༣. པུ་གྒ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མི་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷོ [ས་ཝི་ཊྛོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ [མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མི་དྡྷཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ [དི་ཊྛ་པྤ་ཏྟོ (ཀ.)], ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཏེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ [ཡོ་ཡཾ (ཀ.)] པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཏེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ ཏེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་ཉྩ ས་མི་དྡྷཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙ ས་མི་དྡྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’ཏི. ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ [སྭཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), སོ་ཡཾ (ཀ.)] ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི སྭཱ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ སོ་པ་སྶ [སོ་ཡཾ (ཀ.)] ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’ཏི. ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི སྭཱ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ སོ་པ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’ཏི. ཋཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ སྭཱ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ, ཡོ ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི སོ་པ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ.
‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༢. [པུ. པ. ༩༤] ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ, ཨི་མཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙེ་པི གི་ལཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ གི་ལཱ་ནཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ་མེ གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.
‘‘ཨི་དྷ, པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ, ཨི་མཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་ཏྟཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. བ་ཧུ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༤. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན་ཏྠ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ན སུ་པྤ་ཏི་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༥. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ, ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོ [དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀཱ (སཱི.)] ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ [ཀ་ཐ་ལཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.), ཀ་ཋ་ལེ་ན-ཀ་ཐ་ལེ་ན (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ)] ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ [གྷ་ཊྚི་ཏཱ (སཱི.)] བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝཾ དེ་ཏི [ཨ་སྶ་ཝ་ནོ་ཏི (སཱི.)]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛི་ར་སྶ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨ་བྷེ་ཛྫཾ མ་ཎི ཝཱ པཱ་སཱ་ཎོ ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི [པུ. པ. ༡༠༢]. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༢༦. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་དི་སོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི [པ་ཝ་ཏྟ་ནཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) པུ. པ. ༡༢༢ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཉྙཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་ཏི ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མི; ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མི; ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, པ་རི་པཱུ་རཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
‘‘ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ཧཱི་ན་སེ་ཝཱི,
ན ཙ ཧཱ་ཡེ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ལྱ་སེ་ཝཱི;
སེ་ཊྛ་མུ་པ་ན་མཾ ཨུ་དེ་ཏི ཁི་པྤཾ,
ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ བྷ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༢༧. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ, ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘པཱ་པ་མི་ཏྟོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧི གཱུ་ཐ་ག་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན དཾ་ས་ཏི [ཌཾ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ.), ཌ་སྶ་ཏི (པཱི.)], ཨ་ཐ ཁོ ནཾ མ་ཀྑེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘པཱ་པ་མི་ཏྟོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝཾ དེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ལཱ་ཏཾ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཀྐོ་སེ་ཡྻ་པི མཾ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻ་པི མཾ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི མཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི.
‘‘ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ཧཱི་ན་སེ་ཝཱི,
ན ཙ ཧཱ་ཡེ་ཐ ཀ་དཱ་ཙི ཏུ་ལྱ་སེ་ཝཱི;
སེ་ཊྛ་མུ་པ་ན་མཾ ཨུ་དེ་ཏི ཁི་པྤཾ,
ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ བྷ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༨. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི, པུ་པྥ་བྷཱ་ཎཱི, མ་དྷུ་བྷཱ་ཎཱི. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ས་གྒ་ཏོ ཝཱ [ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཝཱ པ་རི་སཱ་ག་ཏོ ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’ཏི. སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི [མ. ནི. ༡.༤༤༠; པུ. པ. ༩༡]; ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་པྥ་བྷཱ་ཎཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ས་གྒ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’ཏི, སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘པ་སྶཱ་མཱི’ཏི; ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པུ་པྥ་བྷཱ་ཎཱི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ མ་དྷུ་བྷཱ་ཎཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི; ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ མ་དྷུ་བྷཱ་ཎཱི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༩. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ, དྭི་ཙ་ཀྑུ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནྡྷོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རེ་ཡྻ [ཕཱ་ཏི་ཀ་རེ་ཡྻ (སཱི.)]; ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མྤི་སྶ ཙ་ཀྑུ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནྡྷོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རེ་ཡྻ; ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པ་ན་སྶ [ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མྤི་སྶ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཙ་ཀྑུ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ དྭི་ཙ་ཀྑུ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ བྷོ་གཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རེ་ཡྻ; ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མྤི་སྶ ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ; སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ དྭི་ཙ་ཀྑུ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི.
