(༡༢) ༢. ཀེ་སི་ཝ་གྒོ
༡. ཀེ་སི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་སི ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཀེ་སིཾ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཀེ་སི, པ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐཱི་ཏི [ས་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, ཀེ་སི, ཨ་སྶ་ད་མྨཾ ཝི་ནེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶ་ད་མྨཾ ས་ཎྷེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ, ཀེ་སི, ཨ་སྶ་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶ་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི; ཧ་ནཱ་མི ནཾ, བྷ་ནྟེ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི. ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་ས་ད་མྨཾ ཝི་ནེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཀེ་སི, པུ་རི་ས་ད་མྨཾ ས་ཎྷེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི. ཏ་ཏྲི་དཾ, ཀེ་སི, ས་ཎྷ་སྨིཾ – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི དེ་ཝཱ, ཨི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ, ཀེ་སི, ཕ་རུ་ས་སྨིཾ – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཨི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, ཨི་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ’’ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, ཀེ་སི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་ས་སྨིཾ – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི དེ་ཝཱ, ཨི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ, ཨི་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཨི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, ཨི་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་ས་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀི་ནྟི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མེ, ཀེ་སི, པུ་རི་ས་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཧ་ནཱ་མི ནཾ, ཀེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཧ་ནཱ་མི, ནཾ ཀེ་སཱི’’’ཏི! ‘‘ས་ཙྩཾ, ཀེ་སི! ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཡོ པུ་རི་ས་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཝ་དྷོ ཧེ་སོ, ཀེ་སི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ – ཡཾ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཧ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཡཾ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཛ་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༢. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨ་ཛྫ་ཝེ་ན, ཛ་ཝེ་ན, ཁ་ནྟི་ཡཱ, སོ་ར་ཙྩེ་ན – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨ་ཛྫ་ཝེ་ན, ཛ་ཝེ་ན, ཁ་ནྟི་ཡཱ, སོ་ར་ཙྩེ་ན – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཏོ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༡༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲཱ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ [ཀ་ཐ་མ་སྶཱ་ཧཾ (ཀ.)] པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་པི ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཙ་མྨ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་པི ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་པི ཙ་མྨ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཨ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷ་དྲཱ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷ་དྲཱ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ [ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ [པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ (ཀ.) མ. ནི. ༢.༡༨༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ’ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཝཱ. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ’ཏི, ནཱ་པི སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཉཱ་ཏི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཙ་མྨ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ’ཏི, ནཱ་པི སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཝཱ, ནཱ་པི་སྶ ཉཱ་ཏི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཁོ སཱ་མ་ཉྙེ་ཝ ཕུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི [ཏི་པྤཱ་ཧི (སཱི. པཱི.)] ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཨ་སཱ་ཏཱ་ཧི ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ཧི པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ཧི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷ་དྲཱ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ནཱ་ག་སུ་ཏྟཾ
༡༡༤. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཧ་ནྟཱ ཙ, ཁ་ནྟཱ ཙ, ག་ནྟཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཡ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ཡ་དི ཝཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ ཡ་དི ཝཱ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ – ཏཾ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ [ཨ་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨ. ནི. ༥.༡༤༠] མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ [ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ (ས་བྦ་ཏྠ)] ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ ཧ་ཏྠི་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཧ་ཏྠཱ་རུ་ཧ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཨ་སྶ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཨ་སྶཱ་རུ་ཧ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ར་ཐ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ར་ཐི་ཀ་མྤི ཧ་ན་ཏི, པ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཧ་ན་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི ས་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཕ་ར་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ [‘‘ཕ་ར་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི. མ. ནི. ༣.༢༡༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ས་ངྑ་ཏི་ཎ་ཝ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཡ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི དི་སཾ པེ་སེ་ཏི – ཡ་དི ཝཱ ག་ཏ་པུ་བྦཾ ཡ་དི ཝཱ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ – ཏཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི …པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཧ་ནྟཱ ཙ, ཁ་ནྟཱ ཙ, ག་ནྟཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི (ཧ་ན་ཏི) [( ) ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ. ཨ. ནི. ༤.༡༦༤ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་གྒེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ས་མེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ས་བྦ་ཏྠ་པི དི་སྶ་ཏི] བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི ཧ་ན་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པི་པཱ་སཱ་ཡ, ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ དི་སཱ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཁི་པྤ་ཉྙེ་ཝ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཋཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༡༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི [པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི (?)]. ཡ་མྤི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (ཀ.)] ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ [ཏཾ (སཱི. པཱི.) སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ [ཏཾ (པཱི.) སཱི. སྱཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་མ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ བཱ་ལོ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་མ་སྨི་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ བཱ་ལོ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི; ཡ་མྤི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༡༦. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ. མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི བྷཱ་ཝི་ཏཱ, སོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ མ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨཱ་ར་ཀྑ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༧. ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ‘མཱ མེ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ར་ཛྫཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ‘མཱ མེ དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ དུ་སྶཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ‘མཱ མེ མོ་ཧ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ མུ་ཡ྄ཧཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ‘མཱ མེ མ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛྫཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན ར་ཛྫ་ཏི ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ, དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན དུ་སྶ་ཏི ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ, མོ་ཧ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན མུ་ཡ྄ཧ་ཏི ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ, མ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན མ་ཛྫ་ཏི ཝཱི་ཏ་མ་ད་ཏྟཱ, སོ ན ཚ་མྦྷ་ཏི ན ཀ་མྤ་ཏི ན ཝེ་དྷ་ཏི ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ པ་ན ས་མ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ་པི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༨. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ་ནི སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ཏོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ་ནི སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡཾ, ཛ་རཱ་བྷ་ཡཾ, བྱཱ་དྷི་བྷ་ཡཾ, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་གྒི་བྷ་ཡཾ, ཨུ་ད་ཀ་བྷ་ཡཾ, རཱ་ཛ་བྷ་ཡཾ, ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀེ་སི་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.