นิสฺสคฺคิยกถา

๕๕๑. โขมํ กปฺปาสโกเสยฺยํ, สาณํ ภงฺคญฺจ กมฺพลํ;

จีวรํ ฉพฺพิธํ วุตฺตํ, ชาติโต ปน กปฺปิยํ.

๕๕๒. ทุกูลญฺเจว ปตฺตุณฺณํ, จินํ โสมารปฏฺฏกํ;

อิทฺธิชํ เทวทินฺนญฺจ, ตสฺเสตํ อนุโลมิกํ.

๕๕๓. ติจีวรํ ปริกฺขาร-โจฬญฺจ มุขปุญฺฉนํ;

นิสีทนมธิฏฺเฐยฺย, ปจฺจตฺถรณเมว จ.

๕๕๔. เอกาหมฺปิ วินา ภิกฺขุ, น วเสยฺย ติจีวรํ;

น วเสยฺย ตถาธิฏฺฐา, จาตุมาสํ นิสีทนํ.

๕๕๕. รชิตฺวา กปฺปิยํ พินฺทุํ, ทตฺวา ตตฺถ ติจีวรํ;

อุปปนฺนํ ปมาเณน, อธิฏฺฐาตพฺพเมว ตํ.

๕๕๖. ปจฺฉิมนฺเตน สงฺฆาฏิ, ทีฆโส มุฏฺฐิปญฺจกา;

มุฏฺฐิตฺติกา จ ติริยํ, อุตฺตมนฺเตน สา ปน.

๕๕๗. สตฺถุโน จีวรูนาปิ, วฏฺฏตีติ ปกาสิตา;

อิทเมวุตฺตราสงฺเค, ปมาณํ ปริทีปิตํ.

๕๕๘. มุฏฺฐิปญฺจกํ ทีฆนฺตํ, ปมาณํ ติริยนฺตโต;

อฑฺฒเตยฺยํ ทฺวิหตฺถํ วา, เสเส อนฺตรวาสเก.

๕๕๙. อหตาหตกปฺปานํ, สงฺฆาฏิ ทิคุณา มตา;

เอกปฏฺฏุตฺตราสงฺโค, เอวมนฺตรวาสโก.

๕๖๐. อุตุทฺธฏานํ ปน จีวรานํ;

สงฺฆาฏิ ภิกฺขุสฺส จตุคฺคุณา วา;

ทุเวปิ เสสา ทิคุณาว วุตฺตา;

ยถาสุขํ วฏฺฏติ ปํสุกูลํ.

๕๖๑. ตีณิปิ เทฺวปิ เจกํ วา, ฉินฺทิตพฺพํ ปโหติ เจ;

สพฺเพสุ อปฺปโหนฺเตสุ, เทยฺยมนฺวาธิกมฺปิ วา.

๕๖๒. อจฺฉินฺนํ วา อนาทินฺนํ, ธาเรนฺตสฺส ติจีวรํ;

ภิกฺขุโน ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, ทุพฺโภเคน จ เสวโต.

๕๖๓. กุสึ อฑฺฒกุสิญฺจาปิ, มณฺฑลํ อฑฺฒมณฺฑลํ;

วิวฏฺฏํ อนุวิวฏฺฏํ, พาหนฺตมฺปิ จ ภิกฺขุโน.

๕๖๔. ทสฺเสตฺวาว วิธึ สพฺพํ, ปญฺจกาทิปฺปเภทกํ;

ฉินฺนํ สมณสารุปฺปํ, กาตพฺพํ ตุ ติจีวรํ.

๕๖๕. ทาเนนจฺฉิชฺชคาเหน, วิสฺสาสคฺคหเณน จ;

หีนายาวตฺตเนนาปิ, สิกฺขาย จ ปหานโต.

๕๖๖. ปจฺจุทฺธารวินาเสหิ, ลิงฺคสฺส ปริวตฺตนา;

สพฺพํ ภิชฺชติธิฏฺฐานํ, ฉิทฺทภาเว ติจีวรํ.

๕๖๗. กนิฏฺฐสฺสงฺคุลสฺเสว, นขปิฏฺฐิปฺปมาณกํ;

วินิวิทฺธํ ปนจฺฉิทฺท-มธิฏฺฐานวินาสนํ.

