༡༠. ནཱ་ར་ད་སུ་ཏྟཾ
༥༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ བྷ་དྡཱ དེ་ཝཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཧོ་ཏི པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ. སོ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ པི་ཡཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ནེ་ཝ ནྷཱ་ཡ་ཏི [ན་ཧཱ་ཡ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི ན བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི ན ཀ་མྨ་ནྟཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི – ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ [ར་ཏྟི་དི་ཝཾ (ཀ.)] བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་མུ་ཙྪི་ཏོ. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ པི་ཡ་ཀཾ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑཾ [སོ་ཀཱ་ར་ཀྑཾ (སྱཱ.)] ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ པི་ཡ་ཀ, བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཡ་སཱ་ཡ ཏེ་ལ་དོ་ཎི་ཡཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཨཱ་ཡ་སཱ་ཡ དོ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫ་ཐ, ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཙི་ར་ཏ་རཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ པི་ཡ་ཀོ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑོ མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཡ་སཱ་ཡ ཏེ་ལ་དོ་ཎི་ཡཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཨཱ་ཡ་སཱ་ཡ དོ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི.
ཨ་ཐ ཁོ པི་ཡ་ཀ་སྶ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ བྷ་དྡཱ དེ་ཝཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ. སོ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ པི་ཡཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ནེ་ཝ ནྷཱ་ཡ་ཏི ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི ན བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི ན ཀ་མྨ་ནྟཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི – ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་མུ་ཙྪི་ཏོ. ཀཾ [ཀིཾ (ཀ.)] ནུ ཁོ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ, ཡ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི!
ཨ་ཐ ཁོ པི་ཡ་ཀ་སྶ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མེ. ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ [ཝྱ་ཏྟོ (སཱི. པཱི.), བྱ་ཏྟོ (སྱཱ. ཀཾ., དཱི. ནི. ༢.༤༠༧)] མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཝུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ [བུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ (ཀ.)] ཨ་ར་ཧཱ ཙ’ [ཨ་ར་ཧཱ ཙཱ’ཏི (?)]. ཡཾ་ནཱུ་ན མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ པི་ཡ་ཀོ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑོ ཡེ་ན མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མུ་ཎྜཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ, དེ་ཝ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མེ. ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཝུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཙ’ [ཨ་ར་ཧཱ ཙཱ’ཏི (?)]. ཡ་དི པ་ན དེ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ དེ་ཝོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ པི་ཡ་ཀ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཧི. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱ ཝི་ཛི་ཏེ ཝ་ས་ནྟཾ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི! ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ པི་ཡ་ཀོ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑོ མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པི་ཡ་ཀོ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་མ་སྶ, བྷ་ནྟེ, མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ བྷ་དྡཱ དེ་ཝཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ. སོ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ པི་ཡཱ་ཡ མ་ནཱ་པཱ་ཡ ནེ་ཝ ནྷཱ་ཡ་ཏི ན ཝི་ལི་མྤ་ཏི ན བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི ན ཀ་མྨ་ནྟཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི – ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་མུ་ཙྪི་ཏོ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ ཡ་ཐཱ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི, པི་ཡ་ཀ, མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ པི་ཡ་ཀོ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མུ་ཎྜཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཁོ, དེ་ཝ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ནཱ་ར་དེ་ན. ཡ་སྶ་དཱ་ནི དེ་ཝོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ པི་ཡ་ཀ, བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ པི་ཡ་ཀོ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑོ མུ་ཎྜ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཎྜཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཁོ ཏེ, དེ་ཝ, བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི. ཡ་སྶ་དཱ་ནི དེ་ཝོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ བྷ་དྲཾ ཡཱ་ནཾ [བྷ་དྲཾ བྷ་དྲཾ ཡཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.), བྷ་དྡཾ ཡཱ་ནཾ (པཱི.)] ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་དྲེ་ཧི བྷ་དྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཡེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི མ་ཧ་ཙྩཱ [མ་ཧ་ཙྩ (བ་ཧཱུ་སུ)] རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ, ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ མུ་ཎྜཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ མཱ ཛཱི་རཱི’ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ མཱ བྱཱ་དྷཱི་ཡཱི’ཏི…པེ… ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱ མཱི་ཡཱི’ཏི… ‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ མཱ ཁཱི་ཡཱི’ཏི… ‘ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ མཱ ན་སྶཱི’ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ – ‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝི་དྡྷོ ས་ཝི་སེ་ན སོ་ཀ་ས་ལླེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ བྱཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི…པེ… མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱི་ཡ་ཏི… ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཁཱི་ཡ་ཏི… ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ – ‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝི་དྡྷོ ས་ཝི་སེ་ན སོ་ཀ་ས་ལླེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི’’’.
