มหาวิภงฺคสงฺคหกถา

๔. เมถุนํ ปฏิเสวนฺโต, กติ อาปตฺติโย ผุเส;

เมถุนํ ปฏิเสวนฺโต, ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส.

๕. ภเว ปาราชิกํ เขตฺเต, เยภุยฺยกฺขายิเต ปน;

ถุลฺลจฺจยํ มุเข วฏฺฏ-กเต วุตฺตํ ตุ ทุกฺกฏํ.

๖. อทินฺนํ อาทิยนฺโต โย;

กติ อาปตฺติโย ผุเส;

อทินฺนํ อาทิยนฺโต โส;

ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส.

๗. ปญฺจมาสคฺฆเน วาปิ, อธิเก วา ปราชโย;

มาเส วา ทุกฺกฏํ อูเน, มชฺเฌ ถุลฺลจฺจยํ ตโต.

๘. มนุสฺสชาตึ มาเรนฺโต;

กติ อาปตฺติโย ผุเส;

มนุสฺสชาตึ มาเรนฺโต;

ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส.

๙. มนุสฺสมุทฺทิสฺโสปาตํ, ขณเน ทุกฺกฏํ สิยา;

ทุกฺเข ถุลฺลจฺจยํ ชาเต, มเต ปาราชิกํ สิยา.

๑๐. อสนฺตํ อุตฺตรึ ธมฺมํ, วทมตฺตูปนายิกํ;

กติ อาปชฺชตาปตฺตี? ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส.

๑๑. อสนฺตํ อุตฺตรึ ธมฺมํ, ภณนฺตสฺส ปราชโย;

ถุลฺลจฺจยํ ปริยาเย, ญาเต, โน เจ ตุ ทุกฺกฏํ.

ปาราชิกกถา.

๑๒. ภณ สุกฺกํ วิโมเจนฺโต;

กติ อาปตฺติโย ผุเส;

สุณ สุกฺกํ วิโมเจนฺโต;

ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส.

๑๓. ครุกํ ยทิ เจเตติ, อุปกฺกมติ มุจฺจติ;

ทฺวงฺเค ถุลฺลจฺจยํ วุตฺตํ, ปโยเค ทุกฺกฏํ สิยา.

๑๔. อิโต ปฏฺฐาย มุญฺจิตฺวา, ปญฺหาปุจฺฉนมตฺตกํ;

วิสฺสชฺชนวเสเนว, โหติ อตฺถวินิจฺฉโย.

๑๕. อิตฺถิยา กายสํสคฺเค, ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส;

อามสนฺตสฺส กาเยน, กายํ ตุ ครุกํ สิยา.

๑๖. กาเยน กายพทฺธํ ตุ, ผุสํ ถุลฺลจฺจยํ ผุเส;

ปฏิพทฺเธน กาเยน, ปฏิพทฺเธ ตุ ทุกฺกฏํ.

๑๗. อิตฺถึ ทุฏฺฐุลฺลวาจาหิ, ติสฺโส โอภาสโต สิยุํ;

วณฺณาวณฺณํ วทํ ทฺวินฺนํ, มคฺคานํ ครุกํ ผุเส.

๑๘. วณฺณาทิภญฺเญ อาทิสฺส, อุพฺภชาณุมธกฺขกํ;

โหติ ถุลฺลจฺจยํ, กาย-ปฏิพทฺเธ ตุ ทุกฺกฏํ.

๑๙. อตฺตกามจริยาย, วทโต วณฺณมิตฺถิยา;

สนฺติเก ครุกํ โหติ, สเจ ชานาติ สา ปน.

๒๐. สนฺติเก ปณฺฑกสฺสาปิ, ตสฺส ถุลฺลจฺจยํ สิยา;

ติรจฺฉานคตสฺสาปิ, สนฺติเก ทุกฺกฏํ มตํ.

๒๑. ปฏิคฺคณฺหนวีมํสา, ปจฺจาหรณกตฺติเก;

สญฺจริตฺตํ สมาปนฺเน, ครุกํ นิทฺทิเส พุโธ.

๒๒. ตสฺส ทฺวงฺคสมาโยเค, โหติ ถุลฺลจฺจยํ ตถา;

องฺเค สติ ปเนกสฺมึ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๒๓. สํยาจิกาย จ กุฏึ;

วิหารญฺจ มหลฺลกํ;

การาเปติ สเจ ภิกฺขุ;

ติสฺโส อาปตฺติโย ผุเส.

๒๔. ปโยเค ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, เอกปิณฺเฑ อนาคเต;

โหติ ถุลฺลจฺจยํ, ตสฺมึ, ปิณฺเฑ ครุกมาคเต.

๒๕. ปาราชิเกน ธมฺเมน, ภิกฺขุํ อมูลเกนิธ;

อนุทฺธํเสติ โย ตสฺส, ติสฺโส อาปตฺติโย สิยุํ.