๕๖๘. เอโก ตนฺตุปิ อจฺฉินฺโน, อธิฏฺฐานํ น ภินฺทติ;

เสตภาวํ กโรนฺเตน, โธตมฺปิ รชเกน วา.

๕๖๙. ปฐมํ อคฺคฬํ ทตฺวา, ปจฺฉา ฉินฺทติ รกฺขติ;

ฆเฏตฺวา โกฏิโย เทฺว วา, ปจฺฉา ฉินฺทติ รกฺขติ.

๕๗๐. จตุรฏฺฐงฺคุลา โอรํ, เอกทฺวินฺนํ ติรียโต;

ติณฺณมฺปิ ทีฆโต ฉิทฺทํ, ภินฺทเตว วิทตฺถิยา.

๕๗๑. นิสีทนสฺส ทีเฆน, ภวนฺติ เทฺว วิทตฺถิโย;

วิตฺถาเรน ทิยฑฺฒา จ, สุคตสฺส วิทตฺถิยา.

๕๗๒. โหนฺติ กณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทิ, ติริยํ เทฺว วิทตฺถิโย;

ทีฆโตปิ จตสฺโสว, สุคตสฺส วิทตฺถิยา.

๕๗๓. ทีฆโต สุคตสฺเสว, ภวนฺติ ฉ วิทตฺถิโย;

วิตฺถาเรนฑฺฒเตยฺยาว, สิยา วสฺสิกสาฏิกา.

๕๗๔. มุนินา ตีสุ เอเตสุ, กโรนฺตสฺส ตทุตฺตรึ;

อธิกจฺเฉทนํ ตสฺส, ปาจิตฺติยมุทีริตํ.

๕๗๕. มุขปุญฺฉนโจฬสฺส, ปจฺจตฺถรณกสฺส วา;

ปมาณํ อปฺปมาเณน, น เจว ปริทีปิตํ.

๕๗๖. สทสํ อทสํ สพฺพํ, ปจฺจตฺถรณจีวรํ;

มหนฺตํ ขุทฺทกํ เอก-มเนกมฺปิ จ วฏฺฏติ.

๕๗๗. มุขปุญฺฉนโจเฬกํ, เทฺวปิ วฏฺฏนฺติ สพฺพถา;

สทสํ อทสํ วาปิ, สทสํว นิสีทนํ.

๕๗๘. อทสา รชิตาเยว, วฏฺฏตาทินฺนกปฺปกา;

วุตฺตา กณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทิ, ตถา วสฺสิกสาฏิกา.

๕๗๙. คณนํ วา ปมาณํ วา, น ปริกฺขารโจฬเก;

ปมาณคณนาตีติ, ภณนฺติ ปกตญฺญุโน.

๕๘๐. สุคตฏฺฐงฺคุลายามํ, จตุรงฺคุลวิตฺถตํ;

วิกปฺปนุปคํ โหติ, ปจฺฉิมํ นาม จีวรํ.

๕๘๑. ปริสฺสาวปฏํ ปตฺต-โปตฺถกตฺถวิกาทิกํ;

อธิฏฺเฐยฺย ปริกฺขาร-โจฬํ ปจฺฉิมจีวรํ.

๕๘๒. พหูนิ เอกโต กตฺวา, อธิฏฺฐาตุมฺปิ วฏฺฏติ;

มาตุอาทีนมตฺถาย, ฐปิเต นตฺถิ โทสตา.

๕๘๓. วสฺสมาเส อธิฏฺเฐยฺย, จตุโร วสฺสสาฏิกํ;

ปุน ปจฺจุทฺธริตฺวา ตํ, วิกปฺเปยฺย ตโต ปรํ.

๕๘๔. ตาว กณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทึ, ยาว โรโค น สมฺมติ;

อธิฏฺฐหิตฺวา ตโต อุทฺธํ, อุทฺธริตฺวา วิกปฺปเย.

๕๘๕. ‘‘อิมํ กณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทึ, อิมมนฺตรวาสกํ;

อธิฏฺฐามี’’ติธิฏฺเฐยฺย, เสเสสุปิ อยํ นโย.

