สงฺฆาทิเสสกถา

๓๒๕. โมเจตุกามตาจิตฺตํ, วายาโม สุกฺกโมจนํ;

อญฺญตฺร สุปินนฺเตน, โหติ สงฺฆาทิเสสตา.

๓๒๖. ปเรนุปกฺกมาเปตฺวา, องฺคชาตํ ปนตฺตโน;

สุกฺกํ ยทิ วิโมเจติ, ครุกํ ตสฺส นิทฺทิเส.

๓๒๗. สญฺจิจฺจุปกฺกมนฺตสฺส, องฺคชาตํ ปนตฺตโน;

ถุลฺลจฺจยํ สมุทฺทิฏฺฐํ, สเจ สุกฺกํ น มุจฺจติ.

๓๒๘. สญฺจิจฺจุปกฺกมนฺตสฺส, อากาเส กมฺปเนนปิ;

โหติ ถุลฺลจฺจยํ ตสฺส, ยทิ สุกฺกํ น มุจฺจติ.

๓๒๙. วตฺถึ กีฬาย ปูเรตฺวา, ปสฺสาเวตุํ น วฏฺฏติ;

นิมิตฺตํ ปน หตฺเถน, กีฬาเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๓๓๐. ติสฺสนฺนํ ปน อิตฺถีนํ, นิมิตฺตํ รตฺตเจตสา;

ปุรโต ปจฺฉโต วาปิ, โอโลเกนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๓๓๑. เอเกเนกํ ปโยเคน, ทิวสมฺปิ จ ปสฺสโต;

นาปตฺติยา ภเว องฺคํ, อุมฺมีลนนิมีลนํ.

๓๓๒. อโมจนาธิปฺปายสฺส, อนุปกฺกมโตปิ จ;

สุปินนฺเตน มุตฺตสฺมึ, อนาปตฺติ ปกาสิตา.

สุกฺกวิสฏฺฐิกถา.

๓๓๓. อามสนฺโต มนุสฺสิตฺถึ, กายสํสคฺคราคโต;

‘‘มนุสฺสิตฺถี’’ติ สญฺญาย, โหติ สงฺฆาทิเสสิโก.

๓๓๔. โลเมนนฺตมโส โลมํ, ผุสนฺตสฺสาปิ อิตฺถิยา;

กายสํสคฺคราเคน, โหติ อาปตฺติ ภิกฺขุโน.

๓๓๕. อิตฺถิยา ยทิ สมฺผุฏฺโฐ, ผสฺสํ เสวนเจตโน;

วายมิตฺวาธิวาเสติ, โหติ สงฺฆาทิเสสตา.

๓๓๖. เอเกน ปน หตฺเถน, คเหตฺวา ทุติเยน วา;

ตตฺถ ตตฺถ ผุสนฺตสฺส, เอกาวาปตฺติ ทีปิตา.

๓๓๗. อคฺคเหตฺวา ผุสนฺตสฺส, ยาว ปาทญฺจ สีสโต;

กายา หตฺถมโมเจตฺวา, เอกาว ทิวสมฺปิ จ.

๓๓๘. องฺคุลีนํ ตุ ปญฺจนฺนํ, คหเณ เอกโต ปน;

เอกาเยว สิยาปตฺติ, น หิ โกฏฺฐาสโต สิยา.

๓๓๙. นานิตฺถีนํ สเจ ปญฺจ, คณฺหาตฺยงฺคุลิโย ปน;

เอกโต ปญฺจ สงฺฆาทิ-เสสา โหนฺติสฺส ภิกฺขุโน.

๓๔๐. อิตฺถิยา วิมติสฺสาปิ, ปณฺฑกาทิกสญฺญิโน;

กาเยน อิตฺถิยา กาย-สมฺพทฺธํ ผุสโตปิ วา.

๓๔๑. ปณฺฑเก ยกฺขิเปตีสุ, ตสฺส ถุลฺลจฺจยํ สิยา;

ทุกฺกฏํ กายสํสคฺเค, ติรจฺฉานคติตฺถิยา.

๓๔๒. ภิกฺขุโน ปฏิพทฺเธน, กาเยน ปน อิตฺถิยา;

กาเยน ปฏิพทฺธญฺจ, ผุสนฺตสฺสปิ ทุกฺกฏํ.

