๒. ทุติยวคฺโค

๑. ทุคฺคตสุตฺตวณฺณนา

๑๓๔. ทุคฺคตนฺติ กิจฺฉชีวิกตฺตา สพฺพถา ทุกฺขํ คตํ อุปคตํ. ตถาภูโต ปน ทลิทฺโท วราโก นาม โหตีติ วุตฺตํ ‘‘ทลิทฺทํ กปณ’’นฺติ. หตฺถปาเทหีติ นิทสฺสนมตฺตํ, อญฺเญหิปิ สรีราวยเวหิ ทุสฺสณฺฐาเนหิ อุเปโต ทุรุเปโต เอวาติ.

ทุคฺคตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๒. สุขิตสุตฺตวณฺณนา

๑๓๕. สุขิตนฺติ สญฺชาตสุขํ. เตนาห ‘‘สุขสมปฺปิต’’นฺติอาทิ. สุสชฺชิตนฺติ สุขุมุปกรเณหิ สพฺพถา สชฺชิตํ.

สุขิตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๓. ตึสมตฺตสุตฺตวณฺณนา

๑๓๖. ธุตงฺคสมาทานวเสน, น อรญฺญวาสาทิมตฺเตน. สสํโยชนา สพฺพโส สํโยชนานํ อปฺปหีนตฺตา, น ปุถุชฺชนภาวโต. เอเกกวณฺณกาโลว คเหตพฺโพติ เอเตน มหึสาทีนํ รสฺสทีฆปิงฺคลาทีสุ เอเกกาเนว คเหตฺวา ทสฺเสติ.

ตึสมตฺตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๔-๙. มาตุสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๓๗-๑๔๒. ลิงฺคนิยเมน เจว จกฺกวาฬนิยเมน จาติ ‘‘ปุริสานญฺหิ มาตุคามกาโล, มาตุคามานญฺจ ปุริสกาโล’’ติ ยถา สตฺตสนฺตาเน ลิงฺคนิยโม นตฺถิ, เอวํ กทาจิ อิมสฺมึ จกฺกวาเฬ นิพฺพตฺตนฺติ, กทาจิ อญฺญตรสฺมินฺติ จกฺกวาฬนิยโมปิ นตฺถิ. เอวเมว ฐิเต

จกฺกวาเฬ มาตุคามกาเล นมาตาภูตปุพฺโพ นตฺถีติอาทินา ลิงฺคนิยเมน จกฺกวาฬนิยโม จ เวทิตพฺโพ. เตนาห ‘‘เตสู’’ติอาทิ.

มาตุสุตฺตาทิวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๐. เวปุลฺลปพฺพตสุตฺตวณฺณนา

๑๔๓. เอกํ อปทานํ อาหริตฺวา ทสฺเสติ ‘‘เอวํ สํเวคํ ชเนตฺวา ภิกฺขู วิเสสํ ปาเปสฺสามี’’ติ. จตูเหน อาโรหนฺติ จตุโยชนุพฺเพธตฺตา. ทฺวินฺนํ พุทฺธานนฺติ กกุสนฺธสฺส โกณาคมนสฺส จาติ อิเมสํ ทฺวินฺนํ พุทฺธานํ. ‘‘ติวรา โรหิตสฺสา สุปฺปิยา’’ติ มนุสฺสานํ ตสฺมึ ตสฺมึ กาเล สมญฺญา ตตฺถ เทสนามวเสน ชาตาติ เวทิตพฺพา, ยถา เอตรหิ มาคธาติ.

ปุน วสฺสสตนฺติ ปฐมวสฺสสตโต อุปริวสฺสสตํ ชีวนโก นาม มนุสฺโส นตฺถิ. ปริหีนสทิสํ กตํ เทสนาย. วฑฺฒิตฺวาติ ทสวสฺสายุกภาวโต ปฏฺฐาย ยาว อสงฺเขฺยยฺยายุกภาวา วฑฺฒิตฺวา. ‘‘ปริหีน’’นฺติ วตฺวา ตํ ปริหีนภาวํ ทสฺเสนฺโต ‘‘กถ’’นฺติอาทิมาห. ยํ อายุปฺปมาเณสูติ ยตฺตกํ อายุปฺปมาเณสูติ.

เวปุลฺลปพฺพตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ทุติยวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

สารตฺถปฺปกาสินิยา สํยุตฺตนิกาย-อฏฺฐกถาย

อนมตคฺคสํยุตฺตวณฺณนาย ลีนตฺถปฺปกาสนา สมตฺตา.