(༢༠) ༥. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. སོ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༡. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པོ་རཱ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? པུ་བྦེ སུ་དཾ [པུ་བྦ་སྶུ་དཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་མྤི ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་མྤི ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ན་ཁཱ སུ་ན་ཁིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཨ་སུ་ན་ཁིཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ པོ་རཱ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ.
‘‘པུ་བྦེ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨུ་ཏུ་ནིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཨ་ནུ་ཏུ་ནིཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨུ་ཏུ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏུ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ན་ཁཱ སུ་ན་ཁིཾ ཨུ་ཏུ་ནིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཨ་ནུ་ཏུ་ནིཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ པོ་རཱ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ.
‘‘པུ་བྦེ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ནེ་ཝ ཀི་ཎ་ནྟི ནོ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི, ས་མྤི་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ སཾ་བ་ནྡྷཱ་ཡ [སཾ་ས་གྒ་ཏྠཱ་ཡ (སཱི. པཱི.)] སཾ་པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཀི་ཎ་ནྟི་པི ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི་པི, ས་མྤི་ཡེ་ན་པི སཾ་ཝཱ་སཾ སཾ་བ་ནྡྷཱ་ཡ སཾ་པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ན་ཁཱ སུ་ན་ཁིཾ ནེ་ཝ ཀི་ཎ་ནྟི ནོ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི, ས་མྤི་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ སཾ་བ་ནྡྷཱ་ཡ སཾ་པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ པོ་རཱ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ.
‘‘པུ་བྦེ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་རོ་ནྟི དྷ་ན་སྶ་པི དྷ་ཉྙ་སྶ་པི ར་ཛ་ཏ་སྶ་པི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ་པི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་རོ་ནྟི དྷ་ན་སྶ་པི དྷ་ཉྙ་སྶ་པི ར་ཛ་ཏ་སྶ་པི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ་པི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ན་ཁཱ ན ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་རོ་ནྟི དྷ་ན་སྶ་པི དྷ་ཉྙ་སྶ་པི ར་ཛ་ཏ་སྶ་པི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ་པི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ པོ་རཱ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ.
‘‘པུ་བྦེ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་ཡཾ སཱ་ཡ་མཱ་སཱ་ཡ པཱ་ཏོ པཱ་ཏ་རཱ་སཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ན་ཁཱ སཱ་ཡཾ སཱ་ཡ་མཱ་སཱ་ཡ པཱ་ཏོ པཱ་ཏ་རཱ་སཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ པོ་རཱ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ པོ་རཱ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ན་ཁེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི, ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སཱུ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དོ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༢. ཨ་ཐ ཁོ དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ – ‘ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛི་ཎྞེ ཝུ་ཌྜྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་དྡྷ་ག་ཏེ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏ་ཐེ་ཝ. ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛི་ཎྞེ ཝུ་ཌྜྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་དྡྷ་ག་ཏེ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏྭ་མྤི ནོ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ, ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ, པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ’ཏི, མ་མེ་ཝ ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ, ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ, པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ’’ཏི.
‘‘ཡེ ཁོ, ཏེ དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ, ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་མ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ, ཝཱ་མ་ཀོ, ཝཱ་མ་དེ་ཝོ, ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ, ཡ་མ་ད་གྒི [ཡ་མ་ཏ་གྒི (སཱི.) དཱི. ནི. ༡.༢༨༤, ༥༢༦, ༥༣༦; མ. ནི. ༢.༤༢༧; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠; ཨ. ནི. ༥.༡༩༢ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ཨ་ངྒཱི་ར་སོ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ཝཱ་སེ་ཊྛོ, ཀ་སྶ་པོ, བྷ་གུ; ཏྱཱ་སྶུ’མེ པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི – བྲ་ཧྨ་ས་མཾ, དེ་ཝ་ས་མཾ, མ་རི་ཡཱ་དཾ, ས་མྦྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་ཎྜཱ་ལཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་མཾ. ཏེ་སཾ ཏྭཾ དོ་ཎ, ཀ་ཏ་མོ’’ཏི?
‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏྭེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མ. སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཨི་མེ པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སུ་ཎོ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ’’ཏི ཁོ དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨ་ས་མོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. སོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ [ཀོ་དྷཱ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཙ་ར་ཏི མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན.
