༤. མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟཾ

༤༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’ནྟི. མ་ནཱ་པཾ མེ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ལ་པུ་པྥ་ཀཾ [སཱ་ལི་པུ་པྥ་ཀཾ (ཀ.)] ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ; ཏཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’ནྟི. མ་ནཱ་པཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་མྤ་ནྣ་ཀོ་ལ་ཀཾ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ [ས་མྤ་ནྣ་སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ (སཱི.), ས་མྤ་ནྣ་ཝ་ར་སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ (སྱཱ.)]; ཏཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’ནྟི. མ་ནཱ་པཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ་ལ་ཀཾ [ནི་བ་དྡྷ་ཏེ་ལ་ཀཾ (པཱི. སཱི. ཨ་ཊྛ.), ནི་བྦ་ཊྚ་ཏེ་ལ་ཀཾ (སྱཱ. ཨ་ཊྛ.)] ནཱ་ལི་ཡ་སཱ་ཀཾ; ཏཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’ནྟི. མ་ནཱ་པོ མེ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ལཱི་ནཾ ཨོ་ད་ནོ ཝི་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ [ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པོ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནོ; ཏཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’ནྟི. མ་ནཱ་པཱ་ནི མེ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་སི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི; ཏཱ་ནི མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’ནྟི. མ་ནཱ་པོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ལླ་ངྐོ གོ་ན་ཀ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊ་ལི་ཀ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎོ [ཀཱ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎོ (སཱི.)] ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནོ. ཨ་པི ཙ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མ – ‘ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི. ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ནྡ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཨ་གྒྷ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ; ཏཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་མོ་དི –

‘‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པཾ,

ཡོ ཨུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ [ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ད་དཱ་ཏི ཚ་ནྡ་སཱ;

ཨ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ས་ཡ་ན་མ་ནྣ་པཱ་ནཾ [ས་ཡ་ན་མ་ཐ་ནྣ་པཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)],

ནཱ་ནཱ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི.

‘‘ཙ་ཏྟ་ཉྩ མུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱི་ཏཾ [ཨ་ན་གྒ་ཧཱི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)],

ཁེ་ཏྟཱུ་པ་མེ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝི་དི་ཏྭཱ;

སོ དུ་ཙྩ་ཛཾ ས་པྤུ་རི་སོ ཙ་ཛི་ཏྭཱ,

མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ [ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ ཨུ་གྒཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨུ་གྒ, ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘ཏ་གྒྷ མེ, བྷ་ག་ཝཱ, ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་གྒཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘མ་ནཱ་པ་དཱ་ཡཱི ལ་བྷ་ཏེ མ་ནཱ་པཾ,

ཨ་གྒ་སྶ དཱ་ཏཱ ལ་བྷ་ཏེ པུ་ན་གྒཾ;

ཝ་ར་སྶ དཱ་ཏཱ ཝ་ར་ལཱ་བྷི ཧོ་ཏི,

སེ་ཊྛཾ ད་དོ སེ་ཊྛ་མུ་པེ་ཏི ཋཱ་ནཾ.

‘‘ཡོ ཨ་གྒ་དཱ་ཡཱི ཝ་ར་དཱ་ཡཱི, སེ་ཊྛ་དཱ་ཡཱི ཙ ཡོ ན་རོ;

དཱི་གྷཱ་ཡུ ཡ་ས་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;