(༡༩) ༤. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༡. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི ཙ, ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི ཙ, མ་ཧ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི ཙ, ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི ཙ, མ་ཧ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཧ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཧ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པཱ་ཊི་བྷོ་ག་སུ་ཏྟཾ
༡༨༢. [ཀ་ཐཱ. ༦༢༤] ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨཾ མཱ ཛཱི་རཱི’ཏི ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ; ‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཾ མཱ བྱཱ་དྷི་ཡཱི’ཏི ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ; ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མཱ མཱི་ཡཱི’ཏི ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ; ‘ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་ནི པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནི ས་ད་རཱ་ནི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀོ མཱ ནི་བྦ་ཏྟཱི’ཏི ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི [ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི (ས་བྦ་ཏྠ)] – ‘ཡོ ཀོ་ཙི དི་ཊྛཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨེ་ཝཾ མེ དི་ཊྛ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ དོ་སོ; ཡོ ཀོ་ཙི སུ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ དོ་སོ; ཡོ ཀོ་ཙི མུ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨེ་ཝཾ མེ མུ་ཏ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ དོ་སོ; ཡོ ཀོ་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨེ་ཝཾ མེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ དོ་སོ’’’ཏི.
‘‘ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ དི་ཊྛཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ དི་ཊྛཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ སུ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ སུ་ཏཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ མུ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ མུ་ཏཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི; ན པ་ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དི་ཊྛཾ བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དི་ཊྛཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སུ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ཏཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སུ་ཏཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མུ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མུ་ཏཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མུ་ཏཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མུ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཡ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༤. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ན་ཏྠི ཡོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶཱ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ; ཨ་ཏྠི པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ? ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་སོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘པི་ཡཱ ཝ་ཏ མཾ ཀཱ་མཱ ཛ་ཧི་སྶ་ནྟི, པི་ཡེ ཙཱ་ཧཾ ཀཱ་མེ ཛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་སོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘པི་ཡོ ཝ་ཏ མཾ ཀཱ་ཡོ ཛ་ཧི་སྶ་ཏི, པི་ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡཾ ཛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎོ ཀ་ཏ་པཱ་པོ ཀ་ཏ་ལུ་དྡོ ཀ་ཏ་ཀི་བྦི་སོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཾ; ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ, ཀ་ཏཾ ལུ་དྡཾ, ཀ་ཏཾ ཀི་བྦི་སཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷོ, ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཏ་པཱ་པཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ལུ་དྡཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཀི་བྦི་སཱ་ནཾ ག་ཏི ཏཾ ག་ཏིཾ པེ་ཙྩ ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི. སོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་ངྑཱི ཧོ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀ་ངྑཱི ཝ་ཏ་མྷི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ’ཏི. སོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ. ཨི་མེ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ? ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་སོ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘པི་ཡཱ ཝ་ཏ མཾ ཀཱ་མཱ ཛ་ཧི་སྶ་ནྟི, པི་ཡེ ཙཱ་ཧཾ ཀཱ་མེ ཛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀཱ་ཡེ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ ཝི་ག་ཏ་པི་པཱ་སོ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘པི་ཡོ ཝ་ཏ མཾ ཀཱ་ཡོ ཛ་ཧི་སྶ་ཏི, པི་ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡཾ ཛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་པོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ལུ་དྡོ ཨ་ཀ་ཏ་ཀི་བྦི་སོ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལོ ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ པཱ་པཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ ལུ་དྡཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ ཀི་བྦི་སཾ; ཀ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཏཾ བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷོ, ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་ལུ་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཀི་བྦི་སཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཱ་ནཾ ག་ཏི ཏཾ ག་ཏིཾ པེ་ཙྩ ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི. སོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཀ་ངྑཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་ལ༹ྷོ རོ་གཱ་ཏ་ངྐོ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན གཱ་ལ༹ྷེ་ན རོ་གཱ་ཏ་ངྐེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཀ་ངྑཱི ཝ་ཏ་མྷི ཨ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ’ཏི. སོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ ས་མཱ་ནོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ. ཨི་མེ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་མཱ་ནཱ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི, ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི མ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སི་པྤི་ནི་ཀཱ་ཏཱི་རེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝ་ར་དྷ་རོ ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡཱི ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན སི་པྤི་ནི་ཀཱ་ཏཱི་རེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨི་ཏི་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨི་ཏི་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨི་ཏི་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨི་ཏི་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’’ཏི.