๓๔๓. อิตฺถีนํ อิตฺถิรูปญฺจ, ทารุโลหมยาทิกํ;

ตาสํ วตฺถมลงฺการํ, อามสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๓๔๔. ตตฺถชาตผลํ ขชฺชํ, มุคฺคาทึ ตตฺถชาตกํ;

ธญฺญานิ ปน สพฺพานิ, อามสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๓๔๕. สพฺพํ ธมนสงฺขาทึ, ปญฺจงฺคตุริยมฺปิ จ;

รตนานิ จ สพฺพานิ, อามสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๓๔๖. สพฺพมาวุธภณฺฑญฺจ, ชิยา จ ธนุทณฺฑโก;

อนามาสมิทํ สพฺพํ, ชาลญฺจ สรวารณํ.

๓๔๗. สุวณฺณปฏิพิมฺพาทิ, เจติยํ อารกูฏกํ;

อนามาสนฺติ นิทฺทิฏฺฐํ, กุรุนฺทฏฺฐกถาย หิ.

๓๔๘. สพฺพํ โอนหิตุํ วาปิ, โอนหาเปตุเมว วา;

วาทาเปตุญฺจ วาเทตุํ, วาทิตํ น จ วฏฺฏติ.

๓๔๙. ‘‘กริสฺสามุปหาร’’นฺติ, วุตฺเตน ปน ภิกฺขุนา;

ปูชา พุทฺธสฺส กาตพฺพา, วตฺตพฺพาติ จ วิญฺญุนา.

๓๕๐. สยํ ผุสิยมานสฺส, อิตฺถิยา ปน ธุตฺติยา;

อวายมิตฺวา กาเยน, ผสฺสํ ปฏิวิชานโต.

๓๕๑. อนาปตฺติ อสญฺจิจฺจ, อชานนฺตสฺส ภิกฺขุโน;

โมกฺขาธิปฺปายิโน เจว, ตถา อุมฺมตฺตกาทิโน.

๓๕๒. ปฐเมน สมานาว, สมุฏฺฐานาทโย ปน;

กายสํสคฺคราคสฺส, ตถา สุกฺกวิสฏฺฐิยา.

กายสํสคฺคกถา.

๓๕๓. ทุฏฺฐุลฺลวาจสฺสาเทน, อิตฺถิยา อิตฺถิสญฺญิโน;

ทฺวินฺนญฺจ ปน มคฺคานํ, วณฺณาวณฺณวเสน จ.

๓๕๔. เมถุนยาจนาทีหิ, โอภาสนฺตสฺส ภิกฺขุโน;

วิญฺญุํ อนฺตมโส หตฺถ-มุทฺทายปิ ครุํ สิยา.

๓๕๕. ‘‘สิขรณีสิ, สมฺภินฺนา, อุภโตพฺยญฺชนา’’ติ จ;

อกฺโกสวจเนนาปิ, ครุกํ ตุ สุณนฺติยา.

๓๕๖. ปุนปฺปุโนภาสนฺตสฺส, เอกวาจาย วา พหู;

คณนาย จ วาจานํ, อิตฺถีนํ ครุกา สิยุํ.

๓๕๗. สา เจ นปฺปฏิชานาติ, ตสฺส ถุลฺลจฺจยํ สิยา;

อาทิสฺส ภณเน จาปิ, อุพฺภชาณุมธกฺขกํ.

๓๕๘. อุพฺภกฺขกมโธชาณุ-มณฺฑลํ ปน อุทฺทิสํ;

วณฺณาทิภณเน กาย-ปฏิพทฺเธ จ ทุกฺกฏํ.

๓๕๙. ถุลฺลจฺจยํ ภเว ตสฺส, ปณฺฑเก ยกฺขิเปติสุ;

อธกฺขโกพฺภชาณุมฺหิ, ทุกฺกฏํ ปณฺฑกาทิสุ.

๓๖๐. อุพฺภกฺขกมโธชาณุ-มณฺฑเลปิ อยํ นโย;

สพฺพตฺถ ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, ติรจฺฉานคติตฺถิยา.

๓๖๑. อตฺถธมฺมปุเรกฺขารํ, กตฺวา โอภาสโตปิ จ;

วทโตปิ อนาปตฺติ, ปุรกฺขตฺวานุสาสนึ.

๓๖๒. ตถา อุมฺมตฺตกาทีนํ, สมุฏฺฐานาทโย นยา;

อทินฺนาทานตุลฺยาว, เวทเนตฺถ ทฺวิธา มตา.

ทุฏฺฐุลฺลวาจากถา.

๓๖๓. วณฺณํ ปนตฺตโน กาม-ปาริจริยาย ภาสโต;

ตสฺมึเยว ขเณ สา เจ, ชานาติ ครุกํ สิยา.

๓๖๔. โน เจ ชานาติ สา ยกฺขิ-เปติเทวีสุ ปณฺฑเก;

โหติ ถุลฺลจฺจยํ ตสฺส, เสเส อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๓๖๕. จีวราทีหิ อญฺเญหิ, วตฺถุกาเมหิ อตฺตโน;

นตฺถิ โทโส ภณนฺตสฺส, ปาริจริยาย วณฺณนํ.

๓๖๖. อิตฺถิสญฺญา มนุสฺสิตฺถี, ปาริจริยาย ราคิตา;

โอภาโส เตน ราเคน, ขเณ ตสฺมึ วิชานนํ.

๓๖๗. ปญฺจงฺคานิ อิมาเนตฺถ, เวทิตพฺพานิ วิญฺญุนา;

สมุฏฺฐานาทโยปฺยสฺส, อนนฺตรสมา มตา.

อตฺตกามปาริจริยกถา.

๓๖๘. ปฏิคฺคณฺหาติ สนฺเทสํ, ปุริสสฺสิตฺถิยาปิ วา;

วีมํสติ ครุ โหติ, ปจฺจาหรติ เจ ปน.

๓๖๙. ‘‘ยสฺสา หิ สนฺติกํ คนฺตฺวา, อาโรเจหี’’ติ เปสิโต;

ตมทิสฺวา ตทญฺญสฺส, อวสฺสาโรจกสฺส โส.

๓๗๐. ‘‘อาโรเจหี’’ติ วตฺวา ตํ, ปจฺจาหรติ เจ ปน;

ภิกฺขุ สงฺฆาทิเสสมฺหา, สญฺจริตฺตา น มุจฺจติ.

๓๗๑. ‘‘มาตรา รกฺขิตํ อิตฺถึ, คจฺฉ พฺรูหี’’ติ เปสิโต;

ปิตุรกฺขิตมญฺญํ วา, วิสงฺเกโตว ภาสโต.

๓๗๒. ปฏิคฺคณฺหนตาทีหิ, ตีหิ องฺเคหิ สํยุเต;

สญฺจริตฺเต สมาปนฺเน, ครุกาปตฺติมาทิเส.

๓๗๓. ทฺวีหิ ถุลฺลจฺจยํ วุตฺตํ, ปณฺฑกาทีสุ ตีหิปิ;

เอเกเนว จ สพฺพตฺถ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๓๗๔. เจติยสฺส จ สงฺฆสฺส, คิลานสฺส จ ภิกฺขุโน;

คจฺฉโต ปน กิจฺเจน, อนาปตฺติ ปกาสิตา.

๓๗๕. มนุสฺสตฺตํ ตถา ตสฺสา, นนาลํวจนียตา;

ปฏิคฺคณฺหนตาทีนํ, วสา ปญฺจงฺคิกํ มตํ.

๓๗๖. อิทญฺหิ ฉสมุฏฺฐานํ, อจิตฺตกมุทีริตํ;

อลํวจนียตฺตํ วา, ปณฺณตฺตึ วา อชานโต.

๓๗๗. คเหตฺวา สาสนํ กาย-วิกาเรนูปคมฺม ตํ;

วีมํสิตฺวา หรนฺตสฺส, ครุกํ กายโต สิยา.

๓๗๘. สุตฺวา ยถานิสินฺโนว, วจนํ อิตฺถิยา ปุน;

ตํ ตตฺเถวาคตสฺเสว, อาโรเจนฺตสฺส วาจโต.

