀེ;
ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་མོ,
ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙི་ཏྲཱ་ནི ཏ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀེ;
ཨ་ཐེ་ཏྠ དྷཱི་རཱ ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཚ་ནྡ’’ནྟི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ? ཕ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ? ཨ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མོ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཉྙོ ཀཱ་མོ ས་དྡེ་སུ, ཨ་ཉྙོ ཀཱ་མོ ག་ནྡྷེ་སུ, ཨ་ཉྙོ ཀཱ་མོ ར་སེ་སུ, ཨ་ཉྙོ ཀཱ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ? ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཛྫཾ ཏ་ཛྫཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷོ? ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ [ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ (སྱཱ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ [ཡ་ཏོ ཙ ཁོ (བ་ཧཱུ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷཾ. ཀཱ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ…པེ… ཀཱ་མ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི [ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ…པེ… ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ – སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ? ཕ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མི་སཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཏྠི ནི་རཱ་མི་སཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཏྠི སཱ་མི་སཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཏྠི ནི་རཱ་མི་སཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཏྠི སཱ་མི་སཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཏྠི ནི་རཱ་མི་སཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ? ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ [ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨ. ནི. ༤.༢༣༣] ཏ་ཛྫཾ ཏ་ཛྫཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ? ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ [ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཨི་མཾ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཾ. ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ…པེ… ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ས་ཉྙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ…པེ… ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཚ་ཡི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ – རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, ས་དྡ་ས་ཉྙཱ, ག་ནྡྷ་ས་ཉྙཱ, ར་ས་ས་ཉྙཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ཉྙཱ, དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ? ཕ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ? ཨ་ཉྙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ ས་དྡེ་སུ [ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ རཱུ་པེ་སུ ས་ཉྙཱ ཨ་ཉྙཱ ས་དྡེ་སུ ས་ཉྙཱ (ཀ.) ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི], ཨ་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ ག་ནྡྷེ་སུ, ཨ་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ ར་སེ་སུ, ཨ་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ ཕོ་ཊྛ་བྦེ་སུ, ཨ་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ? ཝོ་ཧཱ་ར་ཝེ་པ་ཀྐཾ [ཝོ་ཧཱ་ར་ཝེ་པ་ཀྐཱ་ཧཾ (སྱཱ. པཱི.), ཝོ་ཧཱ་ར་པ་ཀྐཱ་ཧཾ (སཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཾ [ས་ཉྙཱ (སྱཱ. པཱི.)] ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱི ཨ་ཧོ་སི་ནྟི [ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི (ཀ.)]. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ.