๗. นฬกลาปีสุตฺตวณฺณนา

๖๗. สตฺตเม กสฺมา ปุจฺฉตีติ มหาโกฏฺฐิกตฺเถโร สยํ ตตฺถ นิกฺกงฺโข สมาโน กสฺมา ปุจฺฉตีติ อธิปฺปาโย. อชฺฌาสยชานนตฺถนฺติ อิทมฺปิ ตสฺส มหาสาวกสฺส ปรจิตฺตชานเนน อปฺปาฏิหีรํ สิยา, เตน ตํ อปริตุสฺสนฺโต ‘‘อปิจา’’ติอาทิมาห. ตตฺถ เทฺว อคฺคสาวกาติ สีลาทิคุเณหิ อุตฺตมสาวกาติ อตฺโถ, น หิ มหาโกฏฺฐิกตฺเถโร อคฺคสาวกลกฺขณปฺปตฺโต, อถ โข มหาสาวกลกฺขณปฺปตฺโต. อิทาเนว โข มยนฺติอาทิ เหฏฺฐา ปจฺจยุปฺปนฺนํ อนาโลเฬนฺเตน ทสฺเสตฺวา เทสนา อาหฏา, น อญฺญมญฺญปจฺจยตาวเสน, อิธ ปน เยนาธิปฺปาเยน ตํ อาโลเฬตฺวา นิวตฺเตตฺวา กถิตํ มหาเถเรน, ตเมวสฺส อธิปฺปายํ เตเนว ปกาเสตุกาโม มหาโกฏฺฐิกตฺเถโร อาห ‘‘อิทาเนว โข มย’’นฺติอาทิ. เตนาห ‘‘อิทํ เถโร’’ติอาทิ.

เอตฺตเก ฐาเนติ ‘‘กึ นุ โข อาวุโส’’ติอาทินา ปฐมารมฺภโต ปฏฺฐาย ยาว ‘‘นิโรโธ โหตี’’ติ ปทํ, เอตฺตเก ฐาเน. อวิชฺชาสงฺขาเร อคฺคเหตฺวา ‘‘นามรูปปจฺจยา วิญฺญาณ’’นฺติ เทสนาย ปวตฺตตฺตา ‘‘ปจฺจยุปฺปนฺนปญฺจโวการภววเสน เทสนา กถิตา’’ติ วุตฺตํ. ‘‘ผเล คหิเต การณํ คหิตเมวา’’ติ วิญฺญาเณ คหิเต สงฺขารา, เตสญฺจ การณภูตา อวิชฺชา คหิตา เอว โหตีติ วุตฺตํ ‘‘เหฏฺฐา วิสฺสชฺชิเตสุ ทฺวาทสสุ ปเทสู’’ติ. เอเกกสฺมินฺติ เอเกกสฺมึ ปเท. ติณฺณํ ติณฺณํ วเสนาติ ‘‘นิโรธาย ธมฺมํ เทเสสิ, นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ, นิโรธา อนุปาทาวินิมุตฺโต โหตี’’ติ เอวมาคตานํ ติณฺณํ ติณฺณํ วารานํ วเสน. ‘‘อฏฺฐารสหิ วตฺถูหี’’ติอาทีสุ (มหาว. ๔๖๘) วิย อิธ วตฺถุสทฺโท การณปริยาโยติ อาห ‘‘ฉตฺตึสาย การเณหี’’ติ. ปฐโม อนุโมทนาวิธิ. ธมฺมกถิกคุโณติ วิปสฺสนาวิสโย อเภโทปจาเรน วุตฺโต. เสสทฺวเยสุปิ เอเสว นโย. ทุติโย อนุโมทนา, ตติยํ อนุโมทนนฺติ อภิเธยฺยานุรูปํ วตฺตพฺพํ. เทสนาสมฺปตฺติ กถิตา ‘‘นิพฺพิทาย…เป… ธมฺมํ เทเสตี’’ติ วุตฺตตฺตา. เสกฺขภูมิ กถิตา ‘‘นิพฺพิทาย…เป… ปฏิปนฺโน โหตี’’ติ วุตฺตตฺตา. อเสกฺขภูมิ กถิตา ‘‘นิพฺพิทา …เป… อนุปาทาวิมุตฺโต โหตี’’ติ วุตฺตตฺตา.

นฬกลาปีสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.