ปาจิตฺติยกถา

๘๘๙. สมฺปชานมุสาวาเท, ปาจิตฺติยมุทีริตํ;

ทวา รวา ภณนฺตสฺส, น โทสุมฺมตฺตกาทิโน.

๘๙๐. อญฺญตฺถาปตฺติโย ปญฺจ, มุสาวาทสฺส การณา;

สมุฏฺฐานาทโย สพฺเพ, อทินฺนาทานตุลฺยกา.

สมฺปชานมุสาวาทกถา.

๘๙๑. ชาติอาทีสุ วุตฺเตสุ, ทสสฺวกฺโกสวตฺถุสุ;

ภูเตน วา อภูเตน, เยน เกนจิ วตฺถุนา.

๘๙๒. ยาย กายจิ ภาสาย, หตฺถมุทฺทาย วา ปน;

ปาราชิกมนาปนฺนํ, ภิกฺขุมาปนฺนเมว วา.

๘๙๓. อญฺญตฺรญฺญาปเทเสน, โอมสนฺตสฺส ภิกฺขุโน;

ตตฺถ ปาจิตฺติยาปตฺติ, สมฺพุทฺเธน ปกาสิตา.

๘๙๔. เตเหวญฺญาปเทเสน, ปาฬิมุตฺตปเทหิปิ;

สพฺพตฺถานุปสมฺปนฺนํ, อกฺโกสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๘๙๕. อนกฺโกสิตุกามสฺส, เกวลํ ทวกมฺยตา;

วทโต ปน สพฺพตฺถ, ทุพฺภาสิตมุทีริตํ.

๘๙๖. ปวิฏฺฐานุปสมฺปนฺน-ฏฺฐาเน อิธ จ ภิกฺขุนี;

อนาปตฺติ ปุรกฺขตฺวา, อตฺถธมฺมานุสาสนึ.

๘๙๗. วทโต ปน ภิกฺขุสฺส, สมุฏฺฐานาทโย นยา;

อนนฺตรสมา วุตฺตา, ทุกฺขา โหเตตฺถ เวทนา.

โอมสวาทกถา.

๘๙๘. อาปตฺติ ภิกฺขุเปสุญฺเญ, ทุวิธาการโต สิยา;

อตฺตโน ปิยกามสฺส, ปรเภทตฺถิโนปิ วา.

๘๙๙. อกฺโกสนฺตสฺส ปริยาย-ปาฬิมุตฺตนเยหิ จ;

วจนสฺสุปสํหาเร, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๙๐๐. ตถา อนุปสมฺปนฺน-อกฺโกสํ หรโตปิ จ;

ฐิตา อนุปสมฺปนฺน-ฏฺฐาเน อิธ จ ภิกฺขุนี.

๙๐๑. น เจว ปิยกามสฺส, น จ เภทตฺถิโนปิ วา;

ปาปานํ ครหตฺถาย, วทนฺตสฺส จ ภิกฺขุโน.

๙๐๒. ตถา อุมฺมตฺตกาทีนํ, อนาปตฺตีติ ทีปิตา;

สมุฏฺฐานาทโย สพฺเพ, อทินฺนาทานสาทิสา.

เปสุญฺญกถา.

๙๐๓. ฐเปตฺวา ภิกฺขุนึ ภิกฺขุํ, อญฺเญน ปิฏกตฺตยํ;

ธมฺมํ สห ภณนฺตสฺส, ตสฺส ปาจิตฺติยํ สิยา.

๙๐๔. ราโชวาทาทโย วุตฺตา, มหาปจฺจริยาทิสุ;

อนารุเฬฺหสุ สงฺคีตึ, อาปตฺติชนกาติ หิ.

๙๐๕. ทุกฺกฏํ โหติ ภิกฺขุสฺมึ, ตถา ภิกฺขุนิยาปิ จ;

ภิกฺขุสฺสานุปสมฺปนฺน-สญฺญิโน วิมติสฺส วา.

๙๐๖. เอกโต อุทฺทิสาเปติ, สชฺฌายํ วา กโรติ โย;

ภณนฺตํ ปคุณํ คนฺถํ, โอปาเตติ จ โย ปน.

๙๐๗. ตสฺส จานุปสมฺปนฺน-สนฺติเก คณฺหโตปิ จ;

อุทฺเทสํ ตุ อนาปตฺติ, ภณเน เตน เอกโต.

๙๐๘. วาจโต จ สมุฏฺฐาติ, วาจาจิตฺตทฺวยาปิ จ;

สมุฏฺฐานมิทํ วุตฺตํ, ปทโสธมฺมสญฺญิตํ.

ปทโสธมฺมกถา.

๙๐๙. สพฺพจฺฉนฺนปริจฺฉนฺเน, นิปชฺเชยฺย สเจ ปน;

เยภุยฺเยน ปริจฺฉนฺเน, ฉนฺเน เสนาสเนปิ วา.

๙๑๐. ติสฺสนฺนํ ปน รตฺตีนํ, อุทฺธํ โย ปน รตฺติยํ;

ฐเปตฺวา ภิกฺขุํ อญฺเญน, ตสฺส ปาจิตฺติยํ สิยา.

๙๑๑. วตฺถุํ ยํ ปน นิทฺทิฏฺฐํ, เมถุนสฺส ปโหนกํ;

อาปตฺยนฺตมโส เตน, ติรจฺฉานคเตนปิ.

๙๑๒. นิปนฺเน อุปสมฺปนฺเน, อิตโร เจ นิปชฺชติ;

อิตรสฺมึ นิปนฺเน วา, สเจ ภิกฺขุ นิปชฺชติ.

๙๑๓. อุภินฺนํ อุฏฺฐหิตฺวา วา, นิปชฺชนปโยคโต;

อาปตฺตานุปสมฺปนฺน-คณนายปิ วา สิยา.

๙๑๔. สเจ ปิธาย วา คพฺภํ, นิปชฺชติปิธาย วา;

อาปตฺตตฺถงฺคเต สูริเย, จตุตฺถทิวเส สิยา.

๙๑๕. ทิยฑฺฒหตฺถุพฺเพเธน, ปาการจยนาทินา;

ปริกฺขิตฺตมฺปิ ตํ สพฺพํ, ปริกฺขิตฺตนฺติ วุจฺจติ.

๙๑๖. ภิกฺขุสฺสนฺตมโส ทุสฺส-กุฏิยํ วสโตปิ จ;

สหเสยฺยาย อาปตฺติ, โหตีติ ปริทีปิโต.

๙๑๗. สพฺพจฺฉนฺนปริจฺฉนฺน-เยภุยฺยาทิปฺปเภทโต;

สตฺต ปาจิตฺติยาเนตฺถ, ทฏฺฐพฺพานิ สุพุทฺธินา.

๙๑๘. อฑฺฒจฺฉนฺนปริจฺฉนฺเน, ทุกฺกฏํ ปริทีปิตํ;

สพฺพจูฬปริจฺฉนฺน-ฉนฺนาทีหิปิ ปญฺจธา.

๙๑๙. อนาปตฺติ ทิรตฺตํ วา, ติรตฺตํ วสโต สห;

อรุณสฺส ปุเรเยว, ตติยาย จ รตฺติยา.

๙๒๐. นิกฺขมิตฺวา วสนฺตสฺส, ปุน สทฺธิญฺจ ภิกฺขุโน;

ตถา สพฺพปริจฺฉนฺน-สพฺพจฺฉนฺนาทิเกปิ จ.

๙๒๑. เอวํ อนุปสมฺปนฺเน, นิปนฺเนปิ นิสีทโต;

เสสา เอฬกโลเมน, สมุฏฺฐานาทโย สมา.

สหเสยฺยกถา.

๙๒๒. สเจ ตทหุชาตาย, อปิ โย มานุสิตฺถิยา;

สหเสยฺยํ ปกปฺเปยฺย, ตสฺส ปาจิตฺติยํ สิยา.

๙๒๓. ทิสฺสมานกรูปาย, ยกฺขิยา เปติยา สห;

รตฺติยํ โย นิปชฺเชยฺย, เทวิยา ปณฺฑเกน วา.

๙๒๔. เมถุนวตฺถุภูตาย, ติรจฺฉานคติตฺถิยา;

วตฺถูนํ คณนายสฺส, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๙๒๕. อิเธกทิวเสเนว, อาปตฺติ ปริทีปิตา;

เสโส อนนฺตเร วุตฺต-สทิโสว วินิจฺฉโย.

ทุติยสหเสยฺยกถา.

๙๒๖. อุทฺธํ ฉปฺปญฺจวาจาหิ, วิญฺญุํ ปุริสวิคฺคหํ;

วินา ธมฺมํ ภณนฺตสฺส, โหติ ปาจิตฺติ อิตฺถิยา.

๙๒๗. คาถาปาโท ปเนโกว, เอกวาจาติ สญฺญิโต;

ปทโสธมฺมํ นิทฺทิฏฺฐํ, ธมฺมมฏฺฐกถมฺปิ วา.

๙๒๘. ฉนฺนํ อุปริ วาจานํ, ปทาทีนํ วสา ปน;

เทเสนฺตสฺส สิยาปตฺติ, ปทาทิคณนาย จ.

๙๒๙. นิมฺมินิตฺวา ฐิเตนาปิ, สทฺธึ ปุริสวิคฺคหํ;

ยกฺเขนปิ จ เปเตน, ติรจฺฉานคเตนปิ.

๙๓๐. ฐิตสฺส มาตุคามสฺส, ธมฺมํ โย ปน ภาสติ;

ฉนฺนํ อุปริ วาจานํ, ตสฺส ปาจิตฺติยํ สิยา.

๙๓๑. ปุริเส อิตฺถิสญฺญิสฺส, วิมติสฺส จ ปณฺฑเก;

อุตฺตริ ฉหิ วาจาหิ, วทโต โหติ ทุกฺกฏํ.

๙๓๒. อิตฺถิรูปํ คเหตฺวาน, ฐิตานํ ภาสโตปิ จ;

ทุกฺกฏํ ยกฺขิเปตีนํ, ติรจฺฉานคติตฺถิยา.

๙๓๓. ปุริเส สติ วิญฺญุสฺมึ, สยํ อุฏฺฐาย วา ปุน;

เทเสนฺตสฺส นิสีทิตฺวา, มาตุคามสฺส วา ตถา.

๙๓๔. อญฺญิสฺสา ปุน อญฺญิสฺสา, อิตฺถิยา ภณโตปิ จ;

ฉหิ ปญฺจหิ วาจาหิ, อนาปตฺติ ปกาสิตา.

๙๓๕. ปทโสธมฺมตุลฺยาว, สมุฏฺฐานาทโย มตา;

อยเมว วิเสโสติ, กฺริยากฺริยมิทํ ปน.

ธมฺมเทสนากถา.

๙๓๖. มหคฺคตํ ปณีตํ วา, อาโรเจนฺตสฺส ภิกฺขุโน;

ฐเปตฺวา ภิกฺขุนึ ภิกฺขุํ, ภูเต ปาจิตฺติยํ สิยา.

๙๓๗. โน เจ ชานาติ โส วุตฺตํ, อาโรเจนฺตสฺส ภิกฺขุโน;

ปริยายวจเน จสฺส, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๙๓๘. อนาปตฺติ ตถารูเป, การเณ สติ ภาสโต;

สพฺพสฺสปิ จ สีลาทึ, วทโต อาทิกมฺมิโน.

๙๓๙. อุมฺมตฺตกปทํ เอตฺถ, น วุตฺตํ ตทสมฺภวา;

ภูตาโรจนกํ นาม, สมุฏฺฐานมิทํ มตํ.

๙๔๐. กายโต วาจโต กาย-วาจโต จ ติธา สิยา;

กุสลาพฺยากเตเหว, ทฺวิจิตฺตญฺจ ทฺวิเวทนํ.

ภูตาโรจนกถา.

๙๔๑. อาปตฺตึ ปน ทุฏฺฐุลฺลํ, อาโรเจนฺตสฺส ภิกฺขุโน;

อาปตฺตานุปสมฺปนฺเน, ฐเปตฺวา ภิกฺขุสมฺมุตึ.

๙๔๒. สงฺฆาทิเสสมาปนฺโน, โมเจตฺวา อสุจึ อยํ;

ฆเฏตฺวา วตฺถุนาปตฺตึ, วทนฺตสฺเสว วชฺชตา.

๙๔๓. อิธ สงฺฆาทิเสสาว, ทุฏฺฐุลฺลาปตฺติโย มตา;

ตสฺมา สุทฺธสฺส ทุฏฺฐุลฺลํ, วทํ ปาจิตฺติยํ ผุเส.

๙๔๔. อทุฏฺฐุลฺลาย ทุฏฺฐุลฺล-สญฺญิโน วิมติสฺส วา;

อาปตฺติโยปิ วา เสสา, อาโรเจนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๙๔๕. ตถา อนุปสมฺปนฺเน, ทุฏฺฐุลฺลํ ปญฺจธา มตํ;

อชฺฌาจารมทุฏฺฐุลฺลํ, อาโรเจตุํ น วฏฺฏติ.

๙๔๖. วตฺถุํ วา ปน อาปตฺตึ, อาโรเจนฺตสฺส เกวลํ;

อนาปตฺตีติ ญาตพฺพํ, ภิกฺขุสมฺมุติยา ตถา.

๙๔๗. เอวมุมฺมตฺตกาทีนํ, สมุฏฺฐานาทโย นยา;

อทินฺนาทานตุลฺยาว, เวทนา ทุกฺขเวทนา.

ทุฏฺฐุลฺลาโรจนกถา.

๙๔๘. ขเณยฺย วา ขณาเปยฺย, ปถวึ โย อกปฺปิยํ;

เภทาเปยฺย จ ภินฺเทยฺย, ตสฺส ปาจิตฺติยํ สิยา.

๙๔๙. สยเมว ขณนฺตสฺส, ปถวึ ปน ภิกฺขุโน;

ปหารสฺมึ ปหารสฺมึ, ปาจิตฺติยมุทีริตํ.

๙๕๐. อาณาเปนฺตสฺส เอกาว, ทิวสํ ขณโตปิ จ;

ปุนปฺปุนาณาเปนฺตสฺส, วาจโต วาจโต สิยา.

๙๕๑. ‘‘ขณ โปกฺขรณึ วาปึ, อาวาฏํ ขณ กูปกํ’’;

อิจฺเจวํ ตุ วทนฺตสฺส, โกจิ โทโส น วิชฺชติ.

๙๕๒. ‘‘อิมํ ขณ จ โอกาสํ, อิธ โปกฺขรณึ ขณ;

อิมสฺมึ ขณ โอกาเส’’, วตฺตุเมวํ น วฏฺฏติ.

๙๕๓. ‘‘กนฺทํ ขณ กุรุนฺทํ วา, ถูณํ ขณ จ ขาณุกํ;

มูลํ ขณ จ ตาลํ วา’’, เอวํ วทติ วฏฺฏติ.

๙๕๔. ‘‘อิมํ มูลํ อิมํ วลฺลึ, อิมํ ตาลํ อิมํ นฬํ;

ขณา’’ติ นิยเมตฺวาน, วตฺตุํ ปน น วฏฺฏติ.

๙๕๕. อุสฺสิญฺจิตุํ สเจ สกฺกา, ฆเฏหิ ตนุกทฺทโม;

ภิกฺขุนา อปเนตพฺโพ, พหลํ น จ วฏฺฏติ.

๙๕๖. ภิชฺชิตฺวา นทิยาทีนํ, ปติตํ โตยสนฺติเก;

ตฏํ วฏฺฐํ วิโกเปตุํ, จาตุมาสมฺปิ วฏฺฏติ.

๙๕๗. สเจ ปตติ โตยสฺมึ, เทเว วุฏฺเฐปิ วฏฺฏติ;

จาตุมาสมติกฺกนฺเต, โตเย เทโว หิ วสฺสติ.

๙๕๘. ปาสาณปิฏฺฐิยํ โสณฺฑึ, ขณนฺติ ยทิ ตตฺถ ตุ;

รชํ ปตติ เจ ปุพฺพํ, ปจฺฉา เทโวภิวสฺสติ.