༣. ན་ནྡི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི [ཨ་ཧོ་སི (ཀ.)].
ཨ་སྶོ་སི ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡི་ཡ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ ལ་ཙྪཱ་མི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི [ཨུ་པ་ག་ཉྪི (སཱི. པཱི.)]. ན་ནྡི་ཡོ་པི ཁོ ས་ཀྐོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི [ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ (སྱཱ.), ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི (ཀ.)], བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ ལ་བྷི [ལ་ཙྪ་ཏི (སྱཱ. ཀ.)] ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི?
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ན་ནྡི་ཡ! ཨེ་ཏཾ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི? ས་དྡྷོ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་སྶ་དྡྷོ; སཱི་ལ་ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་སྶཱི་ལོ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཀུ་སཱི་ཏོ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི; ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ; པ་ཉྙ་ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཨི་མེ་སུ ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཨི་དྷ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡོ་ཧཾ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཙཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ [ཀ་བ་ལི༹ཾ་ཀཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ (སཱི.), ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, ཏཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ནྡི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཡཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, ཏཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཾ. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཛ་ཧ་ཏེ་ཝ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ནྡི་ཡ, ཀུ་མྦྷོ ནི་ཀྐུ་ཛྫོ [ནི་ཀུ་ཛྫོ (ཀ.)] ཝ་མ་ཏེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ, ནོ ཝ་ནྟཾ པ་ཙྩཱ་ཝ་མ་ཏི [པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི (སྱཱ.)]; སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན, ན་ནྡི་ཡ, སུ་ཀྑེ ཏི་ཎ་དཱ་ཡེ ཨ་གྒི མུ་ཏྟོ ཌ་ཧ་ཉྙེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ནོ ད་ཌྜྷཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨི་མེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཛ་ཧ་ཏེ་ཝ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.