‘‘སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ ཛཱི་ར་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨེ ཛི་ཎྞེ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ – ‘སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་བྦུ་ཧི ས་ཝི་སཾ སོ་ཀ་ས་ལླཾ, ཡེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི. ཨ་སོ་ཀོ ཝི་ས་ལློ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏི’’’.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ བྱཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི…པེ… མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱི་ཡ་ཏི… ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཁཱི་ཡ་ཏི… ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨཾ ན་སྶ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཾ པ་རི་དེ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡེ་ཡྻཾ, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་པི དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་མི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་སྶུ, མི་ཏྟཱ་པི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶཱུ’ཏི. སོ ན་སྶ་ན་དྷ་མྨེ ན་ཊྛེ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ – ‘སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་བྦུ་ཧི ས་ཝི་སཾ སོ་ཀ་ས་ལླཾ, ཡེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི. ཨ་སོ་ཀོ ཝི་ས་ལློ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏི ’’’.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྩ ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
‘‘ན སོ་ཙ་ནཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ་ཡ,
ཨ་ཏྠོ་དྷ ལ་བྦྷཱ ཨ་པི ཨ་པྤ་ཀོ་པི;
སོ་ཙ་ནྟ་མེ་ནཾ དུ་ཁི་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ,
པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟི.
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་པ་དཱ་སུ,
ན ཝེ་དྷ་ཏཱི ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྙཱུ;
པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་སྶ དུ་ཁི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི,
དི་སྭཱ མུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ཀཱ་རཾ པུ་རཱ་ཎཾ.
‘‘ཛ་པྤེ་ན མ་ནྟེ་ན སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན,
ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཝཱ;
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཏྠ ལ་བྷེ་ཐ ཨ་ཏྠཾ,
ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
‘‘ས་ཙེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻོ,
མ་ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ;
ཨ་སོ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ་ཡྻ,
ཀ་མྨཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མི དཱ་ནཱི’’ཏི [ཛཱ. ༡ ཛཱ་ཏ་ཀེ་པི].
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནཱ་མོ [ཀོ ནུ ཁོ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘སོ་ཀ་ས་ལླ་ཧ་ར་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ, བྷ་ནྟེ, སོ་ཀ་ས་ལླ་ཧ་ར་ཎོ [ཏ་གྒྷ བྷ་ནྟེ སོ་ཀ་ས་ལླ་ཧ་ར་ཎོ, ཏ་གྒྷ བྷ་ནྟེ སོ་ཀ་ས་ལླ་ཧ་ར་ཎོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]! ཨི་མ་ཉྷི མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླཾ པ་ཧཱི་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཎྜོ རཱ་ཛཱ པི་ཡ་ཀཾ ཀོ་སཱ་ར་ཀྑཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ པི་ཡ་ཀ, བྷ་དྡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཐ; ཐཱུ་པ་ཉྩ་སྶཱ ཀ་རོ་ཐ. ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ དཱ་ནི མ་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མ ཙེ་ཝ ཝི་ལི་མྤི་སྶཱ་མ བྷ་ཏྟ་ཉྩ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མ ཀ་མྨ་ནྟེ ཙ པ་ཡོ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
མུ་ཎྜ་རཱ་ཛ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.