༣. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
(༡༡) ༡. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ཝ་སྶི་ཏཱ ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱུ་པ་མཱ [པུ. པ. ༡༥༧] པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ཝ་སྶི་ཏཱ ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝ་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ནོ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝ་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ [ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི (ཀ.)], ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ བྷཱ་སི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ [ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི (ཀ.)] ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ཝ་སྶི་ཏཱ ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ཝ་སྶི་ཏཱ ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝ་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝ་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཝ་སྶི་ཏཱ, ནོ ག་ཛྫི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ནེ་ཝ ག་ཛྫི་ཏཱ, ནོ ཝ་སྶི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ག་ཛྫི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཏཱ ཙ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀུ་མྦྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཏུ་ཙྪོ པི་ཧི་ཏོ, པཱུ་རོ ཝི་ཝ་ཊོ, ཏུ་ཙྪོ ཝི་ཝ་ཊོ, པཱུ་རོ པི་ཧི་ཏོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་མྦྷཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་མྦྷཱུ་པ་མཱ [པུ. པ. ༡༦༠] པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཏུ་ཙྪོ པི་ཧི་ཏོ, པཱུ་རོ ཝི་ཝ་ཊོ, ཏུ་ཙྪོ ཝི་ཝ་ཊོ, པཱུ་རོ པི་ཧི་ཏོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི པི་ཧི་ཏོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི པི་ཧི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷོ ཏུ་ཙྪོ པི་ཧི་ཏོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝ་ཊོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝ་ཊོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷོ པཱུ་རོ ཝི་ཝ་ཊོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝ་ཊོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝ་ཊོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷོ ཏུ་ཙྪོ ཝི་ཝ་ཊོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི པི་ཧི་ཏོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པཱུ་རོ ཧོ་ཏི པི་ཧི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷོ པཱུ་རོ པི་ཧི་ཏོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་མྦྷཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༠༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ, ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ, ག་མྦྷཱི་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཱུ་པ་མཱ [པུ. པ. ༡༦༡] པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ, ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ, ག་མྦྷཱི་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་མྦྷཱི་རོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་མྦྷཱི་རོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་བྷཱ་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་མྦྷཱི་རོ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ག་མྦྷཱི་རོ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ག་མྦྷཱི་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་བྷཱ་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་མྦ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱ་མཾ པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞི [པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི (པུ. པ. ༡༥༩)], པ་ཀྐཾ ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞི [ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨཱ་མཾ ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞི, པ་ཀྐཾ པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞི – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་མྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མྦཱུ་པ་མཱ [པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི (པུ. པ. ༡༥༩)] པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨཱ་མོ པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི, པ་ཀྐོ ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི, ཨཱ་མོ ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི, པ་ཀྐོ པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མྦཾ ཨཱ་མཾ པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མྦཾ པ་ཀྐཾ ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་མོ ཧོ་ཏི ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་མོ ཧོ་ཏི ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞཱི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མྦཾ ཨཱ་མཾ ཨཱ་མ་ཝ་ཎྞི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ཀྐོ ཧོ་ཏི པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཱི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མྦཾ པ་ཀྐཾ པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མྦཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་མྦ་སུ་ཏྟཾ
(ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏཾ, པཱ་ལི༹་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ན དི་སྶ་ཏི.) [( ) ‘‘ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཀྐཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏཾ, པཱ་ལི༹་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ན དི་སྶ་ཏི. ‘‘… ཨཱ་མཾ པ་ཀྐོ་བྷཱ་སཾ, པ་ཀྐཾ ཨཱ་མོ་བྷཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཋོ བྷ་ཝེ་ཡྻ]
