๔. จตุตฺถวคฺโค

๑-๔. ภินฺทิสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๘๐-๑๘๓. เทวทตฺโต สคฺเค วา นิพฺพตฺเตยฺยาติอาทิ ปริกปฺปวจนํ. น หิ ปจฺเจกโพธิยํ นิยตคติโก อนฺตรา มคฺคผลานิ อธิคนฺตุํ ภพฺโพติ. โสติ อนวชฺชธมฺโม. อสฺสาติ เทวทตฺตสฺส. สมุจฺเฉทมคมา กตูปจิตสฺส มหโต ปาปธมฺมสฺส พเลน ตสฺมึ อตฺตภาเว สมุจฺเฉทภาวโต, น อจฺจนฺตาย. อกุสลํ นาเมตํ อพลํ, กุสลํ วิย น มหาพลํ, ตสฺมา ตสฺมึเยว อตฺตภาเว ตาทิสานํ ปุคฺคลานํ อเตกิจฺฉตา, อญฺญถา สมฺมตฺตนิยาโม วิย มิจฺฉตฺตนิยาโม อจฺจนฺติโก สิยา. ยทิ เอวํ วฏฺฏขาณุกโชตนา กถนฺติ? อาเสวนาวเสน, ตสฺมา ยถา ‘‘สกึ นิมุคฺโค นิมุคฺโค เอว พาโล’’ติ วุตฺตํ, เอวํ วฏฺฏขาณุกโชตนา. ยาทิเส หิ ปจฺจเย ปฏิจฺจ ปุคฺคโล ตํ ทสฺสนํ คณฺหิ, ตถา จ ปฏิปนฺโน, ปุน อจินฺตปฺปติวตฺเต ปจฺจเย ปติตโต สีสุกฺขิปนมสฺส น โหตีติ น วตฺตพฺพํ.

ภินฺทิสุตฺตาทิวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๕. อจิรปกฺกนฺตสุตฺตวณฺณนา

๑๘๔. กาเล สมฺปตฺเตติ คพฺภสฺส ปริปากคตตฺตา วิชายนกาเล สมฺปตฺเต. โปตนฺติ อสฺสตริยา ปุตฺตํ. เอตนฺติ ‘‘คพฺโภ อสฺสตรึ ยถา’’ติ เอตํ วจนํ.

อจิรปกฺกนฺตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๖. ปญฺจรถสตสุตฺตวณฺณนา

๑๘๕. อภิหรียตีติ อภิหาโร, ภตฺตํเยว อภิหาโร ภตฺตาภิหาโรติ อาห ‘‘อภิหริตพฺพํ ภตฺต’’นฺติ. มจฺฉปิตฺตนฺติ วาฬมจฺฉปิตฺตํ. ปกฺขิเปยฺยุนฺติ อุรคาทินา โอสิญฺเจยฺยุํ.

ปญฺจรถสตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๗-๑๓. มาตุสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๘๖-๑๘๗. มาตุปิ เหตูติ อตฺตโน มาตุยา อุปฺปนฺนอนตฺถาวหสฺส ปหานเหตุปิ. อิโต ปเรสูติ ‘‘ปิตุปิ เหตู’’ติ เอวมาทีสุ.

มาตุสุตฺตาทิวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

สารตฺถปฺปกาสินิยา สํยุตฺตนิกาย-อฏฺฐกถาย

ลาภสกฺการสํยุตฺตวณฺณนาย ลีนตฺถปฺปกาสนา สมตฺตา.