อธิกรณเภทวณฺณนา

๓๔๐. ยสฺมา อธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต สมถปฺปตฺตเมว อุกฺโกเฏติ, ตสฺมา ‘‘วิวาทาธิกรณํ อุกฺโกเฏนฺโต กติ สมเถ อุกฺโกเฏตี’’ติอาทิ วุตฺตํ.

๓๔๑. ปาฬิมุตฺตกวินิจฺฉเยเนวาติ วินยลกฺขณํ วินา เกวลํ ธมฺมเทสนามตฺตวเสเนวาติ อตฺโถ. เยนาปิ วินิจฺฉเยนาติ ปาฬิมุตฺตกวินิจฺฉยเมว สนฺธาย วุตฺตํ. ขนฺธกโต จ ปริวารโต จ สุตฺเตนาติ ขนฺธกปริวารโต อานีตสุตฺเตน. นิชฺฌาเปนฺตีติ ปญฺญาเปนฺติ.

๓๔๒. กิจฺจํ นิสฺสาย อุปฺปชฺชนกกิจฺจานนฺติ ปุพฺเพ กตอุกฺเขปนียาทิกิจฺจํ นิสฺสาย อุปฺปชฺชนกกิจฺจานํ. กีทิสานํ? ยาวตติยสมนุภาสนาทีนํ.

๓๔๓. ตํ หีติ ตํ วิวาทาธิกรณํ.

๓๔๔. อธิกรเณสุ เยน อธิกรเณน สมฺมนฺติ, ตํ ทสฺเสตุํ วุตฺตนฺติ ยทา อธิกรเณหิ สมฺมนฺติ, ตทา กิจฺจาธิกรเณเนว สมฺมนฺติ, น อญฺเญหิ อธิกรเณหีติ ทสฺสนตฺถํ วุตฺตนฺติ อธิปฺปาโย.

๓๕๓. ‘‘สตฺตนฺนํ สมถานํ กตเม ฉตฺตึส สมุฏฺฐานา’’ติ ปุจฺฉิตฺวาปิ ‘‘กมฺมสฺส กิริยา กรณ’’นฺติอาทินา สมฺมุขาวินยสฺส สมุฏฺฐานานิ อวิภชิตฺวาว สติวินยาทีนํ ฉนฺนญฺเญว ฉ สมุฏฺฐานานิ วิภตฺตานิ, ตํ กสฺมาติ อาห ‘‘กิญฺจาปิ สตฺตนฺนํ สมถาน’’นฺติอาทิ. สติวินยาทีนํ วิย สงฺฆสมฺมุขตาทีนํ กิจฺจยตา นาม นตฺถีติ อาห ‘‘กมฺมสงฺคหาภาเวนา’’ติ.