(༡༣) ༣. བྷ་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༡༢༡. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཾ མཾ [ཀི་ཉྩ ཏཾ མཾ (སཱི.), ཀི་ཉྩ མཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཀི་ཉྩ ཏཾ ཀ་མྨཾ (པཱི. ཀ.)] ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻཱ’ཏི! སོ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཾ མཾ པ་རེ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻུ’ནྟི! སོ པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་སྶ་ཏི ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ, རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟེ, ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, བ་ལི་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟེ, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟེ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟེ, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ.

‘‘ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཁོ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི…པེ… ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, མ་མྤི རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ཡྻུཾ, ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ; རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, བ་ལི་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩེ་ཡྻུཾ, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ’ནྟི. སོ ད་ཎྜ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ན པ་རེ་སཾ པཱ་བྷ་ཏཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ…པེ… སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཱ་ཧཾ ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི! སོ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ [ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟེ (མ. ནི. ༢.༡༦༡)] པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ [ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ [པ་བྦ་ཛ་ཏོ (སཱི.)] པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་མི་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙེ ཨོ་ཝ་དཱ་མ་པི ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མ་པི. ཨི་མེ པ་ན་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ མ་ཉྙེ ན་ཏྟ་མ་ཏྟཱ མ་ཉྙེ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨི་དཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ ཁཱ་དཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ ཁཱ་དཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ སཱ་ཡཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ སཱ་ཡཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ པི་ཝཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ པི་ཝཱ་མ; ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཁཱ་དཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཁཱ་དཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི སཱ་ཡཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི སཱ་ཡཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི པི་ཝཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི པི་ཝཱ་མ, ཀཱ་ལེ་པི ཁཱ་དཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཁཱ་དཱ་མ ཀཱ་ལེ་པི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཀཱ་ལེ་པི སཱ་ཡཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི སཱ་ཡཱ་མ ཀཱ་ལེ་པི པི་ཝཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པི་ཝཱ་མ; ཡ་མྤི ནོ ས་དྡྷཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྲ་པི་མེ [ཏ་ཏྠ་པི་མེ (མ. ནི. ༢.༡༦༣)] མུ་ཁཱ་ཝ་ར་ཎཾ མ་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ད་རི་ཀ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི, དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རི་མྷཱ; སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ. ས་ཀྐཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི! སོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. པ་ཋ་མ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? [ཀ་ཐཱ. ༦༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ] ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི [ཡ་དི་དཾ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི (ཀ.) ཨ. ནི. ༣.༡༡༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ].

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ, ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. དུ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ, ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ, ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. པ་ཋ་མ་མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ [སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ] དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ…པེ… སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ [སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ] དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ…པེ… ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. དུ་ཏི་ཡ་མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༦. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་རུ་ཎཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. པ་ཋ་མ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༧. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ [ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཡ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ [ཡ་ཏྠི་མེ་སཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ [ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༨. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨཱ་ལ་ཡཱ་རཱ་མཱ [ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ (ཨ་ཉྙ་སུ་ཏྟེ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ; སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ལ་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘མཱ་ནཱ་རཱ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛཱ མཱ་ན་ར་ཏཱ མཱ་ན་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན མཱ་ན་ཝི་ན་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མཱ་རཱ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མ་ར་ཏཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨོ་པ་ས་མི་ཀེ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛཱ ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ. སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་ན་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཨཱ་ན་ནྡ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་སཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙེ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པ་རི་སཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༣༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ར་ཉྙེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་མྷི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་པ་རི་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ར་ཉྙེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་མྷི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ [ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ (ཀ.)] ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་སཱ…པེ… ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ…པེ… ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པ་རི་སཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ད་སྶ་ནེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྷཱ་སི་ཏེ་ན་པི སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཏྟཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པ་རི་སཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ’’ཏི. ད་ས་མཾ.

བྷ་ཡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.