༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ

(༡༦) ༡. ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༡. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཀ་ཐི་ཀཾ [ཀ་ཐི་ཏཾ (ཀ.)] པ་རི་བྷོ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙ [ཨ་ཡོ་ནི་སོ (སྱཱ. ཀཾ.)] མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཀ་ཐི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༢. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཀ་ཐི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི ཛ་ལོ༹ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཀ་ཐི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཛ་ལོ༹ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གོ, ན ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཏ་ཏི་ཡ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༣. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? མ་ཀྑཱི དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི མ་ཀྑ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ, ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཙི་ཏྟོ [ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཙི་ཏྟོ (སྱཱ. ཀཾ.)] དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་སཱི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀེ ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཁཱི་ལ་ཛཱ་ཏོ [ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ (སྱཱ. པཱི.)], དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི ཛ་ལོ༹ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ, ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ་པི ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་མ་ཀྑཱི དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ན མ་ཀྑ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ནུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཙི་ཏྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ན ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་སཱི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀེ ཨ་ནཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁཱི་ལ་ཛཱ་ཏོ, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཛ་ལོ༹ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གོ, ན ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. པ་ཋ་མ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མྨོ་ས་སུ་ཏྟཾ

༡༥༤. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི, ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ [དྷ་ཏཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི, ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. དུ་ཏི་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མྨོ་ས་སུ་ཏྟཾ

༡༥༥. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རཾ [པ་རེ་སཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), པ་རེ (?)] ཝཱ་ཙེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཏ་ཏི་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མྨོ་ས་སུ་ཏྟཾ

༡༥༦. [ཨ. ནི. ༤.༡༦༠] ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི. དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི དུ་ནྣ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དུ་བྦ་ཙཱ ཧོ་ནྟི, དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཀྑ་མཱ ཨ་པྤ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ, ཏེ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་རཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟི; ཏེ་སཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀོ སུ་ཏྟ་ནྟོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་པི ཧོ་ཏི བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ནྣེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཀྐོ་སཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་བྷཱ་སཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱ [པ་རི་ཙྩ་ཛཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཙ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཙེ་ཝ ན་པྤ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི. སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི སུ་ན་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཝ་ཙཱ ཧོ་ནྟི སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཁ་མཱ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ, ཏེ ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་རཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟི; ཏེ་སཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ན ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀོ [ཨ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀོ (ཀ.) ཨ. ནི. ༤.༡༦༠] སུ་ཏྟ་ནྟོ ཧོ་ཏི ས་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ; ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་པི ཧོ་ཏི ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ས་མ་གྒོ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ངྒྷེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་གྒེ ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཀྐོ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་བྷཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཙེ་ཝ པ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. དུ་ཀྐ་ཐཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༧. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ པུ་གྒ་ལེ པུ་གྒ་ལཾ [པུ་གྒ་ལཾ པུ་གྒ་ལཾ (སཱི. པཱི.)] ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ? ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ; དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ; ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ; མ་ཙྪ་རི་སྶ [མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ; དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ? ཨ་སྶ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི [ན ས་མྤ་སྶ་ཏི (སཱི.)], ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ? དུ་སྶཱི་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ? ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཙྪ་རི་སྶ ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ? མ་ཙྪ་རཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ མ་ཙྪ་རི་སྶ ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ? དུ་པྤ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ པུ་གྒ་ལེ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ.

‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ པུ་གྒ་ལེ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ? ས་དྡྷ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ; སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ; བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ; ཙཱ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ? ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ལ་བྷ་ཏི ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ? སཱི་ལ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ? བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ? ཙཱ་ག་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱ་ག་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ.

‘‘ཀ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ? པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ལ་བྷ་ཏི ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཏ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐཱ པུ་གྒ་ལེ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༨. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ [ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ (ཀ.)] ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཨུ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟཾ

༡༥༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ གི་ཧི་པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ གི་ཧི་པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་དཱ་ཡཱི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ གི་ཧི་པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི [དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི (སྱཱ.)].

‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀ་རཾ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ. པ་རེ་སཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ‘ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ [ཨཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སཱི.), ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ; ‘པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ; ‘ཨ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ; ‘ན ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ; ‘ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཀ་རཾ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ. པ་རེ་སཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༠. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨུ་པྤ་ནྣོ རཱ་གོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡོ, ཨུ་པྤ་ནྣོ དོ་སོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡོ, ཨུ་པྤ་ནྣོ མོ་ཧོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡོ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ག་མི་ཀ་ཙི་ཏྟཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.

ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཏ་ཡོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཱ, ཏ་ཡོ ས་དྡྷ་མྨ་ས་མྨོ་སཱ;

དུ་ཀྐ་ཐཱ ཙེ་ཝ སཱ་ར་ཛྫཾ, ཨུ་དཱ་ཡི་དུ་བྦི་ནོ་ད་ཡཱ་ཏི.

(༡༧) ༢. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༡. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, མེ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཀ་རུ་ཎཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཨ་ས་ཏི་ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ – ‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༢. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ན་ནྟ་ཀཾ དི་སྭཱ ཝཱ་མེ་ན པཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པཱ་དེ་ན པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ [ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.)], ཡོ ཏ་ཏྠ སཱ་རོ ཏཾ པ་རི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཡཱ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཡཱ ཙ ཁྭཱ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. སོ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨི་ཏི་ཙི་ཏི ཙ སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཾ ཨ་པ་ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ནཱ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཡཱ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཡཱ ཙ ཁྭཱ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རི་ཏྟཾ གོ་པ་དེ [གོ་པ་ད་ཀེ (སཱི. སྱཱ.)] ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨི་དཾ ཁོ པ་རི་ཏྟཾ གོ་པ་དེ ཨུ་ད་ཀཾ. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ནཱ ཝཱ པི་ཝི་སྶཱ་མི བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཝཱ ཁོ་བྷེ་སྶཱ་མི་པི ཏཾ ལོ་ལེ༹་སྶཱ་མི་པི ཏཾ ཨ་པེ་ཡྻ་མྤི ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ [ཙ་ཏུ་གུ་ཎྜི་ཀོ (སཱི.), ཙ་ཏུ་ཀུ་ཎྜི་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎྜི་ཀོ (དཱི. ནི. ༣.༧)] ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ གོ་པཱི་ཏ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ གོ་པཱི་ཏ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཡཱ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཡཱ་པི་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཏ་མེ་ཝ་སྶ [ཏ་དེ་ཝ་སྶ (སཱི. སྱཱ.)] ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་རི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ་པི་སྶ དཱུ་རེ གཱ་མོ པ་ཙྪ་ཏོ་པི་སྶ དཱུ་རེ གཱ་མོ. སོ ན ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ན ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ན ལ་བྷེ་ཡྻ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ, ན ལ་བྷེ་ཡྻ གཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཡ་ཀཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ པ་སྶེ་ཡྻ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. སོ ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ལ་བྷེ་ཡྻ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ, ལ་བྷེ་ཡྻ གཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཡ་ཀཾ! ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ་ཡཾ [ཨ་ཡཾ (ཀ.)] པུ་རི་སོ ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི’ཏི [ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ (ཀ.)]! ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི [ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ (པཱི.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ! ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ [ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ (ཀ.)] ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱི’ཏི [ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི (ཀ.)]! ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཱ སཱ་ཏོ་ད་ཀཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཱ [ཨ་ཙྪོ་དི་ཀཱ སཱ་ཏོ་དི་ཀཱ སཱི་ཏོ་དི་ཀཱ (སཱི.)] སེ་ཏ་ཀཱ [སེ་ཏོ་ད་ཀཱ (ཀ.)] སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཀྑེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཱ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. སོ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ.

ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཡཱ་པི་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཡཱ་པི་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཡ་མྤི ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཏ་མྤི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི.

