༨. ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཋཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༤༨. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ མཱ ཛཱི་རཱི’ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ མཱ བྱཱ་དྷཱི་ཡཱི’ཏི [ཝྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ ‘‘མཱ ཝྱཱ་དྷཱི་ཡཱི’’ཏི (སཱི. པཱི.)] …པེ… ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱ མཱི་ཡཱི’ཏི… ‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ མཱ ཁཱི་ཡཱི’ཏི… ‘ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ མཱ ན་སྶཱི’ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ [མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་ཀ་སྶ (སཱི.)] ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ [ཀ་མྨ་ནྟོ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ (ཀ.)], ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ – ‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝི་དྡྷོ ས་ཝི་སེ་ན སོ་ཀ་ས་ལླེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ བྱཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི…པེ… མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱི་ཡ་ཏི… ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཁཱི་ཡ་ཏི… ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ – ‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝི་དྡྷོ ས་ཝི་སེ་ན སོ་ཀ་ས་ལླེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི’’’.

‘‘སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ – ‘སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་བྦུ་ཧི [ཨ་བྦ་ཧི (སཱི.)] ས་ཝི་སཾ སོ་ཀ་ས་ལླཾ, ཡེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི. ཨ་སོ་ཀོ ཝི་ས་ལློ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ བྱཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི…པེ… མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱི་ཡ་ཏི… ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཁཱི་ཡ་ཏི… ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ – ‘སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་བྦུ་ཧི ས་ཝི་སཾ སོ་ཀ་ས་ལླཾ, ཡེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི. ཨ་སོ་ཀོ ཝི་ས་ལློ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.

[ཛཱ. ༡.༥.༩༦ ཛཱ་ཏ་ཀེ་པི] ‘‘ན སོ་ཙ་ནཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ་ཡ,

ཨ་ཏྠོ་དྷ ལ་བྦྷཱ [ཨ་ཏྠོ ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ཏི (སྱཱ.), ཨ་ཏྠོ ཨི་དྷ ལ་བྦྷཱ (པཱི.)] ཨ་པི ཨ་པྤ་ཀོ་པི;

སོ་ཙ་ནྟ་མེ་ནཾ དུ་ཁི་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ,

པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟི.

‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་པ་དཱ་སུ,

ན ཝེ་དྷ་ཏཱི ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྙཱུ;

པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་སྶ དུ་ཁི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི,

དི་སྭཱ མུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ཀཱ་རཾ པུ་རཱ་ཎཾ.

‘‘ཛ་པྤེ་ན མ་ནྟེ་ན སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན,

ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཝཱ;

ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཏྠ [ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ (ཀ.)] ལ་བྷེ་ཐ ཨ་ཏྠཾ,

ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻ.

‘‘ས་ཙེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻོ,

མ་ཡཱ་ཝ [མ་ཡཱ ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ;

ཨ་སོ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ་ཡྻ,

ཀ་མྨཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མི དཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;