༣. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་ཡོ, ལོ་ཧཾ, ཏི་པུ, སཱི་སཾ, ས་ཛ྄ཛྷཾ [ས་ཛ྄ཛྷུ (སཱི.)] – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ [ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ (སཱི.)] ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ མུ་དུ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ པ་བྷ་སྶ་ར་ཉྩ ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ ས་མྨཱ ཨུ་པེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ཡ. ཡ་སྶཱ ཡ་སྶཱ ཙ [ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི (སྱཱ. པཱི.)] པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ཡ་དི མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ཡ་དི ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཡ ཡ་དི གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ཡ [གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. ཀ., ཨ. ནི. ༣.༡༠༢)] ཡ་དི སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་ཡ – ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩི་མེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྱཱ་པཱ་དོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷ་ངྒུ ཙ ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ པ་བྷ་སྶ་ར་ཉྩ ན ཙ པ་བྷ་ངྒུ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་སྶཾ, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶཾ; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ [ཙ་ནྡི་མ་སུ་རི་ཡེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སེ་ཡྻཾ [པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཾ (ཀ.)] པ་རི་མ་ཛྫེ་ཡྻཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎེ་ཡྻཾ – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི, ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི, ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ས་ཏི ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.