༤. དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ

༡. སེ་ཁ་སུ་ཏྟཾ

༣༡. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. པ་ཋ་མ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༣༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ [པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ར་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ (ཀ.)] – ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཚ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་མ་ནུ་ཉྙོ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཚ་ཡི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཚ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.

‘‘ས་ཏྠུ་ག་རུ དྷ་མྨ་ག་རུ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ;

ཨ་པྤ་མཱ་ད་ག་རུ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་གཱ་ར་ཝོ;

ཨ་བྷ་བྦོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;

༣. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༣༣. ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཚ་ཡི་མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ས་ངྒྷ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཧི་རི་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཚ དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.

‘‘ས་ཏྠུ་ག་རུ དྷ་མྨ་ག་རུ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ;

ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་པྤ་ཏི་སྶོ ས་གཱ་ར་ཝོ;

ཨ་བྷ་བྦོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;

༤. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༣༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ [སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་མྷཱ (སཱི.), སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་མྷ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི? ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏི་སྶོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷུ་ནཱ་ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ་པི ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཏི་སྶོ བྲ་ཧྨཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཏི་སྶོ བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན; སྭཱ་ག་ཏཾ [སཱ་ག་ཏཾ (སཱི.)], མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན; ཙི་ར་སྶཾ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན; ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཀཱ་སི, ཡ་དི་དཾ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ. ནི་སཱི་ད, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི. ནི་སཱི་དི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཏི་སྶོ་པི ཁོ བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏི་སྶཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཱ་ནཾ ཁོ, ཏི་སྶ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི.

‘‘ས་བྦེ་ས་ཉྙེ་ཝ ནུ ཁོ, ཏི་སྶ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་བྦེ་སཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི. ཡེ ཁོ ཏེ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ན ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི. ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི.

‘‘ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ནུ ཁོ, ཏི་སྶ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི ཨུ་དཱ་ཧུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན་མྤི དེ་ཝཱ་ནཾ…པེ… ཡཱ་མཱ་ན་མྤི དེ་ཝཱ་ནཾ… ཏུ་སི་ཏཱ་ན་མྤི དེ་ཝཱ་ནཾ… ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ན་མྤི དེ་ཝཱ་ནཾ… པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ན་མྤི དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ན་མྤི ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི.

‘‘ས་བྦེ་ས་ཉྙེ་ཝ ནུ ཁོ, ཏི་སྶ, པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་བྦེ་སཾ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི. ཡེ ཁོ ཏེ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝཱ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ན ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི. ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝཱ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏི་སྶ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ – ‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༣༥. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ, ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ, ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༣༦. [དཱི. ནི. ༣.༣༢༥; མ. ནི. ༣.༤༤; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༡༦] ‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི སོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཀྑཱི ཧོ་ཏི པ་ལཱ༹་སཱི…པེ… ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱི… ས་ཋོ ཧོ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱི… པཱ་པི་ཙྪོ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི… ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, སོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཚ་ལ༹་ངྒ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༣༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀཱི [ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀི་ཡཱ (ཨ. ནི. ༧.༥༣; ༢.༡༣༤; སཾ. ནི. ༢.༡༧༣)] ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པྤ་མུ་ཁེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀིཾ ན་ནྡ་མཱ་ཏ་རཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པྤ་མུ་ཁེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟིཾ. དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀཱི ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པྤ་མུ་ཁེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི’’.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཡ་ཀོ པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏི, ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི རཱ་ག་ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཝཱི་ཏ་དོ་སཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི དོ་ས་ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི. ཨི་ཏི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཏཱི་ཎ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ན སུ་ཀ་རཾ པུ་ཉྙ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡོ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ནྡོ སུ་ཁ་སྶཱ་ཧཱ་རོ སོ་ཝ་གྒི་ཀོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཨི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻོ [ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ན སུ་ཀ་རཾ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ལ༹ྷ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ལ༹ྷ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ལ༹ྷ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ན སུ་ཀ་རཾ པུ་ཉྙ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡོ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ནྡོ སུ་ཁ་སྶཱ་ཧཱ་རོ སོ་ཝ་གྒི་ཀོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཨི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

[པེ. ཝ. ༣༠༥ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི་པི] ‘‘པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ སུ་མ་ནོ, ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡེ;

ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཨེ་སཱ ཡ་ཉྙ་སྶ [པུ་ཉྙ་སྶ (ཀ.)] ས་མྤ་དཱ.

‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ [ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ད་ཏྟ་ཡེ་པི] ཝཱི་ཏ་དོ་སཱ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ;

ཁེ་ཏྟཾ ཡ་ཉྙ་སྶ ས་མྤ་ནྣཾ, ས་ཉྙ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ [བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ (སྱཱ. ཀཾ.)].

‘‘ས་ཡཾ ཨཱ་ཙ་མ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ད་ཏྭཱ ས་ཀེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི;

ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་ཏོ ཙེ་སོ, ཡ་ཉྙོ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལོ.

[ཨ. ནི. ༤.༤༠] ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་དྡྷོ མུ་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;

ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀཾ, པ་ཎྜི་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;

༨. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི་སུ་ཏྟཾ

༣༨. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རོ, ན་ཏྠི པ་ར་ཀཱ་རོ’’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛིཾ ཨ་དྡ་སཾ ཝཱ ཨ་སྶོ་སིཾ ཝཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ, ས་ཡཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རོ, ན་ཏྠི པ་ར་ཀཱ་རོ’’’ཏི!

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ར་བྦྷ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཨཱ་ར་བྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨཱ་ར་བྦྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཡཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨཱ་ར་བྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨཱ་ར་བྦྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རོ ཨ་ཡཾ པ་ར་ཀཱ་རོ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠི ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ…པེ… ཨ་ཏྠི པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ… ཨ་ཏྠི ཐཱ་མ་དྷཱ་ཏུ… ཨ་ཏྠི ཋི་ཏི་དྷཱ་ཏུ… ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཨུ་པ་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཡཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པ་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རོ ཨ་ཡཾ པ་ར་ཀཱ་རོ’’.

‘‘མཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ [ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎ མཱ་ཧཾ (ཀ.)], ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛིཾ ཨ་དྡ་སཾ ཝཱ ཨ་སྶོ་སིཾ ཝཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ ས་ཡཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི པ་ར་ཀཱ་རོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི! ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༣༩. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་དཱ་ནཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ, དོ་སོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ, མོ་ཧོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་བྷཱ ཨ་ལོ་བྷོ ས་མུ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་བྷཱ ལོ་བྷོ་ཝ ས་མུ་དེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སཱ ཨ་དོ་སོ ས་མུ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སཱ དོ་སོ་ཝ ས་མུ་དེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་ཧཱ ཨ་མོ་ཧོ ས་མུ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་ཧཱ མོ་ཧོ་ཝ ས་མུ་དེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་བྷ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན དོ་ས་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན མོ་ཧ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི སུ་ག་ཏི་ཡོ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་བྷ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན དོ་ས་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན མོ་ཧ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི དུ་གྒ་ཏི་ཡོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི ནི་དཱ་ནཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ.

‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་དཱ་ནཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཨ་ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ, ཨ་དོ་སོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ, ཨ་མོ་ཧོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལོ་བྷཱ ལོ་བྷོ ས་མུ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལོ་བྷཱ ཨ་ལོ་བྷོ་ཝ ས་མུ་དེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དོ་སཱ དོ་སོ ས་མུ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དོ་སཱ ཨ་དོ་སོ་ཝ ས་མུ་དེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མོ་ཧཱ མོ་ཧོ ས་མུ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མོ་ཧཱ ཨ་མོ་ཧོ་ཝ ས་མུ་དེ་ཏི. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལོ་བྷ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་དོ་ས་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་མོ་ཧ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི དུ་གྒ་ཏི་ཡོ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལོ་བྷ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་དོ་ས་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་མོ་ཧ་ཛེ་ན ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི སུ་ག་ཏི་ཡོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི ནི་དཱ་ནཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཀི་མི་ལ་སུ་ཏྟཾ

༤༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མི་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནི་ཙུ་ལ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་མི་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་མི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ཀི་མི་ལ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ [པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རེ (ཀ.) ཨ. ནི. ༥.༢༠༡; ༧.༥༩] ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ. ཨ་ཡཾ ཁོ, ཀི་མི་ལ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི’’.

‘‘ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ཀི་མི་ལ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ, དྷ་མྨེ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ, ས་ངྒྷེ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ, སི་ཀྑཱ་ཡ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ. ཨ་ཡཾ ཁོ, ཀི་མི་ལ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨོ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.

༡༡. དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ

༤༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ པ་བྦ་ཏཱ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ. དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི.

‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་མུཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མུ་མྷི དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་མུཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་མུཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་པོ་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ …པེ… ཏེ་ཛོ་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ… ཝཱ་ཡོ་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ… སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ… ཨ་སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མུ་མྷི དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་སུ་བྷ་དྷཱ་ཏུ, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ཨ་མུཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.

༡༢. ནཱ་གི་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༤༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཾ་སུ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་གི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་གི་ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ པ་ན ཏེ, ནཱ་གི་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, སོ ཏཾ མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ; ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་ནྣི་ནྣཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཡ་ཐཱ་ནི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་ནྣི་ནྣཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི.

‘‘མཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཡ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མཾ, མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོ. ཡོ ཁོ, ནཱ་གི་ཏ, ན་ཡི་མ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, སོ ཏཾ མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ མི་དྡྷ་སུ་ཁཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སུ་ཁཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ.

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶཱ་མི གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རིཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ནི་སི་ནྣཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཱ་ནི་མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ [ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ གྷ་ཊྚེ་སྶ་ཏི ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཝཱ, ཏཾ ཏ་མྷཱ (ཀ. སཱི. པཱི.) ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ གྷ་ཊྚེ་སྶ་ཏི ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཝཱ, སོ ཏཾ ཏ་མྷཱ (ཀ. སཱི.) ཨ. ནི. ༨.༨༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཝཱ ཏཾ ཏ་མྷཱ [ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ གྷ་ཊྚེ་སྶ་ཏི ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཝཱ, ཏཾ ཏ་མྷཱ (ཀ. སཱི. པཱི.) ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ གྷ་ཊྚེ་སྶ་ཏི ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཝཱ, སོ ཏཾ ཏ་མྷཱ (ཀ. སཱི.) ཨ. ནི. ༨.༨༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཙཱ་ཝེ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་མི གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶཱ་མི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཙ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་མཾ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་མི ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶཱ་མི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ནི་སི་ནྣཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཧི་སྶ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་མི ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶཱ་མི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ནི་སི་ནྣཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་མི ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶཱ་མི གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རིཾ ལཱ་བྷིཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. སོ ཏཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ རི་ཉྩ་ཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི; གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་མི གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶཱ་མི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ ལཱ་བྷིཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. སོ ཏཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ན རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ ན རི་ཉྩ་ཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་མི ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ཡ་སྨཱ་ཧཾ, ནཱ་གི་ཏ, ས་མ་ཡེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ན ཀ་ཉྩི [ན ཀི་ཉྩི (སཱི. པཱི. ཀ.)] པ་སྶཱ་མི པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ, ཕཱ་སུ མེ, ནཱ་གི་ཏ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཱ་ཡཱ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.

དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ [སེ་ཀྑ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་ཝ་གྒོ (སྱཱ.)] ཙ་ཏུ་ཏྠོ.