๑๐. อรญฺญสุตฺตวณฺณนา

๑๐. สนฺตกิเลสานนฺติ วูปสนฺตกิเลสปริฬาหานํ. ยสฺมา สีลาทิคุณสมฺภวํ ตโต เอว ภยสนฺตญฺจ อุปาทาย ปณฺฑิตา ‘‘สนฺโต’’ติ วุจฺจนฺติ, ตสฺมา วุตฺตํ ‘‘ปณฺฑิตานํ วา’’ติ. เตนาห ‘‘สนฺโต หเว’’ติอาทิ. เสฏฺฐจารีนนฺติ เสฏฺฐจริยํ จรนฺตานํ. ยสฺมา ปุถุชฺชนกลฺยาณโต ปฏฺฐาย ภิกฺขุ มคฺคพฺรหฺมจริยวาสํ วสติ นาม, ตสฺมา อาห ‘‘มคฺคพฺรหฺมจริยวาสํ วสนฺตาน’’นฺติ. อริยานํ ปน มุขวณฺณสฺส ปสีทเน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. มูลกมฺมฏฺฐานนฺติ ปาริหาริยกมฺมฏฺฐานํ. วิสภาคสนฺตตีติ นานารมฺมเณสุ ปวตฺตจิตฺตสนฺตติ. สา หิ วิกฺเขปพฺยากุลตาย อปฺปสนฺนา สมาหิตจิตฺตสนฺตติยา วิสภาคสนฺตติ. โอกฺกมตีติ สมาธิสภาคา จิตฺตสนฺตติ สมถวีถึ อนุปวิสติ. จิตฺตํ ปสีทตีติ กมฺมฏฺฐานนิรตํ ภาวนาจิตฺตํ สนฺธายาห, ตํ ปสนฺนํ หุตฺวา ปวตฺตติ. โลหิตํ ปสีทตีติ จิตฺตกาลุสฺสิยสฺสาภาวโต โลหิตํ อนาวิลํ โหติ. ปริสุทฺธานิ โหนฺติ การณสฺส ปริสุทฺธภาวโต. ตาลผลมุขสฺส วิย มุขสฺส วณฺโณ โหตีติ มุข-สทฺทสฺส อาทิมฺหิ ปมุตฺตปเทน โยเชตพฺโพ. เอวญฺหิ จสฺส ปมุตฺตคฺคหณํ สมตฺถิตํ โหติ ตาลผลมุขสฺส วณฺณสมฺปทาสทิสตฺตา. ติภูมโก เอว เตภูมโก.

อตีตํ นานุโสจนฺติ อตีตํ ปจฺจยลาภํ ลกฺขณํ กตฺวา น โสจนฺติ น อนุตฺถุนนฺติ. ชปฺปนตณฺหาย วเสน น ปริกปฺปนฺตีติ อาห ‘‘น ปตฺเถนฺตี’’ติ. เยน เกนจีติ อิตรีตเรน. ตงฺขเณ ลทฺเธนาติ สนฺนิธิการปริโภคาภาวมาห. ติวิเธนปิ การเณนาติ ติปฺปกาเรน เหตุนา, ติลกฺขณสนฺโตสนิมิตฺตนฺติ อตฺโถ.

วินาสนฺติ วินาสนเหตุํ. วินสฺสนฺติ เอเตหีติ วินาโส, โลภโทสา ตเทกฏฺฐา จ ปาปธมฺมา. อรูปกายสฺส วิย รูปกายสฺสปิ วิเสสโต สุกฺขภาวการณนฺติ อาห ‘‘เอเตน การณทฺวเยนา’’ติ. ลุโตติ ลูโน.

อรญฺญสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

นฬวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.