‘‘ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. སཱ་ཀ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༣. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

[ཨ. ནི. ༥.༦༥-༦༦] ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ སཱ་ཀ་ཙྪོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ སཱ་ཀ་ཙྪོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ན’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. སཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༤. [ཨ. ནི. ༥.༦༥] ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ་སཱ་ཛཱི་ཝོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ་སཱ་ཛཱི་ཝོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ན’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༥. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ས་བྦོ སོ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ [མོ་མུ་ཧ་ཏྟཱ (སཱི.)] པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པ་རི་བྷ་ཝཾ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ནེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ [ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཀུ་པྤ་ནྟོ (སཱི. པཱི.)] པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘ས་ཙེ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ [ནོ ཙ (སྱཱ.)] མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ཧ་མ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ་མི – ‘ས་ཙེ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༦. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི [ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ [ཀ་བ་ལི༹ཾ་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ན་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.

ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ན་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་མྤི [ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་མྤི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཁོ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི, ན ཙ མེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཁོ མེ ས་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི, ན ཙ མེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཾ པ་ན ཏྭཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཙྩེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཉྙཱ་མ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, བཱ་ལ་སྶ ཨ་བྱ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན! ཏྭ་མྤི ནཱ་མ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཐེ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝི་ཧེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་སྶ་ཐ. ན ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་རུ་ཉྙ་མྤི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཐེ་ར་མྷི [བྱ་ཏྟ་མྷི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] བྷི་ཀྑུ་མྷི ཝི་ཧེ་སི་ཡ་མཱ་ན་མྷཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཨ་ཉྙེ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི. མ་ཡཾ ཏེ་ན ན མུ་ཙྩཱ་མ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ, པ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏཱི་ཧི ནུ ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ; བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ [ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ; ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི; ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ! ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཨི་མེ ཙེ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན སཾ་ཝི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ན ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུཾ ན ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ ན མཱ་ནེ་ཡྻུཾ ན པཱུ་ཛེ་ཡྻུཾ ཁ་ཎྜི་ཙྩེ་ན པཱ་ལི་ཙྩེ་ན ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཙོ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༧. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཙོ་ད་ཀེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན; བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན; ས་ཎྷེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཕ་རུ་སེ་ན; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ [མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.) ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༠ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ དོ་ས་ནྟ་རོ [དོ་ས་ནྟ་རེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.)]. ཙོ་ད་ཀེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཀཱ་ལེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ བྷཱུ་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཕ་རུ་སེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ས་ཎྷེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, དོ་ས་ནྟ་རེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ.

‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ [ཨུ་པ་ད་ཧི་ཏ་བྦོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] – ‘ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཕ་རུ་སེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ས་ཎྷེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; དོ་ས་ནྟ་རེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ – ‘ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ [ཙུ་དི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ནོ ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཕ་རུ་སེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ས་ཎྷེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; དོ་ས་ནྟ་རེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་ཐཱ ན ཨ་ཉྙོ་པི བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ཀཱ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ས་ཎྷེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཕ་རུ་སེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ དོ་ས་ནྟ་རེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ.

‘‘དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ – ‘ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ས་ཎྷེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཕ་རུ་སེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ དོ་ས་ནྟ་རེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ.

‘‘དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ – ‘ཀཱ་ལེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; བྷཱུ་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ས་ཎྷེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཕ་རུ་སེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ དོ་ས་ནྟ་རེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ་པི བྷི་ཀྑུ བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི.

