༥. ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ས་ཙེ་ཏ་ནོ [པ་ཙེ་ཏ་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནཱ་མ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ར་ཐ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཏོ མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཚ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཀྑི་སྶ་སི [ས་ཀྑ་སི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་གཾ ཀཱ་ཏུ’ནྟི? ‘ས་ཀྐོ་མི དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ར་ཉྙོ ས་ཙེ་ཏ་ན་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ར་ཐ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཏོ མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཚ་ནྣཾ དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏཾ ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ག’ནྟི? ‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, དེ་ཝ, ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛི་ཏ’ནྟི. ‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན མེ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི དུ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ’ནྟི? ‘ས་ཀྐོ་མི དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི དུ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་གཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཙེ་ཏ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་དཾ ཏེ, དེ་ཝ, ན་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་གཾ ནི་ཊྛི་ཏ’ནྟི. ‘ཡ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཡ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ, ཨི་མེ་སཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ནེ་སཱ་ཧཾ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ‘ཨ་ཏྠེ་སཾ, དེ་ཝ, ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་སྶ་ཏུ དེ་ཝོ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཡཾ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་པ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
‘‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (ཀ.)] ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་པ་ཏི? ཀོ པ་ན, ས་མྨ ར་ཐ་ཀཱ་ར, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་མི་དཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’ཏི? ‘ཡ་མི་དཾ, དེ་ཝ, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་སྶ ནེ་མི་པི ས་ཝ་ངྐཱ ས་དོ་སཱ ས་ཀ་སཱ་ཝཱ, ཨ་རཱ་པི ས་ཝ་ངྐཱ ས་དོ་སཱ ས་ཀ་སཱ་ཝཱ, ནཱ་བྷི་པི ས་ཝ་ངྐཱ ས་དོ་སཱ ས་ཀ་སཱ་ཝཱ. ཏཾ ནེ་མི་ཡཱ་པི ས་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་རཱ་ན་མྤི ས་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ནཱ་བྷི་ཡཱ་པི ས་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ས་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་པ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཏཾ, དེ་ཝ, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི ཏ་སྶ ནེ་མི་པི ཨ་ཝ་ངྐཱ ཨ་དོ་སཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝཱ, ཨ་རཱ་པི ཨ་ཝ་ངྐཱ ཨ་དོ་སཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝཱ, ནཱ་བྷི་པི ཨ་ཝ་ངྐཱ ཨ་དོ་སཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝཱ. ཏཾ ནེ་མི་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་རཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ, ནཱ་བྷི་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་ངྐ་ཏྟཱ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཀ་སཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཉྙོ ནཱུ་ན ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི! ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ ར་ཐ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཏ་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལོ དཱ་རུ་ཝ་ངྐཱ་ནཾ དཱ་རུ་དོ་སཱ་ནཾ དཱ་རུ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དོ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལོ ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་དོ་སཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལོ མ་ནོ་ཝ་ངྐཱ་ནཾ མ་ནོ་དོ་སཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝཱ་ནཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ཡ་དོ་སོ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཝ་ཙཱི་དོ་སོ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝོ, མ་ནོ་ཝ་ངྐོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ མ་ནོ་དོ་སོ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ པ་པ་ཏི་ཏཱ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐོ པ་ཧཱི་ནོ ཀཱ་ཡ་དོ་སོ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐོ པ་ཧཱི་ནོ ཝ་ཙཱི་དོ་སོ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝོ, མ་ནོ་ཝ་ངྐོ པ་ཧཱི་ནོ མ་ནོ་དོ་སོ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ ཀཱ་ཡ་དོ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་སཱ་ཝཾ, ཝ་ཙཱི་ཝ་ངྐཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ ཝ་ཙཱི་དོ་སཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་སཱ་ཝཾ, མ་ནོ་ཝ་ངྐཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ མ་ནོ་དོ་སཾ མ་ནོ་ཀ་སཱ་ཝ’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.