(༢༠) ༥. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༡. ‘‘སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི [མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི (སཱི.)] ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི [པི་ལ་པ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི; ཨ་པི ཙ ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཝཱ སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཙ་རི’ནྟི. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཀུ་ས་ལོ བྷེ་རི་ས་དྡ་སྶ. སོ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷེ་རི་ས་དྡཾ སུ་ཎེ་ཡྻ. ཏ་སྶ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ‘བྷེ་རི་ས་དྡོ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ བྷེ་རི་ས་དྡོ’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ བྷེ་རི་ས་དྡོ་ཏྭེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི; ཨ་པི ཙ ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཝཱ སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཙ་རི’ནྟི. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི, ན་པི བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཝཱ སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཙ་རི’ནྟི. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཀུ་ས་ལོ ས་ངྑ་ས་དྡ་སྶ. སོ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྑ་ས་དྡཾ སུ་ཎེ་ཡྻ. ཏ་སྶ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ‘ས་ངྑ་ས་དྡོ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ ས་ངྑ་ས་དྡོ’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྑ་ས་དྡོ་ཏྭེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི, ན་པི བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཝཱ སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཙ་རི’ནྟི. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི, ན་པི བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ན་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཾ སཱ་རེ་ཏི – ‘ས་ར་སི ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ས་ར་སི ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ཡ་ཏྠ མ་ཡཾ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཙ་རི་མྷཱ’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་རཱ་མི, མཱ་རི་ས, ས་རཱ་མི, མཱ་རི་སཱ’ཏི. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཱ [ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏེ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཉྙོ པ་ན [ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏ་མེ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་ད་མྤི, ས་མྨ, ས་ར་སི, ཨི་ད་མྤི, ས་མྨ, ས་ར་སཱི’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་རཱ་མི, ས་མྨ, ས་རཱ་མི, ས་མྨཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏ་སྶ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པླ་ཝ་ནྟི, ན་པི བྷི་ཀྑུ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ན་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཾ སཱ་རེ་ཏི – ‘ས་ར་སི ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ས་ར་སི ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ཡ་ཏྠ མ་ཡཾ པུ་བྦེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཙ་རི་མྷཱ’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་རཱ་མི, མཱ་རི་ས, ས་རཱ་མི, མཱ་རི་སཱ’ཏི. ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ; ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ. སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཋཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༩༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝཱ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ན. སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ན. ཨཱ་པ་དཱ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, སོ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ན. སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི.
[སཾ. ནི. ༡.༡༢༢] ‘‘‘སཾ་ཝཱ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རཱི ཚི་དྡ་ཀཱ་རཱི ས་བ་ལ་ཀཱ་རཱི ཀ་མྨཱ་ས་ཀཱ་རཱི, ན ས་ནྟ་ཏ་ཀཱ་རཱི ན ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི [ས་ཏ་ཏ་ཝུ་ཏྟི (སྱཱ. ཀཾ.)]; སཱི་ལེ་སུ དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ སཱི་ལ་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཁ་ཎྜ་ཀཱ་རཱི ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀཱ་རཱི ཨ་ས་བ་ལ་ཀཱ་རཱི ཨ་ཀ་མྨཱ་ས་ཀཱ་རཱི ས་ནྟ་ཏ་ཀཱ་རཱི ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི; སཱི་ལེ་སུ སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་སྶཱི་ལོ’ཏི. ‘སཾ་ཝཱ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝོ་ཧ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ དྭཱི་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏཱི་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི; ཝོ་ཀྐ་མ་ཏི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རཱ པ་ཙྪི་མ་ཝོ་ཧཱ་རཾ; ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ’’’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝོ་ཧ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡ་ཐེ་ཝ ཁོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དྭཱི་ཧི, ཏ་ཐཱ ཏཱི་ཧི, ཏ་ཐཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི. ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཝོ་ཀྐ་མ་ཏི པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རཱ པ་ཙྪི་མ་ཝོ་ཧཱ་རཾ; པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ’ཏི. ‘སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ཨཱ་པ་དཱ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, སོ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ, བྷོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ, རོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཁོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི – ལཱ་བྷོ ཙ, ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ, ཡ་སོ ཙ, ཨ་ཡ་སོ ཙ, ནི་ནྡཱ ཙ, པ་སཾ་སཱ ཙ, སུ་ཁ་ཉྩ, དུ་ཀྑ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ བྷོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ རོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ བྷོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ རོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཁོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི – ལཱ་བྷོ ཙ, ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ, ཡ་སོ ཙ, ཨ་ཡ་སོ ཙ, ནི་ནྡཱ ཙ, པ་སཾ་སཱ ཙ, སུ་ཁ་ཉྩ, དུ་ཀྑ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ བྷོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ རོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘ཨཱ་པ་དཱ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, སོ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་མྨ་གྒོ ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཉྷཱ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ, དུ་པྤ་ཉྙོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ན ཙེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རཾ ནི་པུ་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི ཏ་སྶ ཙ ན་པྤ་ཊི་བ་ལོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ དེ་སེ་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀཱ་ཏུཾ. དུ་པྤ་ཉྙོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་སྶ ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ པ་སྶེ་ཡྻ པ་རི་ཏྟཾ མ་ཙྪཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨི་མ་སྶ མ་ཙྪ་སྶ ཨུ་མྨ་གྒོ ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱུ་མི་གྷཱ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཙ ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, པ་རི་ཏྟོ ཨ་ཡཾ མ་ཙྪོ, ནཱ་ཡཾ མ་ཙྪོ མ་ཧ་ནྟོ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་མྨ་གྒོ ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཉྷཱ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ, དུ་པྤ་ཉྙོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ན ཙེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རཾ ནི་པུ་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ན པ་ཊི་བ་ལོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ དེ་སེ་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀཱ་ཏུཾ. དུ་པྤ་ཉྙོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཉྙ་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་མྨ་གྒོ ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཉྷཱ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ, པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རཾ ནི་པུ་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་བ་ལོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ དེ་སེ་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀཱ་ཏུཾ. པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་པྤ་ཉྙོ’’’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་སྶ ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཙྪཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨི་མ་སྶ མ་ཙྪ་སྶ ཨུ་མྨ་གྒོ ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱུ་མི་གྷཱ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཙ ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, མ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཡཾ མ་ཙྪོ, ནཱ་ཡཾ མ་ཙྪོ པ་རི་ཏྟོ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་མྨ་གྒོ ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཉྷཱ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ, པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏི ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རཾ ནི་པུ་ཎཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་བ་ལོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ དེ་སེ་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀཱ་ཏུཾ. པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་པྤ་ཉྙོ’ཏི.
‘‘‘སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ, ན ཨི་ཏྟ་རཾ; མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ, ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. བྷ་དྡི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ལི་ཙྪ་ཝི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ལི་ཙྪ་ཝི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘མཱ་ཡཱ་ཝཱི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནིཾ མཱ་ཡཾ [ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི་མཱ་ཡཾ (སཱི.), ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) མ. ནི. ༢.༦༠ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི’ཏི. ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘མཱ་ཡཱ་ཝཱི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནིཾ མཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི’ཏི, ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟི, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ན་བྦྷ་ཀྑཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི?
‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན, མཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ, མཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡ, མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, མཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ, མཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ, མཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, མཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ, མཱ བྷ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ, མཱ ‘ས་མ་ཎོ ནོ ག་རཱུ’ཏི. ཡ་དཱ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷ་དྡི་ཡ, ལོ་བྷོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ལུ་དྡྷོ པ་ནཱ་ཡཾ, བྷ་དྡི་ཡ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ལོ་བྷེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཨ་དི་ནྣ་མྤི ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ར་དཱ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏི, མུ་སཱ་པི བྷ་ཎ་ཏི, པ་ར་མྤི ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ [ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ (ཀ.) ཨ. ནི. ༣.༦༦] ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ཡཾ་ས ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷ་དྡི་ཡ, དོ་སོ པུ་རི་ས་སྶ…པེ… མོ་ཧོ པུ་རི་ས་སྶ…པེ… སཱ་ར་མྦྷོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་ར་དྡྷོ པ་ནཱ་ཡཾ, བྷ་དྡི་ཡ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ སཱ་ར་མྦྷེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཨ་དི་ནྣ་མྤི ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ར་དཱ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏི, མུ་སཱ་པི བྷ་ཎ་ཏི, པ་ར་མྤི ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ཡཾ་ས ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་མ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷ་དྡི་ཡ, ཡཾ ཏཾ ཏེ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ – ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན, མཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ, མཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡ, མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, མཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ, མཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ, མཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, མཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ, མཱ བྷ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ, མཱ ‘ས་མ་ཎོ ནོ ག་རཱུ’ཏི. ཡ་དཱ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན, མཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ, མཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡ, མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, མཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ, མཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ, མཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, མཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ, མཱ བྷ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ, མཱ ‘ས་མ་ཎོ ནོ ག་རཱུ’ཏི. ཡ་དཱ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’ཏི, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ལོ་བྷོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཧི་ཏཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨ་ལུ་དྡྷོ པ་ནཱ་ཡཾ, བྷ་དྡི་ཡ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ལོ་བྷེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ནེ་ཝ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ན ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ན པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, པ་ར་མྤི ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ན ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ཡཾ’ས ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་དོ་སོ པུ་རི་ས་སྶ…པེ… ཨ་མོ་ཧོ པུ་རི་ས་སྶ…པེ… ཨ་སཱ་ར་མྦྷོ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཧི་ཏཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ པ་ནཱ་ཡཾ, བྷ་དྡི་ཡ, པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ སཱ་ར་མྦྷེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ནེ་ཝ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ན ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ན པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, པ་ར་མྤི ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ན ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ཡཾ’ས ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཀུ་ས་ལཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱ? ཀ་ཐཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་མ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷ་དྡི་ཡ, ཡཾ ཏཾ ཏེ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ – ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན, མཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ, མཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡ, མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, མཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ, མཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ, མཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, མཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ, མཱ བྷ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ, མཱ ‘ས་མ་ཎོ ནོ ག་རཱུ’ཏི. ཡ་དཱ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི, ཨ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཡེ ཁོ ཏེ, བྷ་དྡི་ཡ, ལོ་ཀེ ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ ཏེ སཱ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ལོ་བྷཾ ཝི་ནེ་ཡྻ [ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ནེ་ཡྻ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཝི་ཧ་རཱ་ཧི. ལོ་བྷཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན ལོ་བྷ་ཛཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ. དོ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི. དོ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན དོ་ས་ཛཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ. མོ་ཧཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི. མོ་ཧཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན མོ་ཧ་ཛཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ. སཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི. སཱ་ར་མྦྷཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན སཱ་ར་མྦྷ་ཛཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ’’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་དྡི་ཡོ ལི་ཙྪ་ཝི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
‘‘ཨ་པི ནུ ཏཱ་ཧཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཧི མེ ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, སཱ་ཝ་ཀོ ཧོ་ཧི; ཨ་ཧཾ ས་ཏྠཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ ཁོ མཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨེ་ཝ་མ་ཀྑཱ་ཡིཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘མཱ་ཡཱ་ཝཱི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནིཾ མཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི མཱ་ཡཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎཱི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི མཱ་ཡཱ. པི་ཡཱ མེ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ, པི་ཡཱ་ན་མྤི མེ ཨ་སྶ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ས་བྦེ ཙེ་པི, བྷ་ནྟེ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ་ས་མྤི་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ས་བྦེ ཙེ་པི, བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ… ཝེ་སྶཱ … སུ་དྡཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ་ས་མྤི་སྶ སུ་དྡཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་དྡི་ཡ! ས་བྦེ ཙེ་པི, བྷ་དྡི་ཡ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ས་བྦེ་ས་མྤི་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ས་བྦེ ཙེ་པི, བྷ་དྡི་ཡ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ… ཝེ་སྶཱ… སུ་དྡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ས་བྦེ་ས་མྤི་སྶ སུ་དྡཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ས་དེ་ཝ་ཀོ ཙེ་པི, བྷ་དྡི་ཡ, ལོ་ཀོ ས་མཱ་ར་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཀོ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པ་ཛཱ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ [ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻ (?)] ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ་པི་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་མཱ་ར་ཀ་སྶ ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ཨི་མེ ཙེ་པི, བྷ་དྡི་ཡ, མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཨི་མེ་ས་མྤི་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ( ) [(ས་ཙེ ཙེ་ཏེ་ཡྻུཾ) (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), (ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻུཾ) (ཀ.) ཨ. ནི. ༨.༤༤]. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི! ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. སཱ་མུ་གི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ལི་ཡེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་མུ་གཾ ནཱ་མ [སཱ་པཱུ་གཾ ནཱ་མ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ སཱ་མུ་གི་ཡཱ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ སཱ་མུ་གི་ཡེ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ [སོ་ཀ་པ་རི་དྡ་ཝཱ་ནཾ (སཱི.)] ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ, ཙི་ཏྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ, དི་ཊྛི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ? ཨི་དྷ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཙི་ཏྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ? ཨི་དྷ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཙི་ཏྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཙི་ཏྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཙི་ཏྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, དི་ཊྛི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ? ཨི་དྷ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, དི་ཊྛི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ དི་ཊྛི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ…པེ… ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, དི་ཊྛི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ? ས ཁོ སོ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཙ སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཙ དི་ཊྛི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི, ཝི་མོ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཙེ་ཏི. སོ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ, ཝི་མོ་ཙ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་ས་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཾ.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝ་པྤ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་པྤོ ས་ཀྐོ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཝ་པྤཾ ས་ཀྐཾ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ་སྶ, ཝ་པྤ, ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏོ མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ [ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ (ཀ.)] ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི? ‘‘པ་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ཨི་དྷ་སྶ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཝ་པྤེ་ན ས་ཀྐེ་ན ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ; ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་པྤཾ ས་ཀྐཾ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨི་དྷ་སྶ, ཝ་པྤ, ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏོ མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’ནྟི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, ཝ་པྤོ ས་ཀྐོ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘པ་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ཨི་དྷ་སྶ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཝ་པྤེ་ན ས་ཀྐེ་ན ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ; ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་པྤཾ ས་ཀྐཾ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ མེ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཨ་ནུ་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྐོ་སེ་ཡྻཱ་སི, ཡ་སྶ ཙ མེ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི མ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི, སི་ཡཱ ནོ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྩེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྐོ་སི་སྶཱ་མི, ཡ་སྶ ཙཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི – ‘ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཧོ་ཏུ ནོ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝ་པྤ, ཡེ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི [ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.) སཾ. ནི. ༤.༣༦༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝ་པྤ, ཡེ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ར་མྦྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝ་པྤ, ཡེ མ་ནོ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མ་ནོ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝ་པྤ, ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. སོ ན་ཝ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ནི་ཛྫ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀཱ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཝ་པྤ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་རི་སཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཁོ, ཝ་པྤ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཚ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ; ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ... ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ; ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. སོ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ ས་བྦ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ་ནི སཱི་ཏཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཝ་པྤ, ཐཱུ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཚཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཀུ་དྡཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ. སོ ཏཾ ཐཱུ་ཎཾ མཱུ་ལེ ཚི་ནྡེ་ཡྻ; མཱུ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལི་ཁ་ཎེ་ཡྻ; པ་ལི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་སཱི་ར་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཱ་ནི་པི [ཨུ་སཱི་ར་ནཱ་ལ༹་མ་ཏྟཱ་ནི་པི (སཱི.)]. སོ ཏཾ ཐཱུ་ཎཾ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ. ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཡྻ. ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ ཝི་སོ་སེ་ཡྻ. ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ ཝི་སོ་སེ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཧེ་ཡྻ. ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཧེ་ཏྭཱ མ་སིཾ ཀ་རེ་ཡྻ. མ་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཝཱ ཨོ་ཕུ་ཎེ་ཡྻ ན་དི་ཡཱ ཝཱ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ཧེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ, ཝ་པྤ, ཡཱ ཐཱུ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཚཱ་ཡཱ སཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཝ་པྤ, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཚ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ; ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ; ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. སོ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་དྡྷཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ ས་བྦ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཱ་ནི སཱི་ཏཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཝ་པྤོ ས་ཀྐོ ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ ཨུ་ད་ཡ་ཏྠི་ཀོ ཨ་སྶ་པ་ཎི་ཡཾ པོ་སེ་ཡྻ. སོ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩེ་ཝ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ད་ཡ་ཏྠི་ཀོ བཱ་ལེ ནི་ག་ཎྛེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སིཾ. སྭཱ་ཧཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩེ་ཝ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪིཾ, ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ཡོ མེ བཱ་ལེ་སུ ནི་ག་ཎྛེ་སུ པ་སཱ་དོ ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཝཱ ཨོ་ཕུ་ཎཱ་མི ན་དི་ཡཱ ཝཱ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ཧེ་མི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཱ་ལ༹ྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ༹ྷོ ཙ ལི་ཙྪ་ཝི ཨ་བྷ་ཡོ ཙ ལི་ཙྪ་ཝི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སཱ་ལ༹ྷོ ལི་ཙྪ་ཝི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ནྟི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དྭ་ཡེ་ན ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི – སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ ཙ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཧེ་ཏུ ཙ. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི?
‘‘སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ཉྙ་ངྒ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡེ ཏེ, སཱ་ལ༹ྷ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝཱ་དཱ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་སཱ་རཱ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཨ་ལླཱི་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ. ཡེ་པི ཏེ, སཱ་ལ༹ྷ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཱ, ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་ལ༹ྷ, པུ་རི་སོ ན་དིཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏི་ཎྷཾ ཀུ་ཋཱ་རིཾ [ཀུ་དྷཱ་རིཾ (ཀ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ཏིཾ སཱ་ལ་ལ་ཊྛིཾ ཨུ་ཛུཾ ན་ཝཾ ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ. ཏ་མེ་ནཾ མཱུ་ལེ ཚི་ནྡེ་ཡྻ; མཱུ་ལེ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་གྒེ ཚི་ནྡེ་ཡྻ; ཨ་གྒེ ཚེ་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཡྻ; སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀུ་ཋཱ་རཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཡྻ; ཀུ་ཋཱ་རཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཡྻ; ཝཱ་སཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ལེ་ཁ་ཎི་ཡཱ ལི་ཁེ་ཡྻ; ལེ་ཁ་ཎི་ཡཱ ལི་ཁི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་གུ་ལེ༹་ན དྷོ་ཝེ་ཡྻ [དྷོ་པེ་ཡྻ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]; པཱ་སཱ་ཎ་གུ་ལེ༹་ན དྷོ་ཝེ་ཏྭཱ ན་དིཾ པ་ཏཱ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སཱ་ལ༹ྷ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ན་དིཾ ཏ་རི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ཨ་སུ ཧི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ལ་ལ་ཊྛི བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – སཱ་ལ་ལ་ཊྛི སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, པུ་རི་སོ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་ལ༹ྷ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝཱ་དཱ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་སཱ་རཱ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཨ་ལླཱི་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ. ཡེ་པི ཏེ, སཱ་ལ༹ྷ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཱ, ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, སཱ་ལ༹ྷ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝཱ་དཱ ན ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་སཱ་རཱ ན ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཨ་ལླཱི་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཏེ ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ. ཡེ་པི ཏེ, སཱ་ལ༹ྷ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཱ, བྷ་བྦཱ ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་ལ༹ྷ, པུ་རི་སོ ན་དིཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏི་ཎྷཾ ཀུ་ཋཱ་རིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ཏིཾ སཱ་ལ་ལ་ཊྛིཾ ཨུ་ཛུཾ ན་ཝཾ ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ. ཏ་མེ་ནཾ མཱུ་ལེ ཚི་ནྡེ་ཡྻ; མཱུ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་གྒེ ཚི་ནྡེ་ཡྻ; ཨ་གྒེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཡྻ; སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀུ་ཋཱ་རཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཡྻ; ཀུ་ཋཱ་རཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཡྻ; ཝཱ་སཱི་ཧི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཡྻ; ཨ་ནྟོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ལེ་ཁ་ཎི་ཡཱ ལི་ཁེ་ཡྻ; ལེ་ཁ་ཎི་ཡཱ ལི་ཁི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་གུ་ལེ༹་ན དྷོ་ཝེ་ཡྻ; པཱ་སཱ་ཎ་གུ་ལེ༹་ན དྷོ་ཝེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻ; ནཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ [པི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ (སཱི. པཱི.)] བ་ནྡྷེ་ཡྻ; ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་དིཾ པ་ཏཱ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སཱ་ལ༹ྷ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ན་དིཾ ཏ་རི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ཨ་སུ ཧི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ལ་ལ་ཊྛི བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ནྟོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ ནཱ་ཝཱ་ཀ་ཏཱ [སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཏཱ (ཀ.)] ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟ་བ་དྡྷཱ. ཏ་སྶེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ནཱ་ཝཱ ན སཾ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, པུ་རི་སོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་ལ༹ྷ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝཱ་དཱ ན ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་སཱ་རཱ ན ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཨ་ལླཱི་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཏེ ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ. ཡེ་པི ཏེ, སཱ་ལ༹ྷ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཱ, བྷ་བྦཱ ཏེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་ལ༹ྷ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ བ་ཧཱུ་ནི ཙེ་པི ཀ་ཎྜ་ཙི་ཏྲ་ཀཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ སོ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི ཙ, ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི ཙ, མ་ཧ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་ལ༹ྷ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་ལ༹ྷ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་ལ༹ྷ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ མ་ཧ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, སཱ་ལ༹ྷ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལེ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. མ་ལླི་ཀཱ་དེ་ཝཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༩༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ལླི་ཀཱ དེ་ཝཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ མ་ལླི་ཀཱ དེ་ཝཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ [སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘དུ་བྦ་ཎོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པོ སུ་པཱ་པ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པུ་ལླི་ངྒི་ཀ་ཝ་སེ་ན དི་སྶ་ཏི] ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ?
‘‘ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ཨ་ཌྜྷཱ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཙ?
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ; ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ?
‘‘ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཌྜྷཱ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, མ་ལླི་ཀེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀོ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སཱ [སོ (སྱཱ.)] ན དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨི་སྶཱ་མ་ནི་ཀཱ [ཨི་སྶཱ་མ་ན་ཀོ (སྱཱ.)] ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི; པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ཨི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་དུ་སྶ་ཏི ཨི་སྶཾ བ་ནྡྷ་ཏི. སཱ ཙེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ [སོ (སྱཱ.)] ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཡ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ལླི་ཀེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀོ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སཱ དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨ་ནི་སྶཱ་མ་ནི་ཀཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི; པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ན ཨི་སྶ་ཏི ན ཨུ་པ་དུ་སྶ་ཏི ན ཨི་སྶཾ བ་ནྡྷ་ཏི. སཱ ཙེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཡ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ཨ་ཌྜྷཱ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཙ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ལླི་ཀེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. བ་ཧུ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སཱ ན དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨི་སྶཱ་མ་ནི་ཀཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི; པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ཨི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་དུ་སྶ་ཏི ཨི་སྶཾ བ་ནྡྷ་ཏི. སཱ ཙེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཡ་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ; ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ལླི་ཀེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. བ་ཧུ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ན ཀུ་པྤ་ཏི ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སཱ དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨ་ནི་སྶཱ་མ་ནི་ཀཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི; པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ན ཨི་སྶ་ཏི ན ཨུ་པ་དུ་སྶ་ཏི ན ཨི་སྶཾ བ་ནྡྷ་ཏི. སཱ ཙེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཡ་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ; ཨ་ཌྜྷཱ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཙ.
‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ, མ་ལླི་ཀེ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ. ཨ་ཡཾ པ་ན, མ་ལླི་ཀེ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ; ཨ་ཌྜྷཱ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཙ. ཨ་ཡཾ ཁོ, མ་ལླི་ཀེ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ; ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ. ཨ་ཡཾ པ་ན, མ་ལླི་ཀེ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཙ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ; ཨ་ཌྜྷཱ ཙ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཙཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མ་ལླི་ཀཱ དེ་ཝཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ [སཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ (སྱཱ.), ཡཾ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ (ཀ.)] བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏིཾ [ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ (སྱཱ.)] ཀོ་དྷ་ནཱ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ཛྫིཾ ཀུ་པྤིཾ བྱཱ་པ་ཛྫིཾ པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡིཾ ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སིཾ, སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི དུ་བྦ་ཎྞཱ དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཡཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏིཾ དཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སིཾ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ, སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཌྜྷཱ [ཨ་ཌྜྷཱ ཙ (སཱི. པཱི. ཀ.)] མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ.
‘‘ཡཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་ནི་སྶཱ་མ་ནི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སིཾ, པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ན ཨི་སྶིཾ ན ཨུ་པ་དུ་སྶིཾ ན ཨི་སྶཾ བ་ནྡྷིཾ, སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ. ས་ནྟི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ཉྙཱ་པི, ཏཱ་སཱ་ཧཾ ཨི་སྶ་རཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་མི. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ, བ་ཧུ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ནཱ་བྷི་ས་ཛྫི་སྶཱ་མི ན ཀུ་པྤི་སྶཱ་མི ན བྱཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི ན པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡི་སྶཱ་མི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ན པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶཱ་མི; ད་སྶཱ་མི ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨ་ནི་སྶཱ་མ་ནི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ན ཨི་སྶི་སྶཱ་མི ན ཨུ་པ་དུ་སྶི་སྶཱ་མི ན ཨི་སྶཾ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ཏྟ་ནྟ་པ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༨. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ [པུ. པ. ༡༧༤; མ. ནི. ༢.༧; དཱི. ནི. ༣.༣༡༤; ཨ. ནི. ༣.༡༥༧-༡༦༣] པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, པ་ར་ནྟ་པོ ཙ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན པ་ར་ནྟ་པོ ན པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. སོ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ན པ་ར་ནྟ་པོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་ཙྪཱ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི མུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རོ ཧ་ཏྠཱ་པ་ལེ་ཁ་ནོ ན་ཨེ་ཧི་བྷ་དྡ་ནྟི་ཀོ ན་ཏི་ཊྛ་བྷ་དྡ་ནྟི་ཀོ ནཱ་བྷི་ཧ་ཊཾ ན ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ན ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི. སོ ན ཀུ་མྦྷི་མུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཀ་ལོ༹་པི་མུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཨེ་ལ༹་ཀ་མ་ནྟ་རཾ ན ད་ཎྜ་མ་ནྟ་རཾ ན མུ་ས་ལ་མ་ནྟ་རཾ ན དྭི་ནྣཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ན ག་བྦྷི་ནི་ཡཱ ན པཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ན པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་ཡ ན ས་ངྐི་ཏྟཱི་སུ ན ཡ་ཏྠ སཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི ན ཡ་ཏྠ མ་ཀྑི་ཀཱ ས་ཎྜ་ས་ཎྜ་ཙཱ་རི་ནཱི ན མ་ཙྪཾ ན མཾ་སཾ ན སུ་རཾ ན མེ་ར་ཡཾ ན ཐུ་སོ་ད་ཀཾ པི་ཝ་ཏི. སོ ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ལོ་པི་ཀོ དྭཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི དྭཱ་ལོ་པི་ཀོ…པེ… ས་ཏྟཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི ས་ཏྟཱ་ལོ་པི་ཀོ; ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི ད་ཏྟི་ཡཱ ཡཱ་པེ་ཏི དྭཱི་ཧི་པི ད་ཏྟཱི་ཧི ཡཱ་པེ་ཏི…པེ… ས་ཏྟ་ཧི་པི ད་ཏྟཱི་ཧི ཡཱ་པེ་ཏི; ཨེ་ཀཱ་ཧི་ཀ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི དྭཱ་ཧི་ཀ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི…པེ… ས་ཏྟཱ་ཧི་ཀ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སི་ཀ་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘སོ སཱ་ཀ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི སཱ་མཱ་ཀ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི ནཱི་ཝཱ་ར་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི ད་དྡུ་ལ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི ཧ་ཊ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི ཀ་ཎ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི ཨཱ་ཙཱ་མ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི པི་ཉྙཱ་ཀ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི གོ་མ་ཡ་བྷ་ཀྑོ་པི ཧོ་ཏི; ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རོ་པི ཡཱ་པེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛཱི.
