๖. ชาครสุตฺตวณฺณนา

๖. ชาครตนฺติ อนาทเร สามิวจนํ. เตนาห ‘‘อินฺทฺริเยสุ ชาครนฺเตสู’’ติ. ‘‘วิสฺสชฺชนคาถายํ ปนา’’ติ อิมสฺส ปทสฺส ‘‘อยมตฺโถ เวทิตพฺโพ’’ติ อิมินา สมฺพนฺโธ. ปุจฺฉาคาถาย ปน อตฺโถ อิมินาว นเยน วิญฺญายตีติ อธิปฺปาโย. ปญฺจ ชาครตํ สุตฺตาติ เอตฺถ ‘‘สุตฺตา’’ติ ปทํ อเปกฺขิตฺวา ปญฺจาติ ปจฺจตฺตวจนํ ‘‘ชาครต’’นฺติ ปทํ อเปกฺขิตฺวา สามิวเสน ปริณาเมตพฺพํ ‘‘ปญฺจนฺนํ ชาครต’’นฺติ. เตนาห – ‘‘ปญฺจสุ อินฺทฺริเยสุ ชาครนฺเตสู’’ติ, ชาครนฺเตสุ พทฺธาภาเวน สกิจฺจปฺปสุตตาย สกิจฺจสมตฺถตาย จาติ อตฺโถ. โสตฺตํว สุตฺตา ปมาทนิทฺทาภาวโต. ตเมว สุตฺตภาวํ ปุคฺคลาธิฏฺฐานาย กถาย ทสฺเสตุํ ‘‘กสฺมา’’ติอาทิ วุตฺตํ. ปมชฺชติ, ปมาโท วา เอตสฺส อตฺถีติ ปมาโท, ตสฺส ภาโว ปมาทตา, ตาย, ปมตฺตภาเวนาติ อตฺโถ.

เอวํ คาถาย ปฐมสฺส ปาทสฺส อตฺถํ วตฺวา ทุติยสฺส วตฺตุํ ‘‘เอวํ สุตฺเตสู’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตสฺสตฺโถ วุตฺตนเยน เวทิตพฺโพ. ยสฺมา อปฺปหีนสุปนกิริยาวเสน สนีวรณสฺส ปุคฺคลสฺส อนุปฺปนฺนราครชาทโย อุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนา ปวฑฺฒนฺติ, ตสฺมา วุตฺตํ ‘‘นีวรเณเหว กิเลสรชํ อาทิยตี’’ติ. เตเนวาห ‘‘ปุริมา’’ติอาทิ. ปุริมานํ ปจฺฉิมานํ อปราปรุปฺปตฺติยา ปจฺจยภาโว เหตฺถ อาทิยนํ. ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ ปริสุชฺฌตีติ มคฺคปริยาปนฺเนหิ สทฺธาทีหิ ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ สกลสํกิเลสโต วิสุชฺฌติ. ปญฺญินฺทฺริยเมว หิ อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยาทีนิ, อิตรานิ จ อนฺวยานีติ.

ชาครสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.