‘‘ཙུ་དི་ཏེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ་ན དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ – ས་ཙྩེ ཙ, ཨ་ཀུ་པྤེ ཙ. མཾ ཙེ་པི [པ་ཉྩ་ཧི (སྱཱ. ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རེ ཙོ་དེ་ཡྻུཾ ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ས་ཎྷེ་ན ཝཱ ཕ་རུ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ [མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.) མ. ནི. ༡.༢༢༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཝཱ དོ་ས་ནྟ་རཱ [དོ་ས་ནྟ་རེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཝཱ, ཨ་ཧ་མྤི དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ – ས་ཙྩེ ཙ, ཨ་ཀུ་པྤེ ཙ. ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ‘ཨ་ཏྠེ་སོ མ་ཡི དྷ་མྨོ’ཏི, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏེ་སོ མ་ཡི དྷ་མྨོ’ཏི. ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ‘ན་ཏྠེ་སོ མ་ཡི དྷ་མྨོ’ཏི, ‘ན་ཏྠཱི’ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ནེ་སོ དྷ་མྨོ མ་ཡི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཏེ [ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ (ཀ.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ན པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ ན ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ཋཱ མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཀེ་ཏ་བི་ནོ [ཀེ་ཊུ་བྷི་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ན ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ན པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟི.

‘‘ཡེ པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ས་ཋཱ ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ནུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ཙ་པ་ལཱ ཨ་མུ་ཁ་རཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི.

‘‘ཡེ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ ན ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ཋཱ མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ན ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཏེ.

‘‘ཡེ པ་ན, ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ས་ཋཱ ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ནུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ཙ་པ་ལཱ ཨ་མུ་ཁ་རཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཨོ་ཝ་ད, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི; ཨ་ནུ་སཱ་ས, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི – ‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. སཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ

༡༦༨. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཝི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི …པེ… ཕེ་གྒུ་པི… སཱ་རོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.

‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, རུ་ཀྑོ, སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི…པེ… ཕེ་གྒུ་པི… སཱ་རོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི [ཨ. ནི. ༥.༡༦༨; ༦.༥༠; ༧.༦༥]. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་སུ་ཏྟཾ

༡༦༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ [སཱ་རཱ་ཎཱི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧཱི ཙ, བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ་སྶ ན་པྤ་མུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ ཙ, བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ, ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ཙ, པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཙ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧཱི ཙ, བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ་སྶ ན་པྤ་མུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ! ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ!! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཙ མ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དྷཱ་རེ་མ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. བྷ་དྡ་ཛི་སུ་ཏྟཾ

༡༧༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡ་ཛི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡ་ཛིཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ་ཛི, ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི?

‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, བྲ་ཧྨཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཡོ ཏཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྣཱ པ་རི་ས་ནྣཱ. ཏེ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི! ཡོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱ. ཏེ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏུ་སི་ཏཱ སུ་ཁཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ནྟི, ཨི་དཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ, ཨི་དཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ, ཨི་དཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ‘‘ས་མེ་ཏི ཁོ ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷ་དྡ་ཛི་སྶ, ཡ་དི་དཾ བ་ཧུ་ནཱ ཛ་ནེ་ནཱ’’ཏི?

‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ་ཛི, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡ་ཛི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡ་ཐཱ པ་སྶ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ སུ་ཎ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ སུ་ཁི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ ས་ཉྙི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.

ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

དྭེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡཱ, སཱ་ཀ་ཙྪཱ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ པ་ཉྷཾ;

པུ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷོ ཙོ་ད་ནཱ, སཱི་ལཾ ནི་ས་ནྟི བྷ་དྡ་ཛཱི་ཏི.

(༡༨) ༣. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ

༡. སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ

༡༧༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ཝི་སཱ་ར་ད་སུ་ཏྟཾ

༡༧༢. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཝི་སཱ་ར་དོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཝི་སཱ་ར་དོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝི་སཱ་ར་དོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝི་སཱ་ར་དོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ནི་ར་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༧༣. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཝེ་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༧༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པ་ཉྩ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ‘དུ་སྶཱི་ལོ’ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་ར་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ‘དུ་སྶཱི་ལོ’ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་ར་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘པ་ཉྩ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ‘སཱི་ལ་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སུ་ག་ཏི་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ནི ཝེ་རཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ‘སཱི་ལ་ཝཱ’ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སུ་ག་ཏི་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ནེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ….

‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི…པེ….

‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི…པེ….

‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ཡཱི སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་མྤི བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ནེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏི;

ལོ་ཀེ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ར་དཱ་ར་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི;

སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན་ཉྩ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི.