๙. จตุจกฺกสุตฺตวณฺณนา

๒๙. อิริยา วุจฺจติ กาเยน กตฺตพฺพกิริยา, ตสฺสา ปวตฺติฏฺฐานภาวโต อิริยาปโถ, คมนาทิ. ตํ อปราปรปฺปวตฺติยา จกฺกํ. เตนาห ‘‘จตุจกฺกนฺติ จตุอิริยาปถ’’นฺติ. นวทฺวารนฺติ กรชกาโย อธิปฺเปโต. โส จ เกสาทิอสุจิปริปูโรติ อาห ‘‘ปุณฺณนฺติ อสุจิปูร’’นฺติ. ตณฺหาย สํยุตฺตนฺติ ตณฺหาสหิตํ. เตน น เกวลํ สภาวโต เอว, อถ โข นิสฺสิตธมฺโม จ อสุจึ ทสฺเสติ. มาตุกุจฺฉิสงฺขาเต อสุจิปงฺเก ชาตตฺตา ปงฺกชาตํ, เกสาทิอสุจิปงฺกชาตตฺตา จ ปงฺกชาตํ. ยาตฺราติ อปคโม. เตน สภาวโต นิสฺสิตธมฺมโต จ อสุจิสภาวโต กายโต กถํ อปคโม สิยาติ ปุจฺฉติ. เตนาห ‘‘เอตสฺสา’’ติอาทิ.

นหนฏฺเฐน พนฺธนฏฺเฐน นทฺธีติ อุปนาโห อิธาธิปฺเปโตติ อาห ‘‘นทฺธินฺติ อุปนาห’’นฺติ. โส ปน อิโต ปุพฺพกาเล โกโธติ อาห ‘‘ปุพฺพกาเล’’ติอาทิ. ปาฬินิทฺทิฏฺเฐติ อุปนาหอิจฺจาทิเก อิธ ปาฬิยํ นิทฺทิฏฺเฐ กิเลเส ฐเปตฺวา อวเสสา ทิฏฺฐิวิจิกิจฺฉาทโย สตฺต กิเลสา ทุมฺโมจยตาย วรตฺตา วิยาติ วรตฺตาติ เวทิตพฺพา. อารมฺมณคฺคหณสภาวโต เอโก เอเวส ธมฺโม, ปวตฺติ-อาการเภเทน ปน อิจฺฉนฏฺเฐน ปตฺถนฏฺเฐน อิจฺฉา, ลุพฺภนฏฺเฐน คิชฺฌนฏฺเฐน โลโภติ วุตฺโต. ปฐมุปฺปตฺติกาติ เอกสฺมึ อารมฺมเณ, วาเร วา ปฐมํ อุปฺปนฺนา. อปราปรุปฺปตฺติโกติ ปุนปฺปุนํ อุปฺปชฺชมานโก. อลทฺธปตฺถนา อปฺปฏิลทฺธวตฺถุมฺหิ อาสตฺติ โลโภ. อุปฺปาเฏตฺวาติ สสนฺตานโต อุทฺธริตฺวา.

จตุจกฺกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.