อนฺตรเปยฺยาล กติปุจฺฉาวารวณฺณนา

๒๗๑. อิทานิ วุตฺโตติ สมฺพนฺโธ. ‘‘อิทานี’’ติ ปเทน สมฺพนฺธตฺตา วุตฺโตติ เอตฺถ ตปจฺจโย ปจฺจุปฺปนฺนกาลิโกติ ทฏฺฐพฺโพ.

ตตฺถาติ มาติกายํ, ปุจฺฉาสุ วา. อาคตาปตฺติปุจฺฉาติ อาคตาปตฺติยา ปุจฺฉา. หีติ วิเสสโชตโก, หิ วิเสสํ วกฺขามีติ อตฺโถ. เอตฺถาติ ‘‘กติ อาปตฺติกฺขนฺธา’’ติ ทุติยปเท. ‘‘ราสิวเสนา’’ติ อิมินา ขนฺธสทฺทสฺส ราสตฺถํ ทสฺเสติ. วินีตวตฺถูนีติ เอตฺถ วินีตสทฺโท วินยปริยาโยติ อาห ‘‘วินยปุจฺฉา’’ติ. นนุ วินีตวินยสทฺทานํ สทฺทโต นานตฺตา อตฺถโตปิ นานํ, กสฺมา ปน ‘‘วินยปุจฺฉา’’ติ วุตฺตนฺติ อาห ‘‘วินีตํ…เป… เอก’’นฺติ. อิทนฺติ ปทตฺตยํ. อตฺถโต เอกนฺติ อตฺถโตเยว เอกํ, น สทฺทโต. วินีตวตฺถูนีติ อาปตฺติวินยการณตฺตา วินีตวตฺถูนิ. เยสูติ อคารเวสุ. สตีติ สนฺเตสุ. เอตฺถ จ เยสุ สติ อาปตฺติโย น โหนฺติ, อสติ โหนฺตีติ วากฺยมฺปิ อวุตฺตสิทฺธินเยน คเหตพฺพํ. เยสูติ คารเวสุ. เตติ อคารวคารเว. ยสฺมา ปน นตฺถีติ สมฺพนฺโธ. วิปตฺติภาวปุจฺฉาติ วิปตฺติภาวสฺส ปุจฺฉา. ปุจฺฉิยติ อิมายาติ ปุจฺฉา. วิวาทมูลานิ อนุวาทมูลานีติ อิมา ปุจฺฉาโย มูลปุจฺฉาติ สมฺพนฺโธ. โปตฺถเกสุ ‘‘อิมานี’’ติ นิกาเรน สห ปาโฐ อตฺถิ, โส อปาโฐเยว. มูลปุจฺฉาติ ปุจฺฉิยนฺติ อิมาหีติ ปุจฺฉา, มูลานํ ปุจฺฉา มูลปุจฺฉา. ‘‘อธิกรณ’’นฺติอาทีสุ ‘‘วุตฺตํ’’ อิติ สมฺพนฺโธ. เตสํเยวาติ อธิกรณานํเยว. อยเมตฺถ มาติกา.

นิทฺเทเส มาติกายาติ ปาติโมกฺเข. วิภงฺเคติ ปทภาชนิยํ, อาคตวเสน วุตฺตาติ โยชนา. อยเมตฺถ นิทฺเทโส.