‘‘སོ སཱ་ཎཱ་ནི་པི དྷཱ་རེ་ཏི མ་སཱ་ཎཱ་ནི་པི དྷཱ་རེ་ཏི ཚ་ཝ་དུ་སྶཱ་ནི་པི དྷཱ་རེ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི་པི དྷཱ་རེ་ཏི ཏི་རཱི་ཊཱ་ནི་པི དྷཱ་རེ་ཏི ཨ་ཛི་ན་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པ་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཀུ་ས་ཙཱི་ར་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་ར་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལ་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྦ་ལ་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑ་མྤི དྷཱ་རེ་ཏི; ཀེ་ས་མ་སྶུ་ལོ་ཙ་ཀོ་པི ཧོ་ཏི ཀེ་ས་མ་སྶུ་ལོ་ཙ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; ཨུ་བྦྷ་ཊྛ་ཀོ་པི ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ; ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀོ་པི ཧོ་ཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡི་ཀོ་པི ཧོ་ཏི ཀ་ཎྚ་ཀཱ་པ་སྶ་ཡེ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི; སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་མྤི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ ཧོ་ཏི སཱུ་ཀ་རི་ཀོ སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ མཱ་ག་ཝི་ཀོ ལུ་དྡོ མ་ཙྪ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཙོ་རོ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀོ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རི་ཀོ, ཡེ ཝཱ པ་ན་ཉྙེ་པི ཀེ་ཙི ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ར་ནྟ་པོ ཙ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ རཱ་ཛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ལོ. སོ པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ན་ག་ར་སྶ ན་ཝཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཁ་རཱ་ཛི་ནཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ས་པྤི་ཏེ་ལེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་ག་ཝི་སཱ་ཎེ་ན པི་ཊྛིཾ ཀ་ཎྜུ་ཝ་མཱ་ནོ ན་ཝཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ས་དྡྷིཾ མ་ཧེ་སི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཙ པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ན. སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཧ་རི་ཏུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ཡ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ་ཡ གཱ་ཝི་ཡཱ ས་རཱུ་པ་ཝ་ཙྪཱ་ཡ ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཐ་ནེ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏི ཏེ་ན རཱ་ཛཱ ཡཱ་པེ་ཏི; ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ ཐ་ནེ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏི ཏེ་ན མ་ཧེ་སཱི ཡཱ་པེ་ཏི; ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་སྨིཾ ཐ་ནེ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏི ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཡཱ་པེ་ཏི; ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྨིཾ ཐ་ནེ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧ་ཏི [ཛུ་ཧ་ནྟི (སཱི. པཱི.)]; ཨ་ཝ་སེ་སེ་ན ཝ་ཙྪ་ཀོ ཡཱ་པེ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་ས་བྷཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝ་ཙྪ་ཏ་རཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝ་ཙྪ་ཏ་རི་ཡོ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཛཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་ར་བྦྷཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, (ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་སྶཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ,) [( ) ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཚི་ཛྫ་ནྟུ ཡཱུ་པ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ད་བྦྷཱ ལཱུ་ཡ་ནྟུ བ་རི་ཧི་ས་ཏྠཱ་ཡཱ’ཏི [པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི (ཀ.)]. ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི དཱ་སཱ་ཏི ཝཱ པེ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ཏི ཝཱ ཏེ་པི ད་ཎྜ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ རུ་ད་མཱ་ནཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ར་ནྟ་པོ ཙ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན པ་ར་ནྟ་པོ ན པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? སོ ཨ་ན་ཏྟ་ནྟ་པོ ཨ་པ་ར་ནྟ་པོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་ཙྪཱ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ. སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ; ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ, ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི, ཨ་ཐེ་ནེ་ན སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱི ཝི་ར་ཏོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ གཱ་མ་དྷ་མྨཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ ཐེ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ལོ་ཀ་སྶ. པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ན ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ; ཨི་ཏི བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱ, ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ ས་མ་གྒ་ར་ཏོ ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི; ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི; ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
‘‘སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ག་ཝཱ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་ཝ་ཉྩ་ན་ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཚེ་ད་ན་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་པ་རཱ་མོ་ས་ཨཱ་ལོ་པ་ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. སོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ ཌེ་ཏི, ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ་ཝ ཌེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. སོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.
‘‘སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ; ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ; མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.
‘‘སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི.
‘‘སོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, (ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ,) [( ) ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ. མ. ནི. ༡.༢༩༦; མ. ནི. ༢.༡༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ [ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ (ཀ.)] ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པྤ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. སོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ཡ…པེ… ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ…པེ… (སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ) ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི; ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན པ་ར་ནྟ་པོ ན པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. སོ ན ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ན པ་ར་ནྟ་པོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་ཙྪཱ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཏ་ཎྷཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༩. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཎྷཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཛཱ་ལི་ནིཾ ས་རི་ཏཾ ཝི་ས་ཊཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ, ཡཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨུ་དྡྷ་སྟོ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ གུ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏོ [ཀུ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༡༩༩] མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ ཛཱ་ལི་ནཱི ས་རི་ཏཱ ཝི་ས་ཊཱ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ, ཡཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨུ་དྡྷ་སྟོ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ གུ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏོ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ? ཨ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི [ཨེ་ཝ་མ་སྨི (སཱི.), ཨེ་ཝ་སྨི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཝི་བྷ. ༩༧༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ [ཨ་པི་ཧ (སཱི. པཱི.), ཨ་པི (སྱཱ. ཀཾ.)] ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ [ཨ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ [ཨ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ [ཨ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ? ཨི་མི་ནཱ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.
‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་མཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ཧོ་ནྟི.
‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ ཛཱ་ལི་ནཱི ས་རི་ཏཱ ཝི་ས་ཊཱ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ, ཡཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨུ་དྡྷ་སྟོ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ གུ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏོ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. པེ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, (པེ་མཱ་ནི) [( ) ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? པེ་མཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པེ་མཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི, དོ་སཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, དོ་སཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་མཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ. ཏཾ པ་རེ ཨི་ཊྛེ་ན ཀ་ནྟེ་ན མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ, ཏཾ པ་རེ ཨི་ཊྛེ་ན ཀ་ནྟེ་ན མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ པེ་མཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་མཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་མཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ. ཏཾ པ་རེ ཨ་ནི་ཊྛེ་ན ཨ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ, ཏཾ པ་རེ ཨ་ནི་ཊྛེ་ན ཨ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དོ་སཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་མཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཏཾ པ་རེ ཨ་ནི་ཊྛེ་ན ཨ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཏཾ པ་རེ ཨ་ནི་ཊྛེ་ན ཨ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ པེ་མཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཏཾ པ་རེ ཨི་ཊྛེ་ན ཀ་ནྟེ་ན མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཏཾ པ་རེ ཨི་ཊྛེ་ན ཀ་ནྟེ་ན མ་ནཱ་པེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དོ་སཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི པེ་མཱ་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡ་མྤི་སྶ པེ་མཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏ་མྤི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི, ཡོ་པི་སྶ པེ་མཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི སོ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི, ཡ་མྤི་སྶ དོ་སཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏ་མྤི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི, ཡོ་པི་སྶ དོ་སཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི སོ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡ་མྤི་སྶ པེ་མཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏ་མྤི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི, ཡོ་པི་སྶ པེ་མཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི སོ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི, ཡ་མྤི་སྶ དོ་སཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏ་མྤི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི, ཡོ་པི་སྶ དོ་སཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི སོ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡ་མྤི་སྶ པེ་མཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏ་མྤི་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ, ཡོ་པི་སྶ པེ་མཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི སོ་པི་སྶ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ, ཡ་མྤི་སྶ དོ་སཱ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏ་མྤི་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ, ཡོ་པི་སྶ དོ་སཱ དོ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི སོ་པི་སྶ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནེ་ཝ ཨུ་སྶེ་ནེ་ཏི ན པ་ཊི་སེ་ནེ་ཏི [ན པ་ཊི་སྶེ་ནེ་ཏི (སཱི. པཱི.)] ན དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ན པ་ཛྫ་ལ་ཏི ན ས་མྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི [ན ཨ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི (སཱི.), ན པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)].
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་སྶེ་ནེ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ས་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ཉྙཾ, ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་སྶེ་ནེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཨུ་སྶེ་ནེ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ, ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ས་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ས་ཉྙཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ཉྙཾ, ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ, ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཨུ་སྶེ་ནེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་སེ་ནེ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ཏི, རོ་ས་ནྟཾ པ་ཊི་རོ་ས་ཏི, བྷ་ཎྜ་ནྟཾ པ་ཊི་བྷ་ཎྜ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་སེ་ནེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པ་ཊི་སེ་ནེ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ ན པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ཏི, རོ་ས་ནྟཾ ན པ་ཊི་རོ་ས་ཏི, བྷ་ཎྜ་ནྟཾ ན པ་ཊི་བྷ་ཎྜ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པ་ཊི་སེ་ནེ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི? ཨ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི? ཨ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ཏི ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཛྫ་ལ་ཏི? ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཛྫ་ལ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པ་ཛྫ་ལ་ཏི? ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་པི་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པ་ཛྫ་ལ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ ན ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ས་མྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ས་མྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.