༡. བཱ་ལ་ཝ་གྒོ

༡. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ [བྷ་དྡ་ནྟེ (ཀ.)]’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཱ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཱ ཝཱ [ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཾ ཝཱ (སཱི.)] ཨ་གྒི མུ་ཏྟོ [ཨ་གྒི་མུ་ཀྐོ (སཱི.), ཨ་གྒི མུ་ཀྐོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི་པི ཌ་ཧ་ཏི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ནི ནི་ཝཱ་ཏཱ་ནི ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལཱ༹་ནི པི་ཧི་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ བཱ་ལོ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ པ་ཎྜི་ཏོ. ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ བྷ་ཡཾ, ན་ཏྠི པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ན་ཏྠི པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ས་གྒོ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༢. ‘‘ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ, ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏོ, ཨ་པ་དཱ་ན་སོ་བྷ་ནཱི [ཨ་པ་དཱ་ནེ སོ་བྷ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཉྙཱ་ཏི [པ་ཉྙ་ཏྟི (?)]. ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༣. ཙི་ནྟཱི་སུ་ཏྟཾ

༣. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི བཱ་ལཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ. ནོ ཙེ་དཾ [ནོ ཙེ་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ, ཀེ་ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ [ཏེ་ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ (ཀ.), ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ (?)] – ‘བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི? ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ ཏ་སྨཱ ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི བཱ་ལཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི.

‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ, ཀེ་ན ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི? ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏོ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི ཙ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ ཏ་སྨཱ ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ ས་པྤུ་རི་སོ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཨ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༤. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་སུ་ཏྟཾ

༥. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི སི་ལི་ཊྛེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ནཱ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ར་སྶ ཁོ པ་ན ཡོ་ནི་སོ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི སི་ལི་ཊྛེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སུ་ཏྟཾ

༦. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀུ་ས་ལེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཀུ་ས་ལེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཀུ་ས་ལེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ…. ཚ་ཊྛཾ.

༧. སཱ་ཝ་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ

༧. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན…པེ… ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན…པེ…. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་སུ་ཏྟཾ

༨. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན…པེ… ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨི་མེ་ཧི, ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༩. ཁ་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༩. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི.

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, བ་ཧུ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. མ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༡༠. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཡོ མ་ལེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? དུ་སྶཱི་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨི་སྶུ་ཀཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨི་སྶཱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; མ་ཙྪ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཉྩ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ ཏ་ཡོ མ་ལེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ.

‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཡོ མ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? སཱི་ལ་ཝཱ ཙ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ནི་སྶུ་ཀཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཨི་སྶཱ་མ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨ་མ་ཙྪ་རཱི ཙ ཧོ་ཏི, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ ཏ་ཡོ མ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ས་གྒེ’’ཏི. ད་ས་མཾ.

བཱ་ལ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.