๕๘๖. ‘‘อิมํ กณฺฑุปฺปฏิจฺฉาทึ, เอต’’นฺติ จ อสมฺมุเข;

วตฺวา ปจฺจุทฺธเรยฺเยวํ, เสเสสุปิ วิจกฺขโณ.

๕๘๗. อาโภคํ มนสา กตฺวา, กาเยน ผุสนากตํ;

วจสาธิฏฺฐิตญฺจาติ, อธิฏฺฐานํ ทฺวิธา มตํ.

๕๘๘. อิติ สพฺพมิทํ วุตฺตํ, เตจีวริกภิกฺขุโน;

ตถา วตฺวาวธิฏฺเฐยฺย, ตํ ปริกฺขารโจฬิโก.

๕๘๙. ติจีวรํ ปริกฺขาร-โจฬํ กาตุมฺปิ วฏฺฏติ;

เอวํ จุโทสิเต วุตฺโต, ปริหาโร นิรตฺถโก.

๕๙๐. น, เตจีวริกสฺเสว, วุตฺตตฺตา ตตฺถ สตฺถุนา;

ตํ ปริกฺขารโจฬสฺส, ตสฺมา สพฺพมฺปิ วฏฺฏติ.

๕๙๑. ‘‘อธิฏฺเฐติ วิกปฺเปติ, อนาปตฺตี’’ติ เอตฺถ จ;

อธิฏฺฐาตพฺพกสฺเสว, วิกปฺปนวิธานโต.

๕๙๒. ภิกฺขุสฺเสวํ กโรนฺตสฺส, น โทโส อุปลพฺภติ;

เอวญฺจ น สิยา กสฺมา, มุขปุญฺฉนกาทิกํ.

๕๙๓. มุขปุญฺฉนกาทีนํ, เตสํ กิจฺจวิธานโต;

อกิจฺจสฺสามิกสฺสสฺส, อธิฏฺฐานํ ตุ ยุชฺชติ.

๕๙๔. นิธานมุขเมตนฺติ, มหาปจฺจริยํ ปน;

วุตฺตตฺตา จ นิเสเธตุํ, น สกฺกา วินยญฺญุนา.

๕๙๕. จีวรํ ปริปุณฺณนฺติ, นิทานุปฺปตฺติโตปิ จ;

นิธานมุขเมตนฺติ, เวทิตพฺพํ วิภาวินา.

๕๙๖. กุสวากาทิจีรานิ, กมฺพลํ เกสวาลชํ;

ถุลฺลจฺจยํ ธารยโต-ลูกปกฺขาชินกฺขิเป.

๕๙๗. กทเลรกทุสฺเสสุ, อกฺกทุสฺเส จ โปตฺถเก;

ทุกฺกฏํ ติริเฏ วาปิ, เวฐเน กญฺจุเกปิ จ.

๕๙๘. สพฺพนีลกมญฺเชฏฺฐ-กณฺหโลหิตปีตเก;

มหานามมหารงฺค-รตฺเตสุปิ จ ทุกฺกฏํ.

๕๙๙. อจฺฉินฺนทสเก ทีฆ-ผลปุปฺผทเสสุ จ;

อจฺฉินฺนจีวรสฺเสตฺถ, นตฺถิ กิญฺจิ อกปฺปิยํ.

๖๐๐. อธิฏฺเฐติ วิกปฺเปติ, วิสฺสชฺเชติ วินสฺสติ;

อนฺโตทสาหํ วิสฺสาเส, อนาปตฺติ ปกาสิตา.

๖๐๑. กถินํ นาม นาเมน, สมุฏฺฐานมิทํ ปน;

อจิตฺตมกฺริยํ วุตฺตํ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํ.

ปฐมกถินกถา.

๖๐๒. คามาทีสุ ปเทเสสุ, ติปญฺจสุ ติจีวรํ;

ฐเปตฺวา เอกรตฺตมฺปิ, สงฺฆสมฺมุติยา วินา.

๖๐๓. ภิกฺขุโน ปน เตนสฺส, วิปฺปวตฺถุํ น วฏฺฏติ;

โหติ นิสฺสคฺคิยํ วิปฺป-วสโต อรุณุคฺคเม.

๖๐๔. จีวรํ นิกฺขิปิตฺวาน, นฺหายนฺตสฺเสว รตฺติยํ;

อรุเณ อุฏฺฐิเต กึ นุ, กาตพฺพํ เตน ภิกฺขุนา.

๖๐๕. ทุกฺกฏํ มุนินา วุตฺตํ, นิสฺสคฺคิยนิวาสเน;

ตพฺภยา ปน โส ภิกฺขุ, นคฺโค คจฺฉติ ทุกฺกฏํ.

๖๐๖. อจฺฉินฺนจีวรฏฺฐาเน, ฐิตตฺตา ปน ภิกฺขุโน;

น ตสฺสากปฺปิยํ นาม, จีวรํ อตฺถิ กิญฺจิปิ.

๖๐๗. นิคาเสตฺวา คเหตฺวา จ, คนฺตฺวา ภิกฺขุสฺส สนฺติกํ;

นิสฺสชฺชิตฺวา ปนาปตฺติ, เทเสตพฺพาว วิญฺญุนา.

๖๐๘. ปรสฺส นิสฺสชฺชิตฺวา ตํ, ทุกฺกฏํ ปริภุญฺชโต;

ปโยเค จ ปโยเค จ, โหติ ปารุปนาทิสุ.

๖๐๙. อนาปตฺติ ตมญฺญสฺส, ภิกฺขุโน ปริภุญฺชโต;

อเทนฺตสฺส จ นิสฺสฏฺฐํ, ทุกฺกฏํ ปริยาปุตํ.

๖๑๐. เถเร จ ทหเร มคฺคํ, คจฺฉนฺเตสุ อุโภสุปิ;

ปตฺตจีวรมาทาย, โอหีเน ทหเร ปน.

๖๑๑. อสมฺปตฺเต ครุํ ตสฺมึ, อุคฺคจฺฉตฺยรุโณ ยทิ;

โหติ นิสฺสคฺคิยํ วตฺถํ, น ปสฺสมฺภติ นิสฺสโย.

๖๑๒. มุหุตฺตํ วิสฺสมิตฺวาน, คจฺฉนฺเต ทหเร ปน;

โหติ นิสฺสคฺคิยํ วตฺถํ, ปสฺสมฺภติ จ นิสฺสโย.

๖๑๓. สุตา ธมฺมกถา ยสฺมึ, อุคฺคจฺฉตฺยรุโณ ยทิ;

โหติ นิสฺสคฺคิยํ วตฺถํ, ปสฺสมฺภติ จ นิสฺสโย.

๖๑๔. ปจฺจุทฺธาเร อนาปตฺติ, ลทฺธสมฺมุติกสฺสปิ;

อนฺโตเยวารุเณ ตํ วา, วิสฺสชฺเชติ วินสฺสติ.

๖๑๕. ปฐเมน สมานาว, สมุฏฺฐานาทโย นยา;

อปจฺจุทฺธรณํ เอตฺถ, อกฺริยาติ วิเสสิตํ.

ทุติยกถินกถา.

๖๑๖. อกาลจีวรํ มาส-ปรมํ นิกฺขิเป สติ;

ปจฺจาสาย ตโต อุทฺธํ, ฐเปตุํ น จ วฏฺฏติ.

๖๑๗. ทสาหาติกฺกโมเยว;

ปฐเม กถิเน อิธ;

มาสสฺสาติกฺกโม วุตฺโต;

เสโส เตน สโม มโต.

ตติยกถินกถา.

๖๑๘. ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยา ภุตฺตํ, วตฺถํ อญฺญาติกาย โย;

โธวาเปติ รชาเปติ, อาโกฏาเปติ เจ ตโต.

๖๑๙. ตสฺส นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, ปฐเมน ปกาสิตา;

ตถา เสเสหิ จ ทฺวีหิ, ทีปิตํ ทุกฺกฏทฺวยํ.

๖๒๐. สิกฺขมานาย วา หตฺเถ, โธวนตฺถาย เทติ เจ;

สา หุตฺวา อุปสมฺปนฺนา, ปจฺฉา โธวติ โส นโย.

๖๒๑. สามเณรนิทฺเทเสปิ, ลิงฺคํ เจ ปริวตฺตติ;

ภิกฺขุนีสุปสมฺปชฺช, โธเต นิสฺสคฺคิยํ สิยา.