‘‘ན ཙེ་ཝ བྷོ་གཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ, ན ཙ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀུ་བྦ་ཏི;
ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ལི་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ནྡྷ་སྶ ཧ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནོ.
‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རཱ་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏོ, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ ཙ པུ་གྒ་ལོ;
དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་ན ས་ཋོ་སོ [སཾ་ས་ཊྛོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ས་ཋོ་ཏི (ཀ.)], བྷོ་གཱ་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ཏི.
‘‘ཐེ་ཡྻེ་ན ཀཱུ་ཊ་ཀ་མྨེ་ན, མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཙཱུ་བྷ་ཡཾ;
ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཏུཾ [སཾ་ཧཱ་ཏུཾ (སྱཱ.)], ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཙ མཱ་ན་ཝོ;
ཨི་ཏོ སོ ནི་ར་ཡཾ ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི.
‘‘དྭི་ཙ་ཀྑུ པ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཏོ, སེ་ཊྛོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ;
དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི, ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ག་ཏཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ད་དཱ་ཏི སེ་ཊྛ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་བྱ་གྒ་མཱ་ན་སོ ན་རོ;
ཨུ་པེ་ཏི བྷ་དྡ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི.
‘‘ཨ་ནྡྷ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་ཉྩ, ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ;
དྭི་ཙ་ཀྑུཾ པ་ན སེ་ཝེ་ཐ, སེ་ཊྛཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ
༣༠. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [པུ. པ. ༡༠༧-༡༠༨], པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ, ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི; ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷོ ནི་ཀྐུ་ཛྫོ [ནི་ཀྐུ་ཛྫོ (སཱི. པཱི.)] ཏ་ཏྲ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི, ནོ ས་ཎྛཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི; ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི; ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཙ ཁོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ནཱ་ནཱ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནི – ཏི་ལཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ མོ་ད་ཀཱ བ་ད་རཱ. སོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ པ་ཀི་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི; ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཙ ཁོ ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན མ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི; ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷོ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫོ ཏ་ཏྲ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཏྟཾ ས་ཎྛཱ་ཏི ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི; ཝུ་ཊྛི་ཏོ་པི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྤི མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོ པུ་རི་སོ, དུ་མྨེ་དྷོ ཨ་ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ་མྤི ཙེ ཧོ་ཏི, ག་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན ས་ནྟི་ཀེ.
‘‘ཨཱ་དིཾ ཀ་ཐཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ཏཱ་དི་སོ;
ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པ་ཉྙཱ ཧི་སྶ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་རི་སོ, སེ་ཡྻོ ཨེ་ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ་མྤི ཙེ ཧོ་ཏི, ག་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན ས་ནྟི་ཀེ.
‘‘ཨཱ་དིཾ ཀ་ཐཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ཏཱ་དི་སོ;
ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ས་ནེ ཏ་སྨིཾ, ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན བྱ་ཉྫ་ནཾ;
ཝུ་ཊྛི་ཏོ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏཾ ཧི་སྶ [ག་ཧི་ཏ་མྤི་སྶ (ཀ.)] མུ་སྶ་ཏི.
‘‘པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ ཙ པུ་རི་སོ, སེ་ཡྻོ ཨེ་ཏེ་ཧི [ཨེ་ཏེ་ན (ཀ.)] ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ་མྤི ཙེ ཧོ་ཏི, ག་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན ས་ནྟི་ཀེ.
‘‘ཨཱ་དིཾ ཀ་ཐཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཉྩ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ཏཱ་དི་སོ;
ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ས་ནེ ཏ་སྨིཾ, ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན བྱ་ཉྫ་ནཾ.
‘‘དྷཱ་རེ་ཏི སེ་ཊྛ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་བྱ་གྒ་མཱ་ན་སོ ན་རོ;
དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ སི་ཡཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ;
པུ་གྒ་ལ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.