༨. རཱ་ཛཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༧༨. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི [པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི (སཱི.), པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་པི ཙ, ཁྭ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི [ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི (སཱི.), ཏ་དེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)] – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱི་ཏི [ཝོ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ’’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛ་ཉྩ ནོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཉྩ སུ་ཡྻི་སྶ་ཏི [སཱུ་ཡི་སྶ་ཏི (སཱི. པཱི.)] ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡཱི་ཏི [ཨཱ་དི་ཡ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ’’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛ་ཉྩ ནོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཉྩ སུ་ཡྻི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྠཱི་སུ པ་ར་ཀུ་མཱ་རཱི་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི་ཏི [ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ’’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛ་ཉྩ ནོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཉྩ སུ་ཡྻི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཏྠཾ པ་བྷ་ཉྫཱི་ཏི [བྷ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི (སཱི.), བྷ་ཉྫ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.), བྷ་ཉྫཱི་ཏི (པཱི.)]. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ’’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛ་ཉྩ ནོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཉྩ སུ་ཡྻི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! མ་ཡཱ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི [ཝོ་རོ་པེ་ཏི (སྱཱ.)]; ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡི [ཨཱ་དི་ཡ་ཏི (སཱི. སྱཱ.)]; ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཏྠཱི་སུ པ་ར་ཀུ་མཱ་རཱི་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི [ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི (སཱི. སྱཱ.)]; ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཏྠཾ པ་བྷ་ཉྫཱི་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ’’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛ་ཉྩ ནོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཉྩ སུ་ཡྻི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.