‘‘ཏ་ཏྠ ཙ, དོ་ཎ, ཀོ དྷ་མྨོ? ནེ་ཝ ཀ་སི་ཡཱ ན ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ན གོ་ར་ཀྑེ་ན ན ཨི་སྶ་ཏྠེ་ན [ན ཨི་སྶ་ཏྟེ་ན (ཀ.)] ན རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན ན སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ [ནཱི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ (སཱི.), ནཱི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ (པཱི.), ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ [ཙ་ཏུ་ཏྠིཾ (སཱི.)], ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷེ་ན (ཀ.) ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན (?)] ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་རུ་ཎཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨ་ས་མོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དེ་ཝ་ས་མོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. སོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན. ཏ་ཏྠ ཙ, དོ་ཎ, ཀོ དྷ་མྨོ? ནེ་ཝ ཀ་སི་ཡཱ ན ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ན གོ་ར་ཀྑེ་ན ན ཨི་སྶ་ཏྠེ་ན ན རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན ན སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན.
‘‘ཏ་ཏྠ ཙ, དོ་ཎ, ཀོ དྷ་མྨོ? ནེ་ཝ ཀ་ཡེ་ན ན ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛཾ. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཁ་ཏྟི་ཡིཾ ན ཝེ་སྶིཾ ན སུ་དྡིཾ ན ཙ་ཎྜཱ་ལིཾ ན ནེ་སཱ་དིཾ ན ཝེ་ནིཾ [ན ཝེ་ཎིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ན ར་ཐ་ཀཱ་རིཾ ན པུ་ཀྐུ་སིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ནུ་ཏུ་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཙ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི? ས་ཙེ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏི་མཱི་ལ༹ྷ་ཛོ ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝཱ མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ [མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱི (ཀ.)] ཝཱ. ཏ་སྨཱ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཙ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི? ས་ཙེ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏོ ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝཱ མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཝཱ. ཏ་སྨཱ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ནེ་ཝ ཀཱ་མ་ཏྠཱ ན ད་ཝ་ཏྠཱ ན ར་ཏ་ཏྠཱ, པ་ཛ་ཏྠཱ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཧོ་ཏི. སོ མེ་ཐུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛྷཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དེ་ཝ་ས་མོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་རི་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. སོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན. ཏ་ཏྠ ཙ, དོ་ཎ, ཀོ དྷ་མྨོ? ནེ་ཝ ཀ་སི་ཡཱ ན ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ན གོ་ར་ཀྑེ་ན ན ཨི་སྶ་ཏྠེ་ན ན རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན ན སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན.
‘‘ཏ་ཏྠ ཙ, དོ་ཎ, ཀོ དྷ་མྨོ? ནེ་ཝ ཀ་ཡེ་ན ན ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛཾ. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཁ་ཏྟི་ཡིཾ ན ཝེ་སྶིཾ ན སུ་དྡིཾ ན ཙ་ཎྜཱ་ལིཾ ན ནེ་སཱ་དིཾ ན ཝེ་ནིཾ ན ར་ཐ་ཀཱ་རིཾ ན པུ་ཀྐུ་སིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ནུ་ཏུ་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཙ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི? ས་ཙེ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏི་མཱི་ལ༹ྷ་ཛོ ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝཱ མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཝཱ. ཏ་སྨཱ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན ག་བྦྷི་ནིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཙ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི? ས་ཙེ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏོ ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝཱ མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཝཱ. ཏ་སྨཱ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ནེ་ཝ ཀཱ་མ་ཏྠཱ ན ད་ཝ་ཏྠཱ ན ར་ཏ་ཏྠཱ, པ་ཛ་ཏྠཱ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཧོ་ཏི. སོ མེ་ཐུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཡཱ་ཝ པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་རི་ཡཱ་དོ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ‘ཡཱ་ཝ པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་རི་ཡཱ་དོ ཏ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཋི་ཏོ ཏཾ ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’ཏི, ཁོ, དོ་ཎ, ཏ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་རི་ཡཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་རི་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་མྦྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. སོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ, ནོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན.
‘‘ཏ་ཏྠ ཙ, དོ་ཎ, ཀོ དྷ་མྨོ? ནེ་ཝ ཀ་སི་ཡཱ ན ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ན གོ་ར་ཀྑེ་ན ན ཨི་སྶ་ཏྠེ་ན ན རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན ན སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ན་པི ཨ་དྷ་མྨེ་ན་པི ཀ་ཡེ་ན་པི ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎི་མྤི ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛཾ. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཝེ་སྶི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི སུ་དྡི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཙ་ཎྜཱ་ལི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ནེ་སཱ་དི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཝེ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ར་ཐ་ཀཱ་རི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པུ་ཀྐུ་སི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ག་བྦྷི་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པཱ་ཡ་མཱ་ན་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་ཏུ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་ཏུ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཀཱ་མ་ཏྠཱ་པི ད་ཝ་ཏྠཱ་པི ར་ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཛ་ཏྠཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་རི་ཡཱ་དོ ཏ་ཏྠ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ‘ཡཱ་ཝ པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་རི་ཡཱ་དོ ཏ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན ཋི་ཏོ ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’ཏི ཁོ, དོ་ཎ, ཏ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་མྦྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་མྦྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. སོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ན་པི ཨ་དྷ་མྨེ་ན་པི ཀ་སི་ཡཱ་པི ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ་པི གོ་ར་ཀྑེ་ན་པི ཨི་སྶ་ཏྠེ་ན་པི རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན་པི སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན་པི, ཀེ་ཝ་ལ་མྤི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ.
‘‘སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི དྷ་མྨེ་ན་པི ཨ་དྷ་མྨེ་ན་པི ཀ་ཡེ་ན་པི ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎི་མྤི ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛཾ. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཝེ་སྶི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི སུ་དྡི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཙ་ཎྜཱ་ལི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ནེ་སཱ་དི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཝེ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ར་ཐ་ཀཱ་རི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པུ་ཀྐུ་སི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ག་བྦྷི་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པཱ་ཡ་མཱ་ན་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་ཏུ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནུ་ཏུ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཀཱ་མ་ཏྠཱ་པི ད་ཝ་ཏྠཱ་པི ར་ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཛ་ཏྠཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཧོ་ཏི. སོ ས་བྦ་ཀ་མྨེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ [ཛཱི་ཝི་ཏཾ (ཀ.)] ཀ་པྤེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀ་སྨཱ བྷ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་བྦ་ཀ་མྨེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏཱི’ཏི? སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, ཨ་གྒི སུ་ཙི་མྤི ཌ་ཧ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཌ་ཧ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཨ་གྒི ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏི [ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི (ཀ.)]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷོ, ས་བྦ་ཀ་མྨེ་ཧི ཙེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་པ་ལི་པྤ་ཏི’. ‘ས་བྦ་ཀ་མྨེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏཱི’ཏི ཁོ, དོ་ཎ, ཏ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡེ ཁོ ཏེ, དོ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མཱི་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་མ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ་ཙི་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ, ཝཱ་མ་ཀོ, ཝཱ་མ་དེ་ཝོ, ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ, ཡ་མ་ད་གྒི, ཨ་ངྒཱི་ར་སོ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ཝཱ་སེ་ཊྛོ, ཀ་སྶ་པོ, བྷ་གུ; ཏྱཱ་སྶུ་མེ པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི – བྲ་ཧྨ་ས་མཾ, དེ་ཝ་ས་མཾ, མ་རི་ཡཱ་དཾ, ས་མྦྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་ཎྜཱ་ལཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་མཾ. ཏེ་སཾ ཏྭཾ, དོ་ཎ, ཀ་ཏ་མོ’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་ཎྜཱ་ལ་མྤི ན པཱུ་རེ་མ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༣. ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཀ་དཱ་ཙི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ? ཀོ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཀ་དཱ་ཙི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ’’ཏི?
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་མ་ཡེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ སཾ་ས་ཊྛོ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ལི་དྡི་ཡཱ ཝཱ ནཱི་ལི་ཡཱ ཝཱ མ་ཉྫི་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ཨ་གྒི་ནཱ ས་ནྟ་ཏྟོ ཨུ་ཀྐུ་དྷི་ཏོ [ཨུ་ཀྐ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. པཱི.), ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨུ་སྶ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏོ [ཨུ་སུ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏོ (ཀ་ཏྠ་ཙི), ཨུ་སྶུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ (ཀ.), ཨུ་སྨུ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏོ (མ. ནི. ༣ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ)]. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ཝཱ་ཏེ་རི་ཏོ ཙ་ལི་ཏོ བྷ་ནྟོ ཨཱུ་མི་ཛཱ་ཏོ [ཨུ་མྨི་ཛཱ་ཏོ (པཱི.)]. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ཨཱ་ཝི་ལོ ལུ་ལི༹་ཏོ ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་མ་ཡེ ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ལི་དྡི་ཡཱ ཝཱ ནཱི་ལི་ཡཱ ཝཱ མ་ཉྫི་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་ས་ནྟ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཀྐུ་དྷི་ཏོ ཨ་ནུ་སྶ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ན སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ན ཝཱ་ཏེ་རི་ཏོ ན ཙ་ལི་ཏོ ན བྷ་ནྟོ ན ཨཱུ་མི་ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི …པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ ཨ་ཙྪོ ཝི་པྤ་ས་ནྣོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ཨཱ་ལོ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་ཀཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རེ་ཏེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི…པེ… ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཀ་དཱ་ཙི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཀ་དཱ་ཙི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ་པི མ་ནྟཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༩༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི [ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ; དི་སྭཱ པི་ངྒི་ཡཱ་ནིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཧ་ནྡ, ཀུ་ཏོ ནུ བྷ་ཝཾ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏོ་ཧཾ [ཨི་དྷཱ་ཧཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨི་ཏོ ཧི ཁོ ཨ་ཧཾ (མ. ནི. ༡.༢༨༨)], བྷོ, ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཏི བྷ་ཝཾ, པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ? པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཉྙེ’’ཏི? ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོ, ཀོ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི! སོ་པི ནཱུ་ན་སྶ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཡོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི! ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཁ་ལུ བྷ་ཝཾ, པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོ, ཀོ ཙ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི! པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོ་ཝ [པ་ས་ཊྛ་པ་ས་ཊྛོ ཙ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན བྷ་ཝཾ, པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ’’ཏི?
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པུ་རི་སོ ཨ་གྒ་ར་ས་པ་རི་ཏི་ཏྟོ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧཱི་ནཱ་ནཾ ར་སཱ་ནཾ པི་ཧེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷོ, ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཏ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི – ཡ་དི སུ་ཏྟ་སོ, ཡ་དི གེ་ཡྻ་སོ, ཡ་དི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སོ, ཡ་དི ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་སོ – ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནཾ པི་ཧེ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པུ་རི་སོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏོ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. སོ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ སཱ་ཡེ་ཐ, ལ་བྷ་ཏེ་ཝ [སཱ་ཡེ་ཡྻ, ལ་བྷེ་ཐེ་ཝ (མ. ནི. ༡.༢༠༥)] སཱ་དུ་ར་སཾ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷོ, ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཏ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི – ཡ་དི སུ་ཏྟ་སོ, ཡ་དི གེ་ཡྻ་སོ, ཡ་དི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སོ, ཡ་དི ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་སོ – ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ལ་བྷ་ཏེ་ཝ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པུ་རི་སོ ཙ་ནྡ་ན་གྷ་ཊི་ཀཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ – ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་སྶ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་སྶ ཝཱ. སོ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ གྷཱ་ཡེ་ཐ – ཡ་དི མཱུ་ལ་ཏོ, ཡ་དི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ, ཡ་དི ཨ་གྒ་ཏོ – ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ [ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཐེ་ཝ (?)] སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷཾ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷོ, ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཏ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི – ཡ་དི སུ་ཏྟ་སོ, ཡ་དི གེ་ཡྻ་སོ, ཡ་དི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སོ, ཡ་དི ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་སོ – ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པུ་རི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ས་ཀྐོ ཋཱ་ན་སོ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷོ, ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཏ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི – ཡ་དི སུ་ཏྟ་སོ, ཡ་དི གེ་ཡྻ་སོ, ཡ་དི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སོ, ཡ་དི ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་སོ – ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཱ སཱ་ཏོ་ད་ཀཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཱ སེ་ཏ་ཀཱ སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. སོ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ ས་བྦ་ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷོ, ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཏ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི – ཡ་དི སུ་ཏྟ་སོ, ཡ་དི གེ་ཡྻ་སོ, ཡ་དི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སོ, ཡ་དི ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་སོ – ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་བྦ་ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ;
ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ;
ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནི, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནི! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནི, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ [ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏཾ (ཀ.)] ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ པི་ངྒི་ཡཱ་ནི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནི, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི དྷཱ་རེ་ཏུ, ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༩༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ལི་ཙྪ་ཝི་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ནཱི་ལཱ ཧོ་ནྟི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱ ནཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི པཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ པཱི་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ ཧོ་ནྟི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྠཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨོ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ. ཏྱ་སྶུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙ.
