อนฺตรเปยฺยาลํ

กติปุจฺฉาวารวณฺณนา

๒๗๑. ปฏินิทฺเทสนฺติ ปุนปฺปุนํ นิทฺทิสนํ. อาปตฺติกฺขนฺเธหิ วินีตานิ สํวรานีติ อตฺโถ. เอเตหิ อาปตฺติกฺขนฺเธหิ. ‘‘อารกา’’ติ นิวตฺติอตฺเถน วุตฺตตฺตา ตํ ปุน สรูเปน วตฺตุกาโม ‘‘ภุสา วา’’ติ อาห. ‘‘เคหํ ธูเมน ปุณฺณํ อาธูมิต’’นฺติอาทีสุ วิย ราคาทิเวรํ มณติ วินาเสติ. เอตายาติ วิรติยา. เวล จลเน. นิยฺยานํ มคฺคํ สิโนติ พนฺธตีติ เสตุ. ‘‘เสตุฆาโตติ วีติกฺกมปฏิปกฺขภูตา วิรติ, ตทตฺถนิพฺพตฺติกรจิตฺตุปฺปาโท วา’’ติ วุตฺตํ. ‘‘ธมฺมสฺสวนคฺคนฺติ ธมฺมํ สุณนฺตานํ สมูห’’นฺติ ลิขิตํ. สเจ น คจฺฉติ, วิกฺขิตฺโต วา นิสีทติ. กายปฺปาคพฺภิยํ กายทุจฺจริตํ. ‘‘ปมาเท’’ติ วตฺวา ตทตฺถํ ทสฺเสตุํ ‘‘สติวิปฺปวาเส’’ติ วุตฺตํ.

๒๗๒-๓. สปรสนฺตาเน วาติ สสนฺตาเน วา ปรสนฺตาเน วา. ตถา วิวทนฺตา ปนาติ เภทกรวตฺถูนิ นิสฺสาย วิวทนฺตา. อุภเยหิปีติ เถรนเวหิ. นนฺติ เมตฺตํ กายกมฺมํ. เยสํ ปุคฺคลานํ ปิยํ กโรติ, เตสํ เมตฺตากายกมฺมสงฺขาโต ธมฺโม. เอตฺตกนฺติ อามิสวิภตฺติทสฺสนํ. อสุกสฺส จาติ ปุคฺคลวิภตฺติทสฺสนํ. ‘‘ทุสฺสีลสฺส อทาตุมฺปิ วฏฺฏตี’’ติ วุตฺตตฺตา เอว อลชฺชิปริโภโค วาริโต. สพฺเพสํ ทาตพฺพเมวาติ สนฺนิฏฺฐาเนน อชานนฺเตน วิภาคํ อกตฺวา ทาตพฺพภาวํ ทีเปตีติ เอเก. ‘‘สพฺเพสํ ทาตพฺพเมวา’’ติ วุตฺตํ อฏฺฐกถาสุ. ตตฺถ ‘‘อลชฺชิอุกฺขิตฺตกานํ ปริโภคสีเสน สหตฺถา น ทาตพฺพํ, ทาเปตพฺพนฺติ อปเร’’ติ วุตฺตํ. วิจินิตฺวา ทานํ วิเจยฺย ทานํ. ยสฺมา อยํ วิเสโส กาตพฺโพเยวาติ อยํ กโรติ, ตสฺมา ปุคฺคลวิภาโค น กโตติ สมฺพนฺโธ. ปกติวณฺเณน วิสภาควณฺเณน. ‘‘อิทํ นาม อาปนฺโน’’ติ ปเรหิ อปรามสิตพฺพโต อปรามฏฺฐานิ. อนุโลเมหิ คหิตสงฺขารารมฺมเณหิ นิพฺพานารมฺมณํ กตฺวา นิยฺยาติ.

ฉอาปตฺติสมุฏฺฐานวาราทิวณฺณนา

๒๗๖. ‘‘ปฐเมน อาปตฺติสมุฏฺฐาเนน ทุพฺภาสิตํ อาปชฺเชยฺยาติ น หีติ วตฺตพฺพ’’นฺติ วุตฺตํ วาจาจิตฺตวเสเนวาปชฺชิตพฺพโต.

๒๗๗. กุฏึ กโรตีติ เอตฺถ สญฺจริตฺตมวตฺวา ทุกฺกฏถุลฺลจฺจยสงฺฆาทิเสสานํ เอกสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิปาฏิยา อุปฺปตฺติทสฺสนตฺถมิทํ วุตฺตํ. น หิ สญฺจริตฺเต เอว อาปชฺชติ. ‘‘อิมินา ปน นเยน สพฺพตฺถ ปฏิปาฏิยา อคฺคหเณ การณํ เวทิตพฺพ’’นฺติ วุตฺตํ.

๒๘๓. วิเวกทสฺสินาติ ตทงฺควิเวกาทิปญฺจวิธวิเวกทสฺสินา.

๒๘๔. อตฺตโน ทุฏฺฐุลฺลนฺติ สงฺฆาทิเสสํ.

๒๘๘. วิวาทาธิกรณปจฺจยาติ อญฺเญหิ, อตฺตนา วา ปุพฺพภาเค อาปนฺนปจฺจยาติ อตฺโถ. โอมสตีติ ‘‘อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย’’ติ วิวทนฺโต ‘‘ตฺวํ กึ ชานาสี’’ติอาทินา โอมสติ. ตีหิ สมเถหิ สมฺมุขาวินยปฏิญฺญาตกรณติณวตฺถารเกหิ. ‘‘สมฺมุขาวินยญฺเจตฺถ สพฺพตฺถ อิจฺฉิตพฺพโต ‘สมฺมุขาวินเยน เจว ปฏิญฺญาตกรเณน จา’ติอาทินา ทฺวีหิปิ โยชิตํ. เอส นโย สพฺพตฺถา’’ติ วุตฺตํ.

๒๙๑. ฐเปตฺวา สตฺต อาปตฺติโยติ เอตฺถ ‘‘กิญฺจาปิ อวเสสา นตฺถิ, ตถาปิ ปฏิปาฏิยา ปาฏวชนนตฺถํ ปุจฺฉา กตา’’ติ วุตฺตํ.

อนฺตรเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.