ปฏินิทฺเทเส อารตีติอาทิปทานํ วจนตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อารกา’’ติอาทิ. ตตฺถ ‘‘อารกา’’ติ อิมินา อารตีติ เอตฺถ อาอุปสคฺคสฺส อตฺถํ ทสฺเสติ. เอเตหีติ อาปตฺติกฺขนฺเธหิ, อารกาติ สมฺพนฺโธ. ‘‘รมตี’’ติ อิมินา ติปจฺจโย กตฺวตฺเถ โหตีติ ทสฺเสติ. รตีติ รมนํ. อิมินา ติปจฺจโย ภาวตฺเถปิ โหตีติ ทสฺเสติ. วินาติ เอเตหิ อาปตฺติกฺขนฺเธหิ วินา. อิมินา วิรตีติ เอตฺถ วิตฺยูปสคฺคสฺส อตฺถํ ทสฺเสติ. ปจฺเจกนฺติ ปติ เอกํ, ปฏิสทฺโท วิจฺฉตฺถโชตโก, วิสุํ วิสุนฺติ อตฺโถ. อิมินา ปฏิวิรตีติ เอตฺถ ปฏิตฺยูปสคฺคสฺส อตฺถํ ทสฺเสติ. วิรติ ปฏิวิรตีติ เอตฺถาปิ ติปจฺจโย ภาวตฺเถปิ เวทิตพฺโพ. เวรนฺติ อนตฺถกรตฺตา วิรมิตพฺพนฺติ วิรํ, ตเทว เวรํ, ราคาทิอกุสลธมฺมา. เต หิ เวรเหตุตฺตา เวรนฺติ วุจฺจนฺติ. เอตายาติ วิรติยา. อิมินา อกิริยาติ เอตฺถ ริริยปจฺจโย กรณตฺเถ โหตีติ ทสฺเสติ. ยํ อาปตฺติกฺขนฺธกรณนฺติ โยชนา. ตสฺสาติ อาปตฺติกฺขนฺธกรณสฺส. ปฏิปกฺขโตติ วิรุทฺธภาวโต. อิมินา อกรณนฺติ เอตฺถ อกาโร วิรุทฺธตฺโถติ ทสฺเสติ. อาปตฺติกฺขนฺธอชฺฌาปตฺติยาติ อาปตฺติกฺขนฺธานํ อติกฺกมิตฺวา อาปชฺชนสฺส. ‘‘เวลนโต’’ติ อิมินา เวลตีติ เวลา, เวลนํ วา เวลาติ วจนตฺเถ ทสฺเสติ. นิยฺยานนฺติ มคฺคํ. มคฺโค หิ นิพฺพานํ อารมฺมณกรณวเสน ยาติ คจฺฉตีติ นิยฺยานนฺติ วุจฺจติ. ‘‘พนฺธตี’’ติ อิมินา สิธาตุยา พนฺธนตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘นิวาเรตี’’ติ อิมินา พนฺธธาตุยา อธิปฺปายตฺถํ. เอตนฺติ ‘‘เสตู’’ติ นามํ. ตํ เสตุนฺติ อาปตฺติกฺขนฺธสงฺขาตํ ตํ เสตุํ. เอตฺถ เกสุจิ โปตฺถเกสุ ‘‘โส เสตู’’ติ จ ‘‘เอตาย ปญฺญตฺติยา’’ติ จ ปาโฐ อตฺถิ, โส อปาโฐเยว.

