༢. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ་སི ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ [ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ.)] ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི?

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! ཨེ་ཏཾ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’’’ནྟི? ས་དྡྷོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་སྶ་དྡྷོ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཀུ་སཱི་ཏོ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི; ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ; པ་ཉྙ་ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཨི་མེ་སུ ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཚ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི. [ཨ. ནི. ༦.༡༠] ‘‘ཨི་དྷ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ [ཨོ་པ་ན་ཡི་ཀོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ, ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ལཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣོ སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡོ་ཧཾ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཙཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཡཱ་མཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏུ་སི་ཏཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་ནོ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ས་དྡྷཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སཱི་ལཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སུ་ཏཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཙཱ་གོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ པ་ཉྙཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཏཱ་ས་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ས་མ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ས་མ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, དྷ་མྨ་སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་སྶོ་སི ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི?

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! ཨེ་ཏཾ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི? ས་དྡྷོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་སྶ་དྡྷོ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཀུ་སཱི་ཏོ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི; ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ; པ་ཉྙ་ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཨི་མེ་སུ ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཚ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི.

[ཨ. ནི. ༦.༩] ‘‘ཨི་དྷ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་མཾ ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཋི་ཏོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ནི་སི་ནྣོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ས་ཡཱ་ནོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི…པེ… ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི…པེ… ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི…པེ… ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི…པེ… དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ…པེ… ས་ནྟི དེ་ཝཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ས་དྡྷཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ནྣཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ པ་ཉྙཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཏཱ་ས་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན དོ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན མོ་ཧ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་མེ་ཝ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་མཾ ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཋི་ཏོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ནི་སི་ནྣོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ས་ཡཱ་ནོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ་པི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ན་ནྡི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི [ཨ་ཧོ་སི (ཀ.)].

ཨ་སྶོ་སི ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡི་ཡ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ ལ་ཙྪཱ་མི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི [ཨུ་པ་ག་ཉྪི (སཱི. པཱི.)]. ན་ནྡི་ཡོ་པི ཁོ ས་ཀྐོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནྟ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི [ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ (སྱཱ.), ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི (ཀ.)], བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ ལ་བྷི [ལ་ཙྪ་ཏི (སྱཱ. ཀ.)] ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་སྶོ་སི ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ན་ནྡི་ཡོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི?

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ན་ནྡི་ཡ! ཨེ་ཏཾ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཀེ་ན་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ’ནྟི? ས་དྡྷོ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་སྶ་དྡྷོ; སཱི་ལ་ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་སྶཱི་ལོ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཀུ་སཱི་ཏོ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི; ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ; པ་ཉྙ་ཝཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཨི་མེ་སུ ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་དྷ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱ་གཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡོ་ཧཾ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, ཙཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏྭཾ, ན་ནྡི་ཡ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ [ཀ་བ་ལི༹ཾ་ཀཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ (སཱི.), ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, ཏཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ནྡི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཡཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, ཏཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཾ. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ན་ནྡི་ཡ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཛ་ཧ་ཏེ་ཝ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ན་ནྡི་ཡ, ཀུ་མྦྷོ ནི་ཀྐུ་ཛྫོ [ནི་ཀུ་ཛྫོ (ཀ.)] ཝ་མ་ཏེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ, ནོ ཝ་ནྟཾ པ་ཙྩཱ་ཝ་མ་ཏི [པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི (སྱཱ.)]; སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཝཱ པ་ན, ན་ནྡི་ཡ, སུ་ཀྑེ ཏི་ཎ་དཱ་ཡེ ཨ་གྒི མུ་ཏྟོ ཌ་ཧ་ཉྙེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ནོ ད་ཌྜྷཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨི་མེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཛ་ཧ་ཏེ་ཝ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. སུ་བྷཱུ་ཏི་སུ་ཏྟཾ

༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་བྷཱུ་ཏི ས་དྡྷེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སུ་བྷཱུ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནཱ་མཱ་ཡཾ [ཀོ ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ (སཱི. ཀ.), ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)], སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘ས་དྡྷོ ནཱ་མཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ, སུ་ད་ཏྟ་སྶ [ས་དྡྷ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ, ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི.

‘‘ཀ་ཙྩི པ་ནཱ་ཡཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷོ བྷི་ཀྑུ སུ་ད་ཏྟ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་ནྡི་སྶ་ཏི ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ; ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཡ་དི ཝཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནེ་སུ ཡ་དི ཝཱ ནོ’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, སུ་བྷཱུ་ཏི, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་བྷཱུ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ; ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཝ་ཙོ ཧོ་ཏི སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁ་མོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཝ་ཙོ ཧོ་ཏི སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁ་མོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀིཾ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཏ་ཏྲ ད་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ལ་སོ ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀིཾ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཏ་ཏྲ ད་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ལ་སོ ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱ་མོ་ཛྫོ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱ་མོ་ཛྫོ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡ་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་ད་མྤི, སུ་བྷཱུ་ཏི, ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་བྷཱུ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཏཱ་ནི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ; ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཝ་ཙོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཀིཾ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ལ་སོ ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱ་མོ་ཛྫོ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཏཱ་ནི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སུ་བྷཱུ་ཏི! ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་དྡྷེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཡ་དཱ ཙ ཏྭཾ, སུ་བྷཱུ་ཏི, ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༥. [པ་ཊི. མ. ༢.༢༢; མི. པ. ༤.༤.༦] ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ.

ཀ་ཏ་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས? སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ནཱ་སྶ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་མ་ཏི, ཏུ་ཝ་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏི, ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. མེ་ཏྟཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀེ [ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ད་ས་མོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན.

ཨ་ཐ ཁོ ད་ས་མོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ ཡེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི? ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཧི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་སོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀེ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ད་ས་མོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི བེ་ལུ་ཝ་གཱ་མ་ཀོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ད་ས་མོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨི་ད་མྤི ཁོ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ, ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨི་ད་མྤི ཁོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ…པེ. … ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ…པེ… ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ…པེ… ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཱ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ…པེ… ཨ་ན་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ད་ས་མོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་རི་སོ ཨེ་ཀཾ ནི་དྷི་མུ་ཁཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ས་ཀི་དེ་ཝ [ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] ཨེ་ཀཱ་ད་ས ནི་དྷི་མུ་ཁཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཏ་དྭཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ས་ཀི་དེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་མ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནི [ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨ་མ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནཾ (ས་བྦ་ཏྠ) མ. ནི. ༢.༢༡ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཨ་ལ་ཏྠཾ སེ་ཝ་ནཱ་ཡ [ས་ཝ་ནཱ་ཡ (སྱཱ.) སཱི. པཱི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀ་དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ་པི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ (མ. ནི. ༢.༢༡)]. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་ས་སྶ ཨ་གཱ་རཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས དྭཱ་རཾ. སོ ཏ་སྨིཾ ཨ་གཱ་རེ ཨཱ་དི་ཏྟེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན་པི དྭཱ་རེ་ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏྠིཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨ་མ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན་པི ཨ་མ་ཏ་དྭཱ་རེ་ན ས་ཀྐུ་ཎི་སྶཱ་མི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏྠིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ [ཀི་མ་ངྒཾ (མ. ནི. ༢.༢༡)] པ་ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱུ་ཛཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི!

ཨ་ཐ ཁོ ད་ས་མོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་རོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀ་ཉྩ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྩ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་སི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་ཉྩ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. གོ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༡༧. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཨ་བྷ་བྦོ གོ་ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ [ཕཱ་ཏི་ཀ་ཏྟུཾ (སཱི.), ཕཱ་ཏི་ཀཱ་ཏུཾ (སྱཱ. པཱི.)]. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གོ་པཱ་ལ་ཀོ ན རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ [སཱ་ཊེ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཡེ ཏེ ཨུ་ས་བྷཱ གོ་པི་ཏ་རོ གོ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ ཏེ ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཨ་བྷ་བྦོ གོ་ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ ཏེ ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ( ) [(ས་བྦཾ རཱུ་པཾ) མ. ནི. ༡.༣༤༧ ( ) ཀ་ཏྠ་ཙི དི་སྶ་ཏི] ‘ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ བཱ་ལོ, ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ན ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ན ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན [མ. ནི. ༡.༣༤༦-༣༤༧ པ་ན ཨ་ཡཾ ན་ཀཱ་རོ དྷ་མྨ་ནྟི་པ་ད་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ དི་སྶ་ཏི] ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ, ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ན པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི ན པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ན ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ ན པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ན ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ན ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ན ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ས་དྡྷཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ཏེ ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ཏེ་སུ ན མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ན མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ… ན མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ན ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ.

‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་བྦོ གོ་ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གོ་པཱ་ལ་ཀོ རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཡེ ཏེ ཨུ་ས་བྷཱ གོ་པི་ཏ་རོ གོ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་བྦོ གོ་ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཙ ཧོ་ཏི, ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ‘ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ བཱ་ལོ, ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཧཱ་རེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ, ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་དཾ, ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝཱི་ཐིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱ་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ས་དྡྷཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱ་ཝ་སེ་ས་དོ་ཧཱི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ཏེ་སུ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ… མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. པ་ཋ་མ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༡༨. [ཨ. ནི. ༡༠.༦] ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་པ་སྨིཾ ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཏེ་ཛ་སྨིཾ ཏེ་ཛོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝཱ་ཡ་སྨིཾ ཝཱ་ཡོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི?

‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ. … ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, སི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་པ་སྨིཾ ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཏེ་ཛ་སྨིཾ ཏེ་ཛོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝཱ་ཡ་སྨིཾ ཝཱ་ཡོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. དུ་ཏི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༡༩. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་པ་སྨིཾ ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི.

༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༢༠. [ཨ. ནི. ༡༠.༧] ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི?

༡༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༢༡. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་པ་སྨིཾ ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཏེ་ཛ་སྨིཾ ཏེ་ཛོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝཱ་ཡ་སྨིཾ ཝཱ་ཡོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི?

‘‘དཱུ་ར་ཏོ་པི ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཏུཾ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, སི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་པ་སྨིཾ ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཏེ་ཛ་སྨིཾ ཏེ་ཛོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝཱ་ཡ་སྨིཾ ཝཱ་ཡོ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ན པ་ར་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ, ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་ཉྙཱི ཨ་སྶ; ས་ཉྙཱི ཙ པ་ན ཨ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.

ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.