สมุฏฺฐานสีสวณฺณนา

๒๕๗. อนตฺตาติ อตฺตวิรหิตา ‘‘อลวณโภชน’’นฺติอาทีสุ วิย. กรุณาสีตลภาเวน จนฺทสทิโส. กิเลสติมิรปฺปหานโต อาทิจฺโจ. ยสฺมา เต เทสยนฺติ, ตสฺมา องฺคีรโสปิ. ปิฏเก ตีณิ เทสยิ เตสํ อญฺญตรตฺตาติ อตฺโถ. วินโย ยทิ ติฏฺฐติ, เอวํ ปฏิปตฺติสทฺธมฺมาทิ นียติ ปวตฺตตีติ อตฺโถ. อยํ ปน กถํ ติฏฺฐตีติ? อาห ‘‘อุภโต จา’’ติอาทิ. ปริวาเรน คนฺถิตา ติฏฺฐนฺตีติ อตฺโถ. ตสฺเสว ปริวารสฺส สุตฺเต. นิยตสมุฏฺฐานํ กตํ, วุตฺตนฺติ อธิปฺปาโย. อสมฺภินฺนสมุฏฺฐานานิ อสงฺกรสมุฏฺฐานานิ, อญฺเญหิ อสทิสสมุฏฺฐานานีติ อตฺโถ. ยสฺมา ปริวาเร สติ วินโย ติฏฺฐติ, วินเย สติ สทฺธมฺโม ติฏฺฐติ, ยสฺมา สมุฏฺฐานานิ จ สุตฺเต ทิสฺสนฺติ, ตสฺมา สิกฺเขติ อตฺโถ. ‘‘ธมฺมกาโม สุเปสโล’’ติ ปริวาเร คารวชนนตฺถํ วุตฺตํ. ตตฺถาติ ‘‘ทิสฺสนฺตี’’ติ ตตฺถ. ‘‘เอเกน สมุฏฺฐาเนน สมุฏฺฐาตีติ ปฐมปาราชิกํ เอเกน สมุฏฺฐาเนน สมุฏฺฐาตี’’ติ วุตฺตํ. ปาฬิยญฺหิ นิทฺทิฏฺฐสมุฏฺฐานญฺจ ทิสฺสติ. ‘‘ตสฺเสว ปริวารสฺส, สมุฏฺฐานํ นิยโต กต’’นฺติ วุตฺตํ ปุริมนเยติ อตฺโถ. ยถาญายนฺติ ยถาภูตํ. ‘‘สญฺจริตฺตาภาสนญฺจา’’ติ ปาโฐ. ‘‘สญฺจริตฺตานุภาสนญฺจา’’ติปิ อตฺถิ. นยวชฺเชหิ วินยวชฺเชหีติ อตฺโถ.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานวณฺณนา

๒๕๘. นานุพนฺเธ ปวตฺตินินฺติ ‘‘ยา ปน ภิกฺขุนี วุตฺถาปิตํ ปวตฺตินึ เทฺว วสฺสานิ นานุพนฺเธยฺยา’’ติ วุตฺตสิกฺขาปทญฺจ. อยํ ปาโฐ เอกจฺเจสุ โปตฺถเกสุ น ทิสฺสติ. ฉสตฺตติ ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานา.

ทุติยปาราชิกสมุฏฺฐานวณฺณนา

๒๕๙. ‘‘กุกฺกุจฺจํ จีวรํ ทตฺวาติ กุกฺกุจฺจุปฺปาทนญฺจ ธมฺมิกานํ กมฺมานํ ฉนฺทํ ทตฺวา ขียนญฺจ จีวรํ ทตฺวา ขียนญฺจา’’ติ ปาโฐ. ‘‘ทตฺวา’’ติ อุปฺปฏิปาฏิยา วุตฺตํ, ตสฺมา ‘‘กุกฺกุจฺจํ ธมฺมิกํ ทตฺวาติ ปาโฐ สุนฺทโร’’ติ วทนฺติ, วิจาเรตฺวา คเหตพฺพํ.

๒๖๙. อกตนฺติ อภินวํ.