๒๖. โอกาสํ น จ กาเรตฺวา, หุตฺวา จาวนเจตโน;

สเจ โจเทติ สงฺฆาทิ-เสเสน สห ทุกฺกฏํ.

๒๗. โอกาสํ ปน กาเรตฺวา, หุตฺวา อกฺโกสเจตโน;

โจเทติ โอมสวาเท, ปาจิตฺตึ ปริทีปเย.

๒๘. อนนฺตรสมาโนว, นวเม อญฺญภาคิเย;

สพฺโพ อาปตฺติเภโท หิ, นตฺถิ กาจิ วิเสสตา.

๒๙. สงฺฆสฺส เภทโก ภิกฺขุ, ยาวตติยกํ ปน;

สมนุภาสนาเยว, คาหํ น ปฏินิสฺสชํ.

๓๐. ญตฺติยา ทุกฺกฏํ, ทฺวีหิ, กมฺมวาจาหิ ถุลฺลตํ;

กมฺมวาจาย โอสาเน, อาปตฺติ ครุกํ สิยา.

๓๑. เภทานุวตฺตเก เจว, ทุพฺพเจ กุลทูสเก;

สงฺฆเภทกตุโลฺยว, โหติ อาปตฺตินิจฺฉโย.

สงฺฆาทิเสสกถา.

๓๒. อติกฺกมนฺโต อติเรกจีวรํ;

ทสาหมาปชฺชติ เอกเมว;

นิสฺสคฺคิปาจิตฺติยเมกรตฺตึ;

ติจีวเรนาปิ วินา วสนฺโต.

๓๓. มาสํ อติกฺกมนฺโต หิ, คเหตฺวา กาลจีวรํ;

เอกํ อาปชฺชตาปตฺตึ, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํ.

๓๔. อญฺญาติกาย ยํ กิญฺจิ;

ปุราณจีวรํ ปน;

โธวาเปติ สเจ ตสฺส;

โหนฺติ อาปตฺติโย ทุเว.

๓๕. โธวาเปติ ปโยคสฺมึ, ทุกฺกฏํ สมุทาหฏํ;

นิสฺสคฺคิยาว ปาจิตฺติ, โหติ โธวาปิเต ปน.

๓๖. อญฺญาติกาย หตฺถมฺหา, จีวรํ ปฏิคณฺหโต;

คหเณ ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, ปาจิตฺติ คหิเต สิยา.

๓๗. อญฺญาตกํ คหปตึ, คหปตานิเมว วา;

จีวรํ วิญฺญาเปนฺโต เทฺว, ภิกฺขุ อาปตฺติโย ผุเส.

๓๘. วิญฺญาเปติ ปโยคสฺมึ, ทุกฺกฏํ ปริกิตฺติตํ;

วิญฺญาปิเต จ นิสฺสคฺคิ, ปาจิตฺติ ปริยาปุตา.

๓๙. ภิกฺขุ จีวรมญฺญาตึ, วิญฺญาเปนฺโต ตทุตฺตรึ;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, วิญฺญา-ปิเต นิสฺสคฺคิยํ ผุเส.

๔๐. อญฺญาตกํ กญฺจิ อุปาสกํ วา;

อุปาสิกํ วา อุปสงฺกมิตฺวา;

ปุพฺเพว หุตฺวา ปน อปฺปวาริโต;

วตฺเถ วิกปฺปํ ปฏิปชฺชมาโน.

๔๑. ทุเว อาปชฺชตาปตฺตี, ปโยเค ทุกฺกฏํ สิยา;

วิกปฺปํ ปน อาปนฺเน, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํ.

๔๒. อญฺญาตึ อุปสงฺกมฺม, ปุพฺเพเยวปฺปวาริโต;

วิกปฺปํ จีวเร ภิกฺขุ, อาปชฺชนฺโต ทุเว ผุเส.

๔๓. ตถาติเรกติกฺขตฺตุํ, โจทนาย จ ภิกฺขุ เจ;

คนฺตฺวาติเรกฉกฺขตฺตุํ, ฐาเนนปิ จ จีวรํ.

๔๔. นิปฺผาเทติ สเจ ตสฺส, โหนฺติ อาปตฺติโย ทุเว;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, ตสฺส, ลาเภ นิสฺสคฺคิยํ สิยา.

กถินวคฺโค ปฐโม.

๔๕. โทสา โกสิยวคฺคสฺส, เทฺวเทฺวอาทีสุ ปญฺจสุ;

ปโยเค ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, ลาเภ นิสฺสคฺคิยํ สิยา.

๔๖. คเหเตฺวฬกโลมานิ, ติโยชนมติกฺกมํ;

ทุกฺกฏํ ปฐเม ปาเท, นิสฺสคฺคึ ทุติเย ผุเส.

๔๗. ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยญฺญาย, โธวาเปเตฬโลมกํ;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, ตสฺส, โธเต นิสฺสคฺคิยํ สิยา.

๔๘. รูปิยํ ปฏิคณฺหนฺโต, เทฺว ปนาปตฺติโย ผุเส;

ปโยเค ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, นิสฺสคฺคิ คหิเต สิยา.

๔๙. นานาการํ สมาปชฺชํ, สํโวหารญฺจ รูปิเย;

สมาปนฺเน จ นิสฺสคฺคึ, ปโยเค ทุกฺกฏํ ผุเส.

๕๐. นานปฺปการกํ ภิกฺขุ, อาปชฺเช กยวิกฺกยํ;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, ตสฺมึ, กเต นิสฺสคฺคิยํ ผุเส.

โกสิยวคฺโค ทุติโย.

๕๑. ปตฺตํ อติกฺกเมนฺตสฺส, ทสาหมติเรกกํ;

ตสฺส นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, โหติ เอกาว ภิกฺขุโน.

๕๒. อปญฺจพนฺธเน ปตฺเต, วิชฺชมาเนปิ ภิกฺขุโน;

อญฺญํ ปน นวํ ปตฺตํ, เจตาเปติ สเจ ปน.

๕๓. เทฺว ปนาปตฺติโย ภิกฺขุ, อาปชฺชติ, น สํสโย;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, ตสฺส, ลาเภ นิสฺสคฺคิยํ ผุเส.

๕๔. ปฏิคฺคเหตฺวา เภสชฺชํ, สตฺตาหํ โย อติกฺกเม;

เอกํ นิสฺสคฺคิยาปตฺตึ, อาปชฺชติ หิ โส ปน.

๕๕. อกาเล ปริเยสนฺโต, วสฺสสาฏิกจีวรํ;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, ตสฺส, ลาเภ นิสฺสคฺคิยํ ผุเส.

๕๖. ภิกฺขุโน จีวรํ ทตฺวา, อจฺฉินฺทนฺโต ทุเว ผุเส;

ปโยเค ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, หเฏ นิสฺสคฺคิยํ สิยา.

๕๗. วิญฺญาเปตฺวา สยํ สุตฺตํ, ตนฺตวาเยหิ จีวรํ;

วายาเปติ สเจ ภิกฺขุ, เทฺว ปนาปตฺติโย ผุเส.

๕๘. โย ปนญฺญาตกสฺเสว, ตนฺตวาเย สเมจฺจ เจ;

วิกปฺปํ จีวเร ภิกฺขุ, อาปชฺชํ อปฺปวาริโต.

๕๙. เทฺว ปนาปตฺติโย โส หิ, อาปชฺชติ, น สํสโย;

ปโยเค ทุกฺกฏํ, ตสฺส, ลาเภ นิสฺสคฺคิยํ สิยา.

๖๐. ปฏิคฺคเหตฺวา อจฺเจก-สญฺญิตํ ปน จีวรํ;

กาลํ อติกฺกเมนฺโต ตํ, เอกํ นิสฺสคฺคิยํ ผุเส.

๖๑. ติณฺณมญฺญตรํ วตฺถํ, นิทหิตฺวา ฆเรธิกํ;

ฉารตฺตโต วินา เตน, วสํ นิสฺสคฺคิยํ ผุเส.

๖๒. ชานํ ปริณตํ ลาภํ, สงฺฆิกํ อตฺตโน ปน;

ปริณาเมติ เจ ภิกฺขุ, เทฺว ปนาปตฺติโย ผุเส.

๖๓. ปโยเค ทุกฺกฏํ โหติ, นิสฺสคฺคิ ปริณามิเต;

สพฺพตฺถ อปฺปนาวาร-ปริหานิ กตา มยา.

ปตฺตวคฺโค ตติโย.

ตึสนิสฺสคฺคิยกถา.

๖๔. วทนฺตสฺส มุสาวาทํ, ปญฺจ อาปตฺติโย สิยุํ;

มนุสฺสุตฺตริธมฺเม ตุ, อภูตสฺมึ ปราชโย.

๖๕. โจทนาย ครุํ ภิกฺขุํ, อมูลนฺติมวตฺถุนา;

ปริยายวจเน ญาเต, ถุลฺลจฺจยมุทีริตํ.

๖๖. โน เจ ปฏิวิชานาติ, ทุกฺกฏํ สมุทาหฏํ;

สมฺปชานมุสาวาเท, ปาจิตฺติ ปริทีปิตา.

๖๗. อาปตฺติโย ทุเว วุตฺตา, ภิกฺขุสฺโสมสโต ปน;

ปาจิตฺติ อุปสมฺปนฺนํ, ทุกฺกฏํ อิตรํ สิยา.

๖๘. เปสุญฺญหรเณ เทฺวปิ, โหนฺติ, ปาจิตฺติยํ ปน;