༧. མཱུ་སི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༧. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་སི་ཀཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ? གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ནོ ཝ་སི་ཏཱ, ཝ་སི་ཏཱ ནོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ, ནེ་ཝ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ནོ ཝ་སི་ཏཱ, གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཙ ཝ་སི་ཏཱ ཙ – ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏ་སྶོ མཱུ་སི་ཀཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱུ་སི་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ནོ ཝ་སི་ཏཱ, ཝ་སི་ཏཱ ནོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ, ནེ་ཝ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ནོ ཝ་སི་ཏཱ, གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཙ ཝ་སི་ཏཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ནོ ཝ་སི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་སི་ཀཱ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཝ་སི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཝ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་སི་ཀཱ ཝ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ, པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ནོ ཝ་སི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་སི་ཀཱ ནེ་ཝ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ནོ ཝ་སི་ཏཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སི་ཏཱ ཙ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སི་ཏཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་སི་ཀཱ གཱ་དྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ཏི ཝ་སི་ཏཱ ཙ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱུ་སི་ཀཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. བ་ལཱི་བ་དྡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༨. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱི་བ་དྡཱ [བ་ལི་ཝ་དྡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), བ་ལི་བ་དྡྷཱ (ཀ.) པུ. པ. ༡༦༢]. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ནོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ, ནེ་ཝ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བ་ལཱི་བ་དྡཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བ་ལཱི་བ་དྡཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ནོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ, ནེ་ཝ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཀ་པ་རི་སཾ ཨུ་བྦེ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་པ་རི་སཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱི་བ་དྡོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ནོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་པ་རི་སཾ ཨུ་བྦེ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ ས་ཀ་པ་རི་སཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ནོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱི་བ་དྡོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, ནོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཀ་པ་རི་སཾ ཨུ་བྦེ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི པ་ར་པ་རི་ས་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱི་བ་དྡོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཙ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ས་ཀ་པ་རི་སཾ ཨུ་བྦེ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་པ་རི་ས་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱི་བ་དྡོ ནེ་ཝ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ, ནོ པ་ར་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བ་ལཱི་བ་དྡཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. རུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཕེ་གྒུ ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ཕེ་གྒུ སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ, སཱ་རོ ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ, སཱ་རོ སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ རུ་ཀྑཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ རུ་ཀྑཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཕེ་གྒུ ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ཕེ་གྒུ སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ, སཱ་རོ ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ, སཱ་རོ སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཕེ་གྒུ ཧོ་ཏི ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ; པ་རི་སཱ་པི་སྶ ཧོ་ཏི དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཕེ་གྒུ ཧོ་ཏི ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ ཕེ་གྒུ ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཕེ་གྒུ ཧོ་ཏི སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ; པ་རི་སཱ ཙ ཁྭ་སྶ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཕེ་གྒུ ཧོ་ཏི སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ ཕེ་གྒུ སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སཱ་རོ ཧོ་ཏི ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ; པ་རི་སཱ ཙ ཁྭ་སྶ ཧོ་ཏི དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སཱ་རོ ཧོ་ཏི ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་རོ ཕེ་གྒུ་པ་རི་ཝཱ་རོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སཱ་རོ ཧོ་ཏི སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ; པ་རི་སཱ་པི་སྶ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སཱ་རོ ཧོ་ཏི སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་རོ སཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ རུ་ཀྑཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི [པུ. པ. ༡༧༠]. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སུ་ཏྟཾ
༡༡༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ [ཨཱ་སི་ཝི་སཱ (ཀ.) པུ. པ. ༡༦༣]. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ན གྷོ་ར་ཝི་སོ, གྷོ་ར་ཝི་སོ ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ, ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཙ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཙ, ནེ་ཝཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ན གྷོ་ར་ཝི་སོ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ན གྷོ་ར་ཝི་སོ, གྷོ་ར་ཝི་སོ ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ, ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཙ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཙ, ནེ་ཝཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ན གྷོ་ར་ཝི་སོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཧོ་ཏི, ན གྷོ་ར་ཝི་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཙ ཁྭ་སྶ ཀོ་དྷོ [ཀོ་པོ (ཀ.) པུ. པ. ༡༦༣] ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཧོ་ཏི, ན གྷོ་ར་ཝི་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ, ན གྷོ་ར་ཝི་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཙ ཁྭ་སྶ ཀོ་དྷོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ གྷོ་ར་ཝི་སོ, ན ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཙ ཧོ་ཏི གྷོ་ར་ཝི་སོ ཙ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཙ ཁྭ་སྶ ཀོ་དྷོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཙ ཧོ་ཏི གྷོ་ར་ཝི་སོ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཙ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཙ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཧོ་ཏི ན གྷོ་ར་ཝི་སོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཙ ཁྭ་སྶ ཀོ་དྷོ ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ཧོ་ཏི, ན གྷོ་ར་ཝི་སོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ནེ་ཝཱ་ག་ཏ་ཝི་སོ ན གྷོ་ར་ཝི་སོ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དྭེ ཝ་ལཱ་ཧཱ ཀུ་མྦྷ-ཨུ་ད་ཀ, ར་ཧ་དཱ དྭེ ཧོ་ནྟི ཨ་མྦཱ་ནི;
མཱུ་སི་ཀཱ བ་ལཱི་བ་དྡཱ རུ་ཀྑཱ, ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ་ན ཏེ ད་སཱ་ཏི.
(༡༢) ༢. ཀེ་སི་ཝ་གྒོ
༡. ཀེ་སི་སུ་ཏྟཾ
༡༡༡. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་སི ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཀེ་སིཾ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏྭཾ ཁོ་སི, ཀེ་སི, པ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐཱི་ཏི [ས་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, ཀེ་སི, ཨ་སྶ་ད་མྨཾ ཝི་ནེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶ་ད་མྨཾ ས་ཎྷེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ, ཀེ་སི, ཨ་སྶ་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀི་ནྟི ནཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶ་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི; ཧ་ནཱ་མི ནཾ, བྷ་ནྟེ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི. ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་ས་ད་མྨཾ ཝི་ནེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཀེ་སི, པུ་རི་ས་ད་མྨཾ ས་ཎྷེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན་པི ཝི་ནེ་མི. ཏ་ཏྲི་དཾ, ཀེ་སི, ས་ཎྷ་སྨིཾ – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི དེ་ཝཱ, ཨི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ, ཀེ་སི, ཕ་རུ་ས་སྨིཾ – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཨི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, ཨི་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ’’ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, ཀེ་སི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་ས་སྨིཾ – ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨི་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏི དེ་ཝཱ, ཨི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ, ཨི་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཨི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, ཨི་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་ས་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀི་ནྟི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མེ, ཀེ་སི, པུ་རི་ས་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཧ་ནཱ་མི ནཾ, ཀེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཧ་ནཱ་མི, ནཾ ཀེ་སཱི’’’ཏི! ‘‘ས་ཙྩཾ, ཀེ་སི! ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཡོ པུ་རི་ས་ད་མྨོ ས་ཎྷེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ས་ཎྷ་ཕ་རུ་སེ་ན ཝི་ན་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ན ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཝ་དྷོ ཧེ་སོ, ཀེ་སི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ – ཡཾ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘སོ ཧི ནཱུ་ན, བྷ་ནྟེ, སུ་ཧ་ཏོ ཧོ་ཏི – ཡཾ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཛ་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༢. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨ་ཛྫ་ཝེ་ན, ཛ་ཝེ་ན, ཁ་ནྟི་ཡཱ, སོ་ར་ཙྩེ་ན – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨ་ཛྫ་ཝེ་ན, ཛ་ཝེ་ན, ཁ་ནྟི་ཡཱ, སོ་ར་ཙྩེ་ན – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཏོ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༡༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲཱ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ [ཀ་ཐ་མ་སྶཱ་ཧཾ (ཀ.)] པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་པི ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཙ་མྨ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་པི ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་པི ཙ་མྨ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཨ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ ཨ་ཛྫ ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’ཏི! ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷ་དྲཱ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷ་དྲཱ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ [ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ [པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ (ཀ.) མ. ནི. ༢.༡༨༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པ་ཏོ་ད་ཙྪཱ་ཡཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ’ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཝཱ. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ལོ་མ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ’ཏི, ནཱ་པི སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཉཱ་ཏི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཙ་མྨ་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ’ཏི, ནཱ་པི སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཝཱ, ནཱ་པི་སྶ ཉཱ་ཏི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཁོ སཱ་མ་ཉྙེ་ཝ ཕུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི [ཏི་པྤཱ་ཧི (སཱི. པཱི.)] ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཨ་སཱ་ཏཱ་ཧི ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ཧི པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ཧི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝི་གྒོ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ བྷ་དྲཾ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷ་དྲོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷ་དྲཱ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ནཱ་ག་སུ་ཏྟཾ
