๕. อรหนฺตสุตฺตวณฺณนา

๒๕. กตาวีติ กตวา, ปริญฺญาทิกิจฺจํ กตฺวา นิฏฺฐเปตฺวา ฐิโตติ อตฺโถ. เตนาห ‘‘จตูหิ มคฺเคหิ กตกิจฺโจ’’ติ. สฺวายมตฺโถ อรหนฺติอาทิสทฺทสนฺนิธานโต วิญฺญายติ. เอวํ ‘‘อหํ วทามี’’ติอาทิอากาเรน ปุจฺฉติ.

ขนฺธาทีสุ กุสโลติ ขนฺธายตนาทีสุ สลกฺขณาทีสุ จ สมูหาทิวเสน ปวตฺติยญฺจ เฉโก ยถาภูตเวที. อุปลทฺธินิสฺสิตกถนฺติ อตฺตุปลทฺธินิสฺสิตกถํ หิตฺวา. โวหารเภทํ อกโรนฺโตติ ‘‘อหํ ปรมตฺถํ ชานามี’’ติ โลกโวหารํ ภินฺทนฺโต อวินาเสนฺโต โลเก โลกสมญฺญเมว นิสฺสาย ‘‘อหํ, มมา’’ติ วเทยฺย. ขนฺธา ภุญฺชนฺตีติอาทินา โวหารเภทํ, ตตฺถ จ อาทีนวํ ทสฺเสติ.

มาโน นาม ทิฏฺฐิยา สมธุโร. ตถา หิ ทุติยมคฺคาทีสุ สมฺมาทิฏฺฐิยา ปหานาภิสมยสฺส ปฏิวิปจฺจนีเก ปฏิปตฺติสิทฺธิ. เตนาห ‘‘ยทิ ทิฏฺฐิยา วเสน น วทติ, มานวเสน นุ โข วทตีติ จินฺเตตฺวา’’ติ. วิธูปิตาติ สนฺตาปิตา ญาณคฺคินา ทฑฺฒา. เต ปน วิทฺธํสิตา นาม โหนฺตีติ อาห ‘‘วิธมิตา’’ติ. มมงฺการาทโย มยนฺติ สตฺตสนฺตาเน สติ ปวตฺตนฺติ เอเตนาติ มโย, มญฺญนา. มโย เอว มยตาติ อาห ‘‘มยตนฺติ มญฺญน’’นฺติ.

อรหนฺตสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.