(༡༥) ༥. ཏི་ཀ་ཎྜ་ཀཱི་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༡༤༡. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་མུ་ཁོ [ཨཱ་དི་ཡྻ་མུ་ཁོ (སཱི.), ཨཱ་དེ་ཡྻ་མུ་ཁོ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨཱ་དི་ཡ་མུ་ཁོ (པཱི.) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. པུ. པ. ༡༩༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཧོ་ཏི, ལོ་ལོ ཧོ་ཏི, མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ ཧོ་ཏི [མ་ནྡོ ཧོ་ཏི མོ་མཱུ་ཧོ (སཱི.)].
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ དེ་མི; ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་ཏི དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི. ཏ་མེ་ནཾ སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་སྶ ཝ་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ ཁི་པྤ་ཉྙེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏཱ [ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏོ (སྱཱ.)] ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ལོ་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ཏྟ་ར་ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྟ་ར་བྷ་ཏྟཱི ཨི་ཏྟ་ར་པེ་མོ ཨི་ཏྟ་ར་པྤ་སཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ལོ་ལོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫེ དྷ་མྨེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ དྷ་མྨེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨཱ་ར་བྷ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༡༤༢. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི; ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
[པུ. པ. ༡༩༡] ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི; ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི; ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི; ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི; ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁོ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཛཱ [ཨཱ་ར་བྦྷ་ཛཱ (པཱི. ཀ.), ཨཱ་ར་བྷ་ཛཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི [སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི (ཀ.)], སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཛེ ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛེ ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཏུ [བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ (སཱི. པཱི.)]; ཨེ་ཝ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་མུ་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་མ་ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁོ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ན པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཛེ ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཧཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཏུ; ཨེ་ཝ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་མུ་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་མ་ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁོ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛེ ཨཱ་ས་ཝེ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཏུ; ཨེ་ཝ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་མུ་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་མ་ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁོ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ན པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཏུ; ཨེ་ཝ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་མུ་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་མ་ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་མུ་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི [པུ. པ. ༡༩༡]. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སཱ་ར་ནྡ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༤༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ལི་ཙྪ་ཝི་ས་ཏཱ་ནཾ སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ? ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི མ་གྒེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུཾ [པེ་སེ་སུཾ (སྱཱ. ཀ.)] – ‘‘ཡ་དཱ ཏྭཾ [ཡ་ཐཱ ཏྭཾ (སཱི. པཱི.)], ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སོ པུ་རི་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ; དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ; ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན སཱ་ར་ནྡ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན སཱ་ར་ནྡ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ? ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི.
‘‘ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ [ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཏ ཝོ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ (སཱི.), ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཏ ཝོ ལི་ཙྪ་ཝཱི (སྱཱ.), ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཝ ཝོ ལི་ཙྪ་ཝཱི (?)] ཀཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. པ་ཉྩ་ནྣཾ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དེ་སེ་ཏཱ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དེ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དེ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ [ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སྶ (སཱི. པཱི.) ཨ. ནི. ༥.༡༩༥] དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ལི་ཙྪ་ཝཱི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཏི་ཀ་ཎྜ་ཀཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༤༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏི་ཀ་ཎྜ་ཀཱི་ཝ་ནེ [ཀ་ཎྜ་ཀཱི་ཝ་ནེ (སཾ. ནི. ༥.༩༠༢)]. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི [ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ.
‘‘ཀི་ཉྩ [ཀ་ཐ་ཉྩ (སཱི. པཱི. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ‘མཱ མེ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ རཱ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’ཏི – ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ‘མཱ མེ དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དོ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’ཏི – ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ‘མཱ མེ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ རཱ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི, མཱ མེ དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དོ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’ཏི – ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ‘མཱ མེ དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དོ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དི, མཱ མེ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ རཱ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’ཏི – ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ མེ ཀྭ་ཙ་ནི [ཀྭ་ཙི་ནི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ཉྩ་ནཾ [ཀི་ཉྩ་ན (སཱི. པཱི.)] ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ རཱ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི, མཱ མེ ཀྭ་ཙ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ཉྩ་ནཾ དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དོ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དི, མཱ མེ ཀྭ་ཙ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ཉྩ་ནཾ མོ་ཧ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ མོ་ཧོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’ཏི – ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ནི་ར་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༤༥. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. མི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༤༦. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ མི་ཏྟོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, པཱ་མོ་ཀྑེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, དཱི་གྷ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཏྠ་ཙཱ་རི་ཀཾ [ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ (སྱཱ.)] ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ན་པྤ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ མི་ཏྟོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ན པཱ་མོ་ཀྑེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ན དཱི་གྷ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཏྠ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ མི་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༤༧. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ [ཨ་ཙི་ཏྟི་ཀ་ཏྭཱ (པཱི.), ཨ་ཙི་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ (སྱཱ.), ཨ་ཙི་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ (ཀ.)] དེ་ཏི, ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ [ཨ་པ་ཝི་ཊྚཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ནཱ་ནི.
‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དེ་ཏི, ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༤༨. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ་ཡ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ [ཨ་ན་གྒ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ (སཱི.)] དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ དཱ་ནཾ དེ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷཱ་ཡ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཌྜྷོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ, ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
‘‘ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཌྜྷོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ དཱ་སཱ་ཏི ཝཱ པེ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ཏི [ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ཏི (ཀ.)] ཝཱ, ཏེ་པི སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི.
‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཌྜྷོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; ཀཱ་ལཱ་ག་ཏཱ ཙ་སྶ ཨ་ཏྠཱ པ་ཙུ་རཱ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཌྜྷོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ ཙ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ བྷོ་གཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཌྜྷོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ; ན ཙ་སྶ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷོ་གཱ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ ཙོ་ར་ཏོ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡ་ཏོ ཝཱ དཱ་ཡཱ་ད་ཏོ ཝཱ [ཨ་པྤི་ཡ་ཏོ ཝཱ དཱ་ཡཱ་ད་ཏོ ཝཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཨ་པྤི་ཡ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏོ ཝཱ (ཀ.)]. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་པྤུ་རི་ས་དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༤༩. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༥༠. [ཀ་ཐཱ. ༢༦༧] ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཏི་ཀ་ཎྜ་ཀཱི་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.