༡༡༤. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཧ་ནྟཱ ཙ, ཁ་ནྟཱ ཙ, ག་ནྟཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཡ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ཡ་དི ཝཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ ཡ་དི ཝཱ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ – ཏཾ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ [ཨ་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨ. ནི. ༥.༡༤༠] མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ [ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ (ས་བྦ་ཏྠ)] ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ ཧ་ཏྠི་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཧ་ཏྠཱ་རུ་ཧ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཨ་སྶ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཨ་སྶཱ་རུ་ཧ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ར་ཐ་མྤི ཧ་ན་ཏི, ར་ཐི་ཀ་མྤི ཧ་ན་ཏི, པ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཧ་ན་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི ས་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཕ་ར་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ [‘‘ཕ་ར་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི. མ. ནི. ༣.༢༡༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ས་ངྑ་ཏི་ཎ་ཝ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཡ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི དི་སཾ པེ་སེ་ཏི – ཡ་དི ཝཱ ག་ཏ་པུ་བྦཾ ཡ་དི ཝཱ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ – ཏཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི …པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཧ་ནྟཱ ཙ, ཁ་ནྟཱ ཙ, ག་ནྟཱ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི (ཧ་ན་ཏི) [( ) ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ. ཨ. ནི. ༤.༡༦༤ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་གྒེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ས་མེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ས་བྦ་ཏྠ་པི དི་སྶ་ཏི] བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི ཧ་ན་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པི་པཱ་སཱ་ཡ, ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཁ་ནྟཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ དི་སཱ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཁི་པྤ་ཉྙེ་ཝ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཋཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༡༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི [པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི (?)]. ཡ་མྤི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (ཀ.)] ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ [ཏཾ (སཱི. པཱི.) སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ [ཏཾ (པཱི.) སཱི. སྱཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་མ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ བཱ་ལོ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་མ་སྨི་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ བཱ་ལོ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨ་ཐ ཙ་ར་ཧི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི. སོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཉྩ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི; ཡ་མྤི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༡༦. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ. མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ; ཏ་ཏྠ ཙ མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི བྷཱ་ཝི་ཏཱ, སོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ མ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨཱ་ར་ཀྑ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༧. ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? ‘མཱ མེ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ར་ཛྫཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ‘མཱ མེ དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ དུ་སྶཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ‘མཱ མེ མོ་ཧ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ མུ་ཡ྄ཧཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ‘མཱ མེ མ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛྫཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ ས་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན ར་ཛྫ་ཏི ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱ, དོ་ས་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན དུ་སྶ་ཏི ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཏྟཱ, མོ་ཧ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན མུ་ཡ྄ཧ་ཏི ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཏྟཱ, མ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན མ་ཛྫ་ཏི ཝཱི་ཏ་མ་ད་ཏྟཱ, སོ ན ཚ་མྦྷ་ཏི ན ཀ་མྤ་ཏི ན ཝེ་དྷ་ཏི ན ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ པ་ན ས་མ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ་པི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༨. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ་ནི སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ཏོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སཱི’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་དྡྷ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ་ནི སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༡༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡཾ, ཛ་རཱ་བྷ་ཡཾ, བྱཱ་དྷི་བྷ་ཡཾ, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་གྒི་བྷ་ཡཾ, ཨུ་ད་ཀ་བྷ་ཡཾ, རཱ་ཛ་བྷ་ཡཾ, ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀེ་སི་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཀེ་སི ཛ་ཝོ པ་ཏོ་དོ ཙ, ནཱ་གོ ཋཱ་ནེ་ན པ་ཉྩ་མཾ;
ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑོ, སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ དྭེ བྷ་ཡཱ་ཏི.