๓๗๙. อชานนฺตสฺส ปณฺณตฺตึ, กายวาจาหิ ตํ วิธึ;

กโรโต หรโต วาปิ, ครุกํ กายวาจโต.

๓๘๐. ชานิตฺวาปิ กโรนฺตสฺส, ครุกาปตฺติโย ตถา;

สจิตฺตเกหิ ตีเหว, สมุฏฺฐาเนหิ ชายเร.

สญฺจริตฺตกถา.

๓๘๑. สยํยาจิตเกเหว, กุฏิกํ อปฺปมาณิกํ;

อตฺตุทฺเทสํ กโรนฺตสฺส, ตถาเทสิตวตฺถุกํ.

๓๘๒. โหนฺติ สงฺฆาทิเสสา เทฺว, สารมฺภาทีสุ ทุกฺกฏํ;

สเจ เอกวิปนฺนา สา, ครุกํ เอกกํ สิยา.

๓๘๓. ปุริสํ ยาจิตุํ กมฺม-สหายตฺถาย วฏฺฏติ;

มูลจฺเฉชฺชวเสเนว, ยาจมานสฺส ทุกฺกฏํ.

๓๘๔. อวชฺชํ หตฺถกมฺมมฺปิ, ยาจิตุํ ปน วฏฺฏติ;

หตฺถกมฺมมฺปิ นาเมตํ, กิญฺจิ วตฺถุ น โหติ หิ.

๓๘๕. โคณมายาจมานสฺส, ฐเปตฺวา ญาตกาทิเก;

ทุกฺกฏํ ตสฺส นิทฺทิฏฺฐํ, มูลจฺเฉชฺเชน เตสุปิ.

๓๘๖. ‘‘โคณํ เทมา’’ติ วุตฺเตปิ, คเหตุํ น จ วฏฺฏติ;

สกฏํ ทารุภณฺฑตฺตา, คเหตุํ ปน วฏฺฏติ.

๓๘๗. วาสิผรสุกุทฺทาล-กุฐาราทีสฺวยํ นโย;

อนชฺฌาวุตฺถกํ สพฺพํ, หราเปตุมฺปิ วฏฺฏติ.

๓๘๘. วลฺลิอาทิมฺหิ สพฺพสฺมึ, ครุภณฺฑปฺปโหนเก;

ปเรสํ สนฺตเกเยว, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๓๘๙. ปจฺจเยสุ หิ ตีเสฺวว, วิญฺญตฺติ น จ วฏฺฏติ;

ตติเย ปริกโถภาส-นิมิตฺตานิ จ ลพฺภเร.

๓๙๐. ‘‘อเทสิเต จ วตฺถุสฺมึ, ปมาเณนาธิกํ กุฏึ;

กริสฺสามี’’ติ จินฺเตตฺวา, อรญฺญํ คจฺฉโตปิ จ.

๓๙๑. ผรสุํ วาปิ วาสึ วา, นิเสนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏํ;

ฉินฺทโต ทุกฺกฏํ รุกฺขํ, ตสฺส ปาจิตฺติยา สห.

๓๙๒. เอวํ ปุพฺพปโยคสฺมึ, กุฏิการกภิกฺขุโน;

ยถาปโยคมาปตฺตึ, วินยญฺญู วินิทฺทิเส.

๓๙๓. ยา ปน ทฺวีหิ ปิณฺเฑหิ, นิฏฺฐานํ ตุ คมิสฺสติ;

โหติ ถุลฺลจฺจยํ เตสุ, ปฐเม ทุติเย ครุ.

๓๙๔. อนาปตฺติ สจญฺญสฺส, เทติ วิปฺปกตํ กุฏึ;

ตถา ภูมึ สมํ กตฺวา, ภินฺทโตปิ จ ตํ กุฏึ.

๓๙๕. คุหํ เลณํ กโรนฺตสฺส, ติณปณฺณจฺฉทมฺปิ วา;

วาสาคารํ ฐเปตฺวาน, อญฺญสฺสตฺถาย วา ตถา.

๓๙๖. เทสาเปตฺวาว ภิกฺขูหิ, วตฺถุํ ปน จ ภิกฺขุโน;

กฺริยโตว สมุฏฺฐาติ, กโรโต อปฺปมาณิกํ.