ཨ་ཐ ཁོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘པ་དྨཾ [པ་དུ་མཾ (ཀ.) སཾ. ནི. ༡.༡༣༢] ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་དཾ [ཀོ་ཀ་ནུ་དཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] སུ་ག་ནྡྷཾ,
པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ;
ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ,
ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ས་ཏེ་ཧི པི་ངྒི་ཡཱ་ནིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དེ་སེ་ཏཱ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དེ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དེ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི [ཨ. ནི. ༥.༡༤༣]. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. མ་ཧཱ་སུ་པི་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༩༦. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཧི་མ་ཝཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ [བི་བྦོ་ཧ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), བི་མྦ + ཨོ་ཧ་ནཾ = ཨི་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ] ཨ་ཧོ་སི, པུ་ར་ཏྠི་མེ ས་མུ་དྡེ ཝཱ་མོ ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཙྪི་མེ ས་མུ་དྡེ ད་ཀྑི་ཎོ ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ད་ཀྑི་ཎེ ས་མུ་དྡེ ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ ཨོ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ སེ་ཏཱ ཀི་མཱི ཀ་ཎྷ་སཱི་སཱ པཱ་དེ་ཧི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ( ) [(ཨ་གྒ་ན་ཁ་ཏོ) ཀ་ཏྠ་ཙི དི་སྶ་ཏི] ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སུཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦ་སེ་ཏཱ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཝ ས་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏོ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ མཱི་ལ༹ྷེ་ན. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཧི་མ་ཝཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ར་ཏྠི་མེ ས་མུ་དྡེ ཝཱ་མོ ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཙྪི་མེ ས་མུ་དྡེ ད་ཀྑི་ཎོ ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ད་ཀྑི་ཎེ ས་མུ་དྡེ ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ ཨོ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ; ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏ་སྶཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི; ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ སེ་ཏཱ ཀི་མཱི ཀ་ཎྷ་སཱི་སཱ པཱ་དེ་ཧི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སུཾ; བ་ཧཱུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཱ [པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ. ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦ་སེ་ཏཱ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ; ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཎྞཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝེ་སྶཱ སུ་དྡཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཝ ས་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏོ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཨ་ལི་པྤ་མཱ་ནོ མཱི་ལ༹ྷེ་ན; ལཱ་བྷཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, ཏཾ [ཏ་ཏྠ ཙ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ག་ཐི་ཏོ [ཨ་ག་དྷི་ཏོ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣོ [ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ (ཀ.) ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོ (སཱི. སྱཱ.)] ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝ་སྶ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༧. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ [ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨུ་པ་རི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི. ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ་གྷཱ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི. ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ་གྷཱ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཧུ ཨ་སུ་རི་ནྡོ པཱ་ཎི་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ དེ་ཝཱ པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ, ཡཾ ནེ་མི་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏྠ ནེ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ན ཀ་མ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཝཱ་ཙཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༨. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ [ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཀཱ་ལེ་ན ཙ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་ཙྩཱ ཙ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་ཎྷཱ ཙ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ཙ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ན’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༩. ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་སཱ་དེ་ནྟི [པ་སཱི་ད་ནྟི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཀུ་ལཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟི ཨཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟི, ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཀུ་ལཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ནྟི [པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི (སཱི. པཱི.)], མ་ཧེ་ས་ཀྑ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཀུ་ལཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི, མ་ཧཱ་བྷོ་ག་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཀུ་ལཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ནྟི པ་རི་པ་ཉྷ་ནྟི དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི, མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཀུ་ལཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༠. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ [ནི་སྶ་ར་ཎཱི་ཡཱ (པཱི.), ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༢༡)] དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་མཾ [ཀཱ་མེ (སྱཱ. ཀཾ.) དཱི. ནི. ༣.༣༢༡] མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་མེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ [སུ་ཀ་ཏཾ (པཱི. ཀ.)] སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ [ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ (ཀ་ཏྠ་ཙི, དཱི. ནི. ༣.༣༢༡)] ཀཱ་མེ་ཧི; ཡེ ཙ ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི, ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྱཱ་པཱ་དཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བྱཱ་པཱ་དེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ བྱཱ་པཱ་དེ་ན; ཡེ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི, ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧེ་སཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝི་ཧེ་སཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ; ཡེ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི, ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱུ་པཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ རཱུ་པེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་རཱུ་པེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པེ་ཧི; ཡེ ཙ རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི, ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཀྐཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ཀྐཱ་ཡེ་ན; ཡེ ཙ ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི, ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, བྱཱ་པཱ་ད་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, ཝི་ཧེ་སཱ་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, རཱུ་པ་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ཡ་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏི (སོ) [( ) ཀ་ཏྠ་ཙི ན་ཏྠི] ཀཱ་མ་ན་ནྡི་ཡཱ་པི ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱ, བྱཱ་པཱ་ད་ན་ནྡི་ཡཱ་པི ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱ, ཝི་ཧེ་སཱ་ན་ནྡི་ཡཱ་པི ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱ, རཱུ་པ་ན་ནྡི་ཡཱ་པི ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ན་ནྡི་ཡཱ་པི ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་ར་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་ཙྪེ་ཙྪི [ཨ་ཙྪེ་ཛྫི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཏ་ཎྷཾ, ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི [ཝཱ་ཝ་ཏྟ་ཡི (སཱི.)] སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.