(༡༣) ༣. བྷ་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༢༡. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཾ མཾ [ཀི་ཉྩ ཏཾ མཾ (སཱི.), ཀི་ཉྩ མཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཀི་ཉྩ ཏཾ ཀ་མྨཾ (པཱི. ཀ.)] ཨ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻཱ’ཏི! སོ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཾ མཾ པ་རེ སཱི་ལ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻུ’ནྟི! སོ པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་སྶ་ཏི ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ, རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟེ, ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, བ་ལི་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟེ, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟེ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟེ, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ.
‘‘ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཁོ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི…པེ… ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, མ་མྤི རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ཡྻུཾ, ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ; རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, བ་ལི་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩེ་ཡྻུཾ, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ’ནྟི. སོ ད་ཎྜ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ན པ་རེ་སཾ པཱ་བྷ་ཏཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ…པེ… སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཎྜ་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཱ་ཧཾ ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི! སོ དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ [ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟེ (མ. ནི. ༢.༡༦༡)] པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ [ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ [པ་བྦ་ཛ་ཏོ (སཱི.)] པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་མི་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙེ ཨོ་ཝ་དཱ་མ་པི ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མ་པི. ཨི་མེ པ་ན་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ མ་ཉྙེ ན་ཏྟ་མ་ཏྟཱ མ་ཉྙེ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨི་དཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ ཁཱ་དཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ ཁཱ་དཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ སཱ་ཡཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ སཱ་ཡཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ པི་ཝཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ པི་ཝཱ་མ; ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཁཱ་དཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཁཱ་དཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི སཱ་ཡཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི སཱ་ཡཱ་མ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི པི་ཝཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི པི་ཝཱ་མ, ཀཱ་ལེ་པི ཁཱ་དཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཁཱ་དཱ་མ ཀཱ་ལེ་པི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཀཱ་ལེ་པི སཱ་ཡཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི སཱ་ཡཱ་མ ཀཱ་ལེ་པི པི་ཝཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པི་ཝཱ་མ; ཡ་མྤི ནོ ས་དྡྷཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྲ་པི་མེ [ཏ་ཏྠ་པི་མེ (མ. ནི. ༢.༡༦༣)] མུ་ཁཱ་ཝ་ར་ཎཾ མ་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ད་རི་ཀ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི, དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རི་མྷཱ; སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ. ས་ཀྐཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི! སོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི! སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཋ་མ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? [ཀ་ཐཱ. ༦༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ] ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི [ཡ་དི་དཾ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི (ཀ.) ཨ. ནི. ༣.༡༡༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ].
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ, ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ, ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ, ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏ་ད་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ [སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ] དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ…པེ… སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ [སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ] དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ…པེ… ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་མྤི ག་ཙྪ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན, ཡ་དི་དཾ ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༦. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་རུ་ཎཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཋ་མ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༧. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ [ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཡ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ [ཡ་ཏྠི་མེ་སཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ [ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ་སཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༨. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨཱ་ལ་ཡཱ་རཱ་མཱ [ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ (ཨ་ཉྙ་སུ་ཏྟེ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ; སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ལ་ཡེ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི.