༩. གི་ཧི་སུ་ཏྟཾ
༡༧༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ ཀ་ཉྩི [ཡཾ ཀི་ཉྩི (སཱི. པཱི.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ གི་ཧིཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷིཾ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷིཾ ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷིཾ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཋ་མོ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མ་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི ཨ་ཙྪི་དྡེ་ཧི ཨ་ས་བ་ལེ་ཧི ཨ་ཀ་མྨཱ་སེ་ཧི བྷུ་ཛི་སྶེ་ཧི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛེ་ཧི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་ཡ་མ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ་ཡ. ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི.
‘‘ཡཾ ཀ་ཉྩི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ གི་ཧིཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཾ – ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷིཾ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷིཾ ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷིཾ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’ཏི.
‘‘ནི་ར་ཡེ་སུ བྷ་ཡཾ དི་སྭཱ, པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ;
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ, པ་ཎྜི་ཏོ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ.
‘‘ན ཧིཾ་སེ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ར་ཀྐ་མེ;
མུ་སཱ ཙ ན བྷ་ཎེ ཛཱ་ནཾ, ཨ་དི་ནྣཾ ན པ་རཱ་མ་སེ.
‘‘སེ་ཧི དཱ་རེ་ཧི ས་ནྟུ་ཊྛོ, པ་ར་དཱ་ར་ཉྩ ཨཱ་ར་མེ [ནཱ་ར་མེ (སཱི. སྱཱ.)];
མེ་ར་ཡཾ ཝཱ་རུ་ཎིཾ ཛ་ནྟུ, ན པི་ཝེ ཙི་ཏྟ་མོ་ཧ་ནིཾ.
‘‘ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡེ;
ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (?) ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (ཀ.)] ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡེ.
‘‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ, པུ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཛི་གཱི་ས་ཏོ [ཛི་གིཾ་ས་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)];
ས་ནྟེ་སུ པ་ཋ་མཾ དི་ནྣཱ, ཝི་པུ་ལཱ ཧོ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ.
‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ པ་ཝ་ཀྑཱ་མི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ སུ་ཎོ་ཧི མེ;
ཨི་ཏི ཀ་ཎྷཱ་སུ སེ་ཏཱ་སུ, རོ་ཧི་ཎཱི་སུ ཧ་རཱི་སུ ཝཱ.
‘‘ཀ་མྨཱ་སཱ་སུ ས་རཱུ་པཱ་སུ, གོ་སུ པཱ་རེ་ཝ་ཏཱ་སུ ཝཱ;
ཡཱ་སུ ཀཱ་སུ་ཙི ཨེ་ཏཱ་སུ, ད་ནྟོ ཛཱ་ཡ་ཏི པུ་ངྒ་ཝོ.
‘‘དྷོ་ར་ཡ྄ཧོ བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ་ཝ་ནི་ཀྐ་མོ;
ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་རེ ཡུ་ཉྫ་ནྟི, ནཱ་སྶ ཝ་ཎྞཾ པ་རི་ཀྑ་རེ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཛཱ་ཏི་ཡེ;
ཁ་ཏྟི་ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝེ་སྶེ, སུ་དྡེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཀྐུ་སེ.
‘‘ཡཱ་སུ ཀཱ་སུ་ཙི ཨེ་ཏཱ་སུ, ད་ནྟོ ཛཱ་ཡ་ཏི སུ་བྦ་ཏོ;
དྷ་མྨ་ཊྛོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ཧི་རཱི་མ་ནོ.
‘‘པ་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱི;
པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘པཱ་ར་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏོ;
ཏ་སྨི་ཉྩ ཝི་ར་ཛེ ཁེ་ཏྟེ, ཝི་པུ་ལཱ ཧོ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ.
‘‘བཱ་ལཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱ, དུ་མྨེ་དྷཱ ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོ;
བ་ཧི་དྡྷཱ ད་ད་ནྟི དཱ་ནཱ་ནི, ན ཧི ས་ནྟེ ཨུ་པཱ་ས་རེ.
‘‘ཡེ ཙ ས་ནྟེ ཨུ་པཱ་ས་ནྟི, ས་པྤ་ཉྙེ དྷཱི་ར་ས་མྨ་ཏེ;
ས་དྡྷཱ ཙ ནེ་སཾ སུ་ག་ཏེ, མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཉྩ ཏེ ཡ་ནྟི, ཀུ་ལེ ཝཱ ཨི་དྷ ཛཱ་ཡ་རེ;
ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;