༣. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
(༡༡) ༡. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ སཱ་ར་ཛྫཾ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ཏཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎོ.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱ་ར་ཛྫཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཏཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎོ.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སྶ སཱ་ར་ཛྫཾ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ཏཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎོ.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ སཱ་ར་ཛྫཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཏཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎོ.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ སཱ་ར་ཛྫཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཏཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ སེ་ཁ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༢. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་པི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ་པི [ཨ་པི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)].
ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་དྷ་ཝཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཎྜ་ཀ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་པི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ་པཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མ་ཧཱ་ཙོ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༠༣. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ས་ནྡྷི་མྤི ཚི་ནྡ་ཏི, ནི་ལློ་པ་མྤི ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་པ་ནྠེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཙ, བ་ལ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ, བྷོ་ག་ཙཱ་གཱི ཙ, ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི པ་བྦ་ཏ་ཝི་ས་མཾ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི རུ་ཀྑ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ རོ་དྷཾ [གེ་དྷཾ (སཱི.) ཨ. ནི. ༣.༥༡] ཝཱ མ་ཧཱ་ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ བ་ལ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་ཙེ མཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨི་མེ མེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ས་ཙེ ནཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ, ཏྱ་སྶ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ བ་ལ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ བྷོ་ག་ཙཱ་གཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཨ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་ཙེ མཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨི་ཏོ བྷོ་གེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ ནཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ, ཏ་ཏོ བྷོ་གེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ བྷོ་ག་ཙཱ་གཱི ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ག་ཧ་ཎཱ་ནི [ནི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘མཱ མེ གུ་ཡ྄ཧ་མ་ནྟཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མྦྷེ་དཾ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མ་ཧཱ་ཙོ་རོ ས་ནྡྷི་མྤི ཚི་ནྡ་ཏི ནི་ལློ་པ་མྤི ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ཏི པ་རི་པ་ནྠེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཙ, བ་ལ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ, བྷོ་ག་ཙཱ་གཱི ཙ, ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ས་མེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་མེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་མེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ག་ཧ་ན་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ བ་ལ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་ཙེ མཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨི་མེ མེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ས་ཙེ ནཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ, ཏྱ་སྶ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ བ་ལ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ བྷོ་ག་ཙཱ་གཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་ཙེ མཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨི་ཏོ ལཱ་བྷེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ ནཾ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ, ཏ་ཏོ ལཱ་བྷེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ བྷོ་ག་ཙཱ་གཱི ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༤. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ; ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ; ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ; ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཡེ་ཧི ཁོ པ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏྱ་སྶ [ཏྱཱ་སྶ (ཀ.) ཨ. ནི. ༤.༨༧] མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན; མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན; མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན; མ་ནཱ་པཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ་ནི ཝཱ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནི ཝཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ནི ཝཱ, ཏཱ་ནི་སྶ ན བ་ཧུ་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ’ཏི, མ་མེ་ཝ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ [མ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མྨཱ (?)] ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ’ཏི. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ; ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ; ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ; ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨ་པྤཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཡེ་ཧི ཁོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཏེ མཾ མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན; མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན; མ་ནཱ་པེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན; མ་ནཱ་པཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་པྤཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི – པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ་ནི ཝཱ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནི ཝཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ནི ཝཱ – ཏཱ་ནི མེ ན བ་ཧུ་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ་ཧ་མ་སྨི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ པ་ན་སྨི [ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ པ་ན (སཱི.), ཙ་ཏུ་ནྣཾ (སྱཱ. པཱི.)] ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི [ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་མི (སཱི. ཀ.)] ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ’ཏི, མ་མེ་ཝ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ’’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༠༥. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ…པེ… མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ. ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ. ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ [བྷི་ཀྑུཾ་སཾ་གྷོ (སྱཱ. པཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ [ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ (པཱི. ཀ.)] སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ [ནོ ཙ (ཀ.)] པ་རཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྤ་ཝ་ཏྟཱ [ས་མྤ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི (ཀ.)]; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ [ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝོ་ཙ (སྱཱ. པཱི.)]! ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྤ་ཝ་ཏྟཱ; ཨ་ཏྟཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི ཙ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ! ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྤ་ཝ་ཏྟཱ; ཨ་ཏྟཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི ཙ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི; ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ན ནོ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ! ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྤ་ཝ་ཏྟཱ; ཨ་ཏྟཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི ཙ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི; ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ན ནོ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི; ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ [ཙ་ཏུ་ནྣཾ (པཱི. ཀ.)] ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ! ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྤ་ཝ་ཏྟཱ; ཨ་ཏྟཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི ཙ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱི; ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ན ནོ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི; ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི; ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ [ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཨི་མ་མྷཱ ཙཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ཉྙོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་སེ་ཁ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི, པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ; བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ; ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན; ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི; ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི, ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨ་ར་ཉྙ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༠. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ; བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི; ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
སཱ་ར་ཛྫཾ ས་ངྐི་ཏོ ཙོ་རོ, སུ་ཁུ་མཱ་ལཾ ཕཱ་སུ པ་ཉྩ་མཾ;
ཨཱ་ན་ནྡ སཱི་ལཱ་སེ་ཁཱ ཙ, ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཨ་ར་ཉྙེ་ན ཙཱ་ཏི.
(༡༢) ༢. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ལེ་སུ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ས་ནྠ་ཝ་ཝི་སྶཱ་སཱི [ཨ་ས་ནྠུ་ཏ་ཝི་སྶཱ་སཱི (སཱི.), ཨ་ས་ནྡྷ་ཝ་ཝི་སྶཱ་སཱི (ཀ.)] ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ནི་སྶ་ར་ཝི་ཀ་པྤཱི ཙ, ཝི་སྶ་ཊྛུ་པ་སེ་ཝཱི [ཝི་ཡ་ཏྠུ་པ་སེ་ཝཱི (སཱི.), བྱ་ཏྠུ་པ་སེ་ཝཱི (སྱཱ. ཀཾ.), ཝྱ་ཏྟཱུ་པ་སེ་ཝཱི (པཱི.)] ཙ, ཨུ་པ་ཀ་ཎྞ་ཀ་ཛ་པྤཱི ཙ, ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ན་ཀོ ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ལེ་སུ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ལེ་སུ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཨ་ས་ནྠ་ཝ་ཝི་སྶཱ་སཱི ཙ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ནི་སྶ་ར་ཝི་ཀ་པྤཱི ཙ, ན ཝི་སྶ་ཊྛུ་པ་སེ་ཝཱི ཙ, ན ཨུ་པ་ཀ་ཎྞ་ཀ་ཛ་པྤཱི ཙ, ན ཨ་ཏི་ཡཱ་ཙ་ན་ཀོ ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་ལེ་སུ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༢. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎོ ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཝཱ, ན པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ག་ཎྷ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟཱ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི ཛ་ལོ༹ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎོ ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦོ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎོ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ག་ཙྪ་ཏི ན ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ, པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ག་ཎྷ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟཱ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཛ་ལོ༹ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎོ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༣. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷ་བྦོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ, ཨ་ཀྑ་མོ ས་དྡཱ་ནཾ, ཨ་ཀྑ་མོ ག་ནྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ཀྑ་མོ ར་སཱ་ནཾ, ཨ་ཀྑ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷ་བྦོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནཾ, ཁ་མོ ས་དྡཱ་ནཾ, ཁ་མོ ག་ནྡྷཱ་ནཾ, ཁ་མོ ར་སཱ་ནཾ, ཁ་མོ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡེ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ [ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏ་བྦཱ (?)] ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ? ‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཐ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཐ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’ཏི – ཨི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་ཏི་ནོ ནི་པ་ཀྐ་ས་ཏི་ནོ [ནི་པ་ཀ་ས་ཏི་ནོ (སཱི. སྱཱ.), ནེ་པ་ཀྐ་ས་ཏི་ནོ (?)], སཱ་ར་ཀྑི་ཏ་མཱ་ན་སཱ ས་ཏཱ་ར་ཀྑེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’ཏི – ཨི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་པྤ་བྷ་སྶཱ ཧོ་ཐ, བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རི་ནོ’ཏི – ཨི་ཏི བྷ་སྶ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཧོ་ཐ, ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ཐཱ’ཏི – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཧོ་ཐ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’ཏི – ཨི་ཏི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཡེ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. མ་ཙྪ་རི་ནཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༥. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ཀུ་ལ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ལཱ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ན ཀུ་ལ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ན ལཱ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ན དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༦. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ པ་སཱ་དཾ ཨུ་པ་དཾ་སེ་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཨུ་པ་དཾ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཨུ་པ་དཾ་སེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ པ་སཱ་དཾ ཨུ་པ་དཾ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ན ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨི་སྶུ་ཀི་ནཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༧. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨི་སྶུ་ཀི་ནཱི ཙ ཧོ་ཏི, མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ [ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཉྩ (སྱཱ.)] ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནི་སྶུ་ཀི་ནཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ན ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༨. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙ ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙ, ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ན ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༩. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཙ ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཙ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ན ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༠. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཙྩ ཨ་པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་ནཱི ཙ [མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ཙ (སྱཱ.)], ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི་ནཱི ཙ, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ན ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎོ, ས་མཱ་དྷི་ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡཾ;
མ་ཙྪ་རཱི ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨི་སྶཱ, དི་ཊྛི་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མཱ་ཏི.
(༡༣) ༣. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༢༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ དུ་བྦ་ལཾ གི་ལཱ་ན་ཀཾ; དི་སྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི [ཡཾ ཀི་ཉྩི (སྱཱ. ཀཾ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ དུ་བྦ་ལཾ [བྷི་ཀྑ་ཝེ དུ་བྦ་ལཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] གི་ལཱ་ན་ཀཾ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཀཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི, ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ས་ཉྙཱི [ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི], ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི, མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཀི་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ དུ་བྦ་ལཾ གི་ལཱ་ན་ཀཾ ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་ཏི་སཱུ་པ་ཊྛི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༢. ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་ཉྩ དྷ་མྨེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ དྭི་ནྣཾ ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཕ་ལཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཱ, ས་ཏི ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏི སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཀཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི, ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ས་ཉྙཱི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ དྭི་ནྣཾ ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཕ་ལཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཱ, ས་ཏི ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༣. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནོ དཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ [དུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.) མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦] ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ ན་པྤ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཋི་ཏཾ ཝཱ ཋི་ཏོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ [ཏི་པྤཱ་ནཾ (སཱི.) མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦] ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནོ དཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནོ སཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཋི་ཏཾ ཝཱ ཋི་ཏོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནོ སཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༤. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན་པྤ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ; ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི; ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ; ཛེ་གུ་ཙྪཱི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཁེ་ལ༹ཾ ཝཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ; ན་པྤ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི གི་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ [ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏུཾ (?) མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦] ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ; ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ནོ ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོ; ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཱི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཁེ་ལ༹ཾ ཝཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ; པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི གི་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་ཨ་ནཱ་ཡུ་སྶཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༥. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ཡུ་སྶཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཎ་ཏ་བྷོ་ཛཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ཡུ་སྶཱ.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡུ་སྶཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཎ་ཏ་བྷོ་ཛཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡུ་སྶཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནཱ་ཡུ་སྶཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༦. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ཡུ་སྶཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཎ་ཏ་བྷོ་ཛཱི ཙ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལོ ཙ, པཱ་པ་མི་ཏྟོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ཡུ་སྶཱ.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡུ་སྶཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་རི་ཎ་ཏ་བྷོ་ཛཱི ཙ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡུ་སྶཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝ་པ་ཀཱ་ས་སུ་ཏྟཾ
༡༢༧. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་ལཾ ས་ངྒྷ་མྷཱ ཝ་པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ [ཝི + ཨ་པ + ཀཱ་སི་ཏུཾ = ཝ་པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ]. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན, ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤ་བ་ཧུ་ལོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་ལཾ ས་ངྒྷ་མྷཱ ཝ་པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ས་ངྒྷ་མྷཱ ཝ་པ་ཀཱ་སི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན, ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤ་བ་ཧུ་ལོ [ན ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤ་བ་ཧུ་ལོ (ཀ.)] ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ས་ངྒྷ་མྷཱ ཝ་པ་ཀཱ་སི་ཏུ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ས་མ་ཎ་སུ་ཁ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༨. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་དུ་ཀྑཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་མ་ཎ་དུ་ཀྑཱ་ནི.
‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་སུ་ཁཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན, ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་མ་ཎ་སུ་ཁཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་རི་ཀུ་པྤ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༩. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ པ་རི་ཀུ་པྤཱ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? མཱ་ཏཱ [མཱ་ཏ་རཾ (ཀ.)] ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི, པི་ཏཱ [པི་ཏ་རཾ (ཀ.)] ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏོ [ཝོ་རོ་པི་ཏཱ (ཀ.)] ཧོ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ [ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ (ཀ.), ཨ་ར་ཧཱ (སྱཱ.)] ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དུ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ པ་རི་ཀུ་པྤཱ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. བྱ་ས་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༣༠. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ས་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ, བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཾ, རོ་ག་བྱ་ས་ནཾ, སཱི་ལ་བྱ་ས་ནཾ, དི་ཊྛི་བྱ་ས་ནཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ བྷོ་ག་བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ རོ་ག་བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. སཱི་ལ་བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ དི་ཊྛི་བྱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བྱ་ས་ནཱ་ནི.
‘‘པ་ཉྩི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་དཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ? ཉཱ་ཏི་ས་མྤ་དཱ, བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ, ཨཱ་རོ་གྱ་ས་མྤ་དཱ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཉཱ་ཏི་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ ཝཱ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་རོ་གྱ་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་མྤ་དཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
གི་ལཱ་ནོ ས་ཏི་སཱུ་པ་ཊྛི, དྭེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ དུ་ཝཱ་ཡུ་སཱ;
ཝ་པ་ཀཱ་ས་ས་མ་ཎ་སུ་ཁཱ, པ་རི་ཀུ་པྤཾ བྱ་ས་ནེ་ན ཙཱ་ཏི.
(༡༤) ༤. རཱ་ཛ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༣༡. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི [པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི (སྱཱ. པཱི. ཀ.)]; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ [ཨ་པྤ་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ (སཱི.)] ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ ཙ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ཉྙཱུ ཙ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ, པ་རི་ས་ཉྙཱུ ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ, དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ, པ་རི་ས་ཉྙཱུ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཀྐཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༣༢. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཛེ་ཊྛོ པུ་ཏྟོ པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཛེ་ཊྛོ པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ ཙ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ཉྙཱུ ཙ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ, པ་རི་ས་ཉྙཱུ ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཛེ་ཊྛོ པུ་ཏྟོ པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ, དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ, པ་རི་ས་ཉྙཱུ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༣༣. ‘‘ཡོ་པི སོ [ཡོ་པི ཁོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ, སོ་པི ན ཨ་རཱ་ཛ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ དྷ་མྨི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ར་ཉྙོ རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘དྷ་མྨོ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ [ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་སུ (སཱི.) ཨ. ནི. ༣.༡༤] …པེ… བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ. ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མ་ནི་ག་མོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མ་ནི་ག་མོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ [བྷི་ཀྑཱུ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ (སཱི. པཱི.)] …པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་སུ – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མ་ནི་ག་མོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མ་ནི་ག་མོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’’ཏི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ, དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ, དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ, དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་སུ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.