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨི་དྷ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཝ་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཙྩཾ ཨཱ་ཧ, ནོ མུ་སཱ. སོ ཏེ་ན ན ས་མ་ཎོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་ཙྩཾ ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ [ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ད་ཡཱ་ཡ (ཀ.)] ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་བྦེ ཀཱ་མཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཝ་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཙྩ་མཱ་ཧ, ནོ མུ་སཱ. སོ ཏེ་ན ན ས་མ་ཎོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་ཙྩཾ ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་བྦེ བྷ་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ…པེ… བྷ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནི [ཀྭ་ཙ་ན (སཱི. སྱཱ.)] ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིཾ ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་ཏྠཱི’ཏི. ཨི་ཏི ཝ་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཙྩཾ ཨཱ་ཧ, ནོ མུ་སཱ. སོ ཏེ་ན ན ས་མ་ཎོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ན ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་ཙྩཾ ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨུ་མྨ་གྒ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི, ཀེ་ན ལོ་ཀོ པ་རི་ཀ་སྶ་ཏི, ཀ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་མྨ་གྒོ [ཨུ་མྨ་ངྒོ (སྱཱ. ཀ.)], བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི [ཀ་ལྱཱ་ཎཱ (ཀ.)] པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པུ་ཙྪ་སི – ‘ཀེ་ན ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི, ཀེ་ན ལོ་ཀོ པ་རི་ཀ་སྶ་ཏི, ཀ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ལོ་ཀོ ནཱི་ཡ་ཏི, ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་སྶ་ཏི, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི – ‘‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་གྒོ, བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པུ་ཙྪ་སི – ‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘བ་ཧཱུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ དེ་སི་ཏཱ [བ་ཧུ ཁོ བྷི་ཀྑུ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ (ཀ.)] – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཱ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ཡ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑུ, གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི – ‘‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ, སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་མྨ་གྒོ, བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པུ་ཙྪ་སི – ‘སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ, སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, སུ་ཏ་ཝཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི – ‘‘‘པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ བྷི་ཀྑུ! བྷ་དྡ་ཀོ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་མྨ་གྒོ, བྷ་དྡ་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ པུ་ཙྪ་སི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༨༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཛཱ་ནེ་ཡྻ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ – ‘ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི. ‘‘ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ – ‘ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི. ‘‘ཛཱ་ནེ་ཡྻ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ – ‘ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི? ‘‘ཋཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི. ‘‘ཛཱ་ནེ་ཡྻ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ – ‘ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ, བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན – ‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟི. ཋཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་མ་ཡཾ ཏོ་དེ་ཡྻ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ས་ཏི པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི – ‘བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ལེ༹་ཡྻོ ས་མ་ཎེ རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ས་མ་ཎེ ཙ པ་ན རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ’ནྟི. ཨི་མེ་པི ར་ཉྙོ ཨེ་ལེ༹་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ཀཱ བཱ་ལཱ – ཡ་མ་ཀོ མོ་གྒ་ལློ [པུ་གྒ་ལོ (ཀ.)] ཨུ་གྒོ ནཱ་ཝི་ནྡ་ཀཱི ག་ནྡྷ་བྦོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶོ, ཡེ ས་མ་ཎེ རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ, ས་མ་ཎེ ཙ པ་ན རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡ་དི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶུ་དཾ ཏོ་དེ་ཡྻོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནེ་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ནྟི, བྷོ་ནྟོ, པ་ཎྜི་ཏོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ལེ༹་ཡྻོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོ’ཏི? ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ལེ༹་ཡྻོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོ’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ, ས་མ་ཎོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ར་ཉྙཱ ཨེ་ལེ༹་ཡྻེ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ཎྜི་ཏ་ཏ་རོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རེ་ན ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛཱ ཨེ་ལེ༹་ཡྻོ ས་མ་ཎེ རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ས་མ་ཎེ ཙ པ་ན རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ནྟི, བྷོ་ནྟོ, པ་ཎྜི་ཏཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ལེ༹་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ཀཱ – ཡ་མ་ཀོ མོ་གྒ་ལློ ཨུ་གྒོ ནཱ་ཝི་ནྡ་ཀཱི ག་ནྡྷ་བྦོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶོ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རཱ་ཏི? ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ལེ༹་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ཀཱ – ཡ་མ་ཀོ མོ་གྒ་ལློ ཨུ་གྒོ ནཱ་ཝི་ནྡ་ཀཱི ག་ནྡྷ་བྦོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶོ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ, ས་མ་ཎོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨེ་ལེ༹་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ཀེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏ་ཏ་རོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ར་ཉྙོ ཨེ་ལེ༹་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་ཀཱ ས་མ་ཎེ རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ; ས་མ་ཎེ ཙ པ་ན རཱ་མ་པུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡ་དི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ, གོ་ཏ་མ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན – ‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟི. ཋཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཏ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’ནྟི. ཧ་ནྡ ཙ དཱ་ནི མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཙྪཱ་མ. བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨུ་པ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པ་ཀོ མ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་པ་ཀོ མ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི – ‘ཡོ ཀོ་ཙི པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ས་བྦོ སོ [ས་བྦ་སོ (སཱི. པཱི.)] ན ཨུ་པ་པཱ་དེ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་པཱ་དེ་ནྟོ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ཛྫོ’’’ཏི. ‘‘པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཙེ, ཨུ་པ་ཀ, ཝ་ཏྟེ་ཏི པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ན ཨུ་པ་པཱ་དེ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་པཱ་དེ་ནྟོ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ཛྫོ. ཏྭཾ ཁོ, ཨུ་པ་ཀ, པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཝ་ཏྟེ་སི, པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ན ཨུ་པ་པཱ་དེ་སི, ཨ་ནུ་པ་པཱ་དེ་ནྟོ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ ཧོ་སི ཨུ་པ་ཝ་ཛྫོ’’ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧ་ཏཱ པཱ་སེ་ན བ་ནྡྷེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧ་ཏཱ ཝཱ་ད་པཱ་སེ་ན [མ་ཧ་ཏཱ པཱ་སེ་ན (ཀ.)] བ་དྡྷོ’’ཏི.
‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཁོ, ཨུ་པ་ཀ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ – ཨི་ཏི་པི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི. ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཁོ, ཨུ་པ་ཀ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ – ཨི་ཏི་པི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.
‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཁོ, ཨུ་པ་ཀ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ – ཨི་ཏི་པི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི. ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཁོ, ཨུ་པ་ཀ, མ་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ – ཨི་ཏི་པི་དཾ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པ་ཀོ མ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨུ་པ་ཀཾ མ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ་ཝ དྷཾ་སཱི ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཎ་ཀཱ་ར་དཱ་ར་ཀོ ཡཱ་ཝ མུ་ཁ་རོ ཡཱ་ཝ པ་ག་བྦོ ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི; ཨ་པེ་ཧི ཏྭཾ, ཨུ་པ་ཀ, ཝི་ན་སྶ, མཱ ཏཾ ཨ་དྡ་ས’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ? ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ཏི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་ཡཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ? ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ? ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཨ་པ་ལཱ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ ནི་པྤ་ལཱ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ སུ་དྡྷཱ སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ པ་རི་སཱ དུ་ལླ་བྷཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ་པི ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ པ་རི་སཱ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་པྤཾ དི་ནྣཾ བ་ཧུ ཧོ་ཏི བ་ཧུ དི་ནྣཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་སཾ ཨ་ལཾ ཡོ་ཛ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ནི་པི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ཨ་པི པུ་ཊོ་སེ་ནཱ་པི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, (ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ) [( ) སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི].
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ དེ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི; ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ བྲ་ཧྨ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི; ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི; ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དེ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དེ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྲ་ཧྨ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་རུ་ཎཱ… མུ་དི་ཏཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྲ་ཧྨ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ [ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་གྒོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ་ཏུ་ཏྠོ.