๘. อคฺคิกสุตฺตวณฺณนา

๑๙๔. อคฺคิปริจรณวเสนาติ อคฺคิหุตฺตชุหนวเสน. สนฺนิหิโตติ มิสฺสีภาวํ สมฺปาปิโต. ตถาภูโต จ โส สปฺปินา สทฺธึ โยชิโต นาม โหตีติ อาห ‘‘สํโยชิโต’’ติ. อปายมคฺคํ โอกฺกมติ มิจฺฉาทิฏฺฐิมิจฺฉาสงฺกปฺปาทีนํ อตฺตโน สนฺตาเน สมุปฺปาทนโต. เตนาห ‘‘อิมํ ลทฺธิ’’นฺติอาทิ.

ชาติยาติ สโทสกิริยาปราธสฺส อสมฺภเวน ปริสุทฺธาย ชาติยา. นานปฺปกาเร อฏฺฐารสวิชฺชาฏฺฐานสญฺญิเต คนฺเถ. สุตวาติ สุตฺวา นิฏฺฐํ ปตฺโต อคฺคทกฺขิเณยฺยตฺตาติ อธิปฺปาโย.

ปุพฺเพนิวาสญาเณนาติ อิทํ โลเก สาสเน จ นิรุฬฺหตาวเสน วุตฺตํ. อญฺเญ หิ ปุพฺเพนิวาสํ ชานนฺตา ปุพฺเพนิวาสญาเณเนว ชานนฺติ, ภควา ปน สพฺพญฺญุตญฺญาเณนปิ ชานาติ. ทิพฺเพน จกฺขุนาติ เอตฺถาปิ เอเสว นโย. สพฺพโส ชาติ ขียติ เอเตนาติ ชาติกฺขโย, อคฺคมคฺโค, เตน ปตฺตพฺพตฺตา อาปนฺนตฺตา จ ชาติกฺขโย อรหตฺตํ. ชานิตฺวา โวสิตโวสาโนติ วิชานิตพฺพํ จตุสจฺจธมฺมํ มคฺคญาเณน ชานิตฺวา โสฬสนฺนมฺปิ กิจฺจานํ โวสิตโวสาโน.

อุปฺปตฺตึ ทีเปตฺวาติ ปายสทานสฺส อาคมนํ ปกาเสตฺวา. คาถาหิ อภิคีตนฺติ ทฺวีหิ คาถาหิ มยา อภิคีตํ. อภุญฺชิตพฺพนฺติ ภุญฺชิตุํ น ยุตฺตํ. ‘‘อโภชเนยฺย’’นฺติ กสฺมา วุตฺตํ, นนุ ภควโต อชฺฌาสโย อจฺจนฺตเมว สุทฺโธติ? สจฺจเมตํ, พฺราหฺมโณ ปน ปุพฺเพ อทาตุกาโม ปจฺฉา คาถา สุตฺวา ธมฺมเทสนาย มุทุหทโย หุตฺวา ทาตุกาโม อโหสิ, ตสฺมา ตํ ภิกฺขูนํ อนาคเต ทิฏฺฐานุคติอาปชฺชนตฺถํ ปฏิกฺขิปิ. ตถา หิ อนนฺตรสุตฺเต กสิภารทฺวาชสุตฺเต จ เอวเมว ปฏิปชฺชิ. เตนาห ‘‘ตฺวํ พฺราหฺมณา’’ติอาทิ. กิลญฺชมฺหิ…เป… ปกาสิตาติ เอเตน คาถํ อุทฺเทสฏฺฐาเนว ฐเปตฺวา ภควา พฺราหฺมณสฺส วิตฺถาเรน ธมฺมํ เทเสสีติ ทสฺเสติ. คายเนนาติ คายนเกน, คาเนน วา. อตฺถญฺจ ธมฺมญฺจาติ สเทวกสฺส โลกสฺส หิตญฺเจว ตสฺส การณญฺจ. สมฺปสฺสนฺตานนฺติ สมฺมเทว ปสฺสนฺตานํ. ธมฺโมติ ปเวณิอาคโต จาริตฺตธมฺโม น โหติ. โภชเนสุ อุกฺกํสคตํ ทสฺเสตุํ ‘‘สุธาโภชน’’นฺติ อาห. ธมฺเม สตีติ อริยานํ อาจารธมฺเม สติ ตํ อาลมฺพิตฺวา ชีวนฺตานํ เอตเทว เสฏฺฐนฺติ ‘‘โสมํ ภุญฺเชยฺย ปายส’’นฺติ ตํ อารพฺภ กถาย อุปฺปนฺนตฺตา.

สลฺลกฺเขติ อยํ พฺราหฺมโณ. เสสา ปจฺจยา นิทฺโทสา เต อารพฺภ กถาย อปฺปวตฺติตตฺตา. กุกฺกุจฺจวูปสนฺตนฺติ อคฺคิอาหิตปทสฺส วิย สทฺทสิทฺธิ เวทิตพฺพา. อนฺเนน ปาเนนาติ ลกฺขณวจนเมตํ ยถา ‘‘กาเกหิ สปฺปิ รกฺขิตพฺพ’’นฺติ. เตนาห ‘‘เทสนามตฺตเมต’’นฺติ. พหุสสฺสผลทายกํ สุเขตฺตํ วิย ปฏิยตฺตนฺติ สมฺมา กสนพีชนอุทกานยนาปนยนาทินา สุสชฺชิตํ เขตฺตํ วิย สีลาทิคุณวิเสสสมฺปาทเนน ปฏิยตฺตํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ เอตํ.

อคฺคิกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.