๗. สญฺญานานตฺตสุตฺตวณฺณนา

๙๑. อาปาเถ ปติตนฺติ จกฺขุสฺส อาปาถคตํ สาฏกเวฐนาทิสญฺญิตํ ภูตสงฺฆาตํ สมฺมา นิสฺสิตํ. จกฺขุทฺวาเร สมฺปฏิจฺฉนาทิสมฺปยุตฺตสญฺญานํ สงฺกปฺปคติกตฺตา, จกฺขุวิญฺญาณสมฺปยุตฺตสญฺญาคหเณเนว วา คเหตพฺพโต ‘‘รูปสญฺญาติ จกฺขุวิญฺญาณสมฺปยุตฺตา สญฺญา’’ติ วุตฺตํ ตตฺถ สญฺญาย เอว ลพฺภนโต. เอเตเนว หิ ตํสมฺปยุตฺโต สงฺกปฺโปติ อิทมฺปิ สํวณฺณิตนฺติ ทฏฺฐพฺพํ. เตนาห ‘‘สญฺญาสงฺกปฺปฉนฺทา เอกชวนวาเรปิ นานาชวนวาเรปิ ลพฺภนฺตี’’ติ. ชวนสมฺปยุตฺตสฺส วิตกฺกสฺส ฉนฺทคติกตฺตา วุตฺตํ ‘‘ตีหิ จิตฺเตหิ สมฺปยุตฺโต สงฺกปฺโป’’ติ. ฉนฺทิกตฏฺเฐนาติ ฉนฺทกรณฏฺเฐน, อิจฺฉิตฏฺเฐนาติ อตฺโถ. อนุฑหนฏฺเฐนาติ ปริฑหนฏฺเฐน. สนฺนิสฺสยฑาหรสา หิ ราคคฺคิอาทโย ‘‘รูเป’’ติ ปน ตสฺส อารมฺมณทสฺสนเมตํ. ปริฬาโหติ ปริฬาหสีเสน อเปกฺขํ วทติ. เตนาห ‘‘ปริฬาเห อุปฺปนฺเน’’ติอาทิ. ‘‘ปริฬาโห’’ติ ทฬฺหชฺโฌสานา พลวาการปฺปตฺตา วุตฺตาติ อาห ‘‘ปริฬาหปริเยสนา ปน นานาชวนวาเรเยว ลพฺภนฺตี’’ติ. ตาสํ ลทฺธูปนิสฺสยภาวโตติ ทสฺเสติ. อิมินา นเยนาติ ‘‘อุปฺปชฺชติ สญฺญานานตฺต’’นฺติ เอตฺถ วุตฺตนเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ. ‘‘รูปสญฺญาทินานาสภาวํ สญฺญํ ปฏิจฺจ กามสงฺกปฺปาทินานาสภาโว สงฺกปฺโป อุปฺปชฺชตี’’ติอาทินา นเยน เวทิตพฺโพ.

สญฺญานานตฺตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.