๑. ชราสุตฺตวณฺณนา

๕๑. หิตสฺส สาธนโต สาธุ, ยํ กิญฺจิ อตฺถชาตํ. ตํ ปน อตฺถกาเมน ลภิตพฺพโต อุปเสวิตพฺพโต ลทฺธกํ, กลฺยาณฏฺเฐน ภทฺทกนฺติ วุจฺจตีติ อาห ‘‘สาธูติ ลทฺธกํ ภทฺทก’’นฺติ. ‘‘สีลํ ยาว ชรา สาธู’’ติ วุตฺตมตฺถํ พฺยติเรกโต วิภาเวตุํ ‘‘อิมินา อิทํ ทสฺเสตี’’ติ วุตฺตํ. อิทนฺติ อิทํ อตฺถชาตํ.

ปติฏฺฐิตาติ จิตฺตสนฺตาเน ลทฺธปติฏฺฐา, เกนจิ อสํหาริยา. เตนาห ‘‘มคฺเคน อาคตา’’ติ. จิตฺตีกตฏฺฐาทีหีติ ปูชนียภาวาทีหิ. วุตฺตํ เหตํ โปราณฏฺฐกถายํ. จิตฺตีกตนฺติ รตนนฺติ อิทํ รตนํ นาม โลเก จิตฺตีกตํ วตฺถูนํ สหสฺสคฺฆนตาทิวเสน. เยปิ โลเก จิตฺตีกตา ขตฺติยปณฺฑิต-จตุมหาราช-สกฺก-สุยาม-มหาพฺรหฺมาทโย, เตสํ จิตฺตีกโต เตหิ สรณนฺติ อุปคนฺตพฺพตาทิวเสน. รติกรนฺติ ปีติสุขาวหํ. ฌานรติสุเขนาติ ทุวิเธนปิ ฌานรติสุเขน. ตุเลตุนฺติ ปริจฺฉินฺทิตุํ. คุณปารมินฺติ คุณานํ อุกฺกํสปารมึ. ทุลฺลโภ อเนกานิ อสงฺเขฺยยฺยานิ อติธาวิตฺวาปิ ลทฺธุํ อสกฺกุเณยฺยตฺตา. อโนโมติ อนูโน ปริปุณฺโณ. ตตฺถ วิเสสโต อโนมสตฺตปริโภคโต เตหิ ‘‘สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา’’ติ อนุสฺสริตพฺพโตติ อาห ‘‘ภควา อโนโม สีเลนา’’ติอาทิ.

อริยมคฺคปญฺญาเยว อิธ อธิปฺเปตาติ ‘‘อิธ ปน ทุลฺลภปาตุภาวฏฺเฐน ปญฺญา ‘รตน’นฺติ วุตฺต’’นฺติ อาห. ปุชฺชผลนิพฺพตฺตนโต, อตฺตโน สนฺตานํ ปุนาตีติ จ ปุญฺญเจตนา ปุญฺญํ, สา ปน ยสฺส อุปฺปนฺนา, ตสฺเสว อาเวณิกตาย อนญฺญสาธารณตฺตา เกนจิปิ อนาหฏา, อฏฺฐกถายํ ปน ‘‘อรูปตฺตา’’ติ วุตฺตํ.

ชราสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.