พุทฺเธ อคารวาทีสุ เอวํ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพติ โยชนา. โยติ โย โกจิ, น คจฺฉตีติอาทีสุ สมฺพนฺโธ. ธรมาเนติ ติฏฺฐมาเน, สํวิชฺชมาเนติ อตฺโถ. อุปฏฺฐานนฺติ อุปฏฺฐานฏฺฐานํ, อุปฏฺฐานตฺถํ วา. เอตสฺสาติ ยสฺส กสฺสจิ คหฏฺฐสฺส วา ปพฺพชิตสฺส วา. ธมฺมสฺสวนนฺติ ธมฺมสฺสวนฏฺฐานํ, ธมฺมสฺสวนตฺถํ วา. ธมฺมสฺสวนคฺคนฺติ ธมฺมสฺสวนํ คณฺหนฺติ เอตฺถาติ ธมฺมสฺสวนคฺโค, ธมฺมสวนมณฺฑโป. อถ วา ธมฺมสฺสวนํ คณฺหาตีติ ธมฺมสฺสวนคฺโค, ธมฺมสฺสวนฏฺฐาเน สมาคมชโน, ตํ ธมฺมสฺสวนคฺคํ. จิตฺตีการนฺติ อปจายนาการํ. วิกฺขิตฺโต วา อนาทโร วา หุตฺวา นิสีทตีติ โยชนา. กายปาคพฺพิยนฺติ ภุสํ ครติ อญฺเญ ปีเฬติ อเนนาติ ปคพฺโพ, อติมาโน, โอฏฺฐโช ตติยกฺขโร. ปคพฺพสฺส ภาโว ปาคพฺพิยํ, กาเยน ปาคพฺพิยํ กายปาคพฺพิยํ (วชิร. ฏี. ปริวาร ๒๗๑; สารตฺถ. ฏี. ปริวาร ๓.๒๗๑; วิ. วิ. ฏี. ปริวาร ๒.๒๗๑ สํ. นิ. อฏฺฐ. ๒.๒.๑๔๖; อ. นิ. อฏฺฐ. ๓.๖.๘๒-๘๔; สุ. นิ. อฏฺฐ. ๑.๑๔๔), กายานาจารํ. ติสฺโส สิกฺขาติ อธิสีลสิกฺขาทิกา ติสฺโส สิกฺขา. ปมชฺชนํ ปมาโท, สติวิปฺปวาโสติ อาห ‘‘ปมาเท จ สติวิปฺปวาเส’’ติ. อามิสปฏิสนฺธารนฺติ อามิเสน อตฺตโน, ปเรสญฺจ อนฺตรสฺส ปฏิสนฺทหนํ อามิสปฏิสนฺธาโร, ตถา ธมฺมปฏิสนฺธาโร.

๒๗๒. สตฺถริปิ อคารโวติอาทีนํ อตฺโถติ สมฺพนฺโธ. ‘‘อนีจวุตฺตี’’ติอาทินา อปฺปติสฺโสติ ปทสฺส อธิปฺปายตฺถํ ทสฺเสติ, สทฺทตฺโถ ปเนวํ เวทิตพฺโพ, ปฏิมุขํ อาทเรน สตฺถุวจนํ อสุณนฺโต อปฺปติสฺโส นามาติ. อชฺฌตฺตํ วาติ เอตฺถ นิยกชฺฌตฺตาทีสุ จตูสุ นิยกชฺฌตฺตภาวญฺจ สตฺตมีวิภตฺติยา อมาเทสภาวญฺจ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อตฺตโน สนฺตาเน วา’’ติ. ‘‘อตฺตโน ปกฺเข วา’’ติ อิมินา อตฺตโน จิตฺตสนฺตาเนติ อตฺถํ ปฏิกฺขิปติ. ตตฺร ตุเมฺหติ เอตฺถ ตสทฺทสฺส วิสยํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ตสฺมึ อชฺฌตฺตพหิทฺธาเภเท’’ติ. สปรสนฺตาเนติ อตฺตปรสนฺตาเน. ปหานายาติ เอตฺถ หาธาตุยา กรณญฺจ อายสทฺทสฺส ตทตฺถภาวญฺจ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘เมตฺตาภาวนาทีหิ นเยหิ ปหานตฺถ’’นฺติ. เมตฺตาภาวนาทีหีติอาทิสทฺเทน กรุณาภาวนาทึ สงฺคณฺหาติ. ตนฺติ วิวาทมูลํ. ‘‘อปฺปวตฺติภาวายา’’ติ อิมินา อนวสฺสวายาติ เอตฺถ อวปุพฺพ สุธาตุยา ปวตฺตนตฺถํ ทสฺเสติ.

สนฺทิฏฺฐิปรามาสีติ เอตฺถ สสฺส อตฺตโน อิทํ สํ, สํ ทิฏฺฐึ ปรโต อามสตีติ สนฺทิฏฺฐิปรามาสีติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘สกเมว ทิฏฺฐึ ปรามสตี’’ติ. ‘‘ย’’นฺติอาทินา ปรามสนาการํ ทสฺเสติ. อาธานคฺคาหีติ เอตฺถ อาภุโส ฐิยเต อาธานนฺติ วจนตฺเถน อาธานสทฺโท ทฬฺหปริยาโยติ อาห ‘‘ทฬฺหคฺคาหี’’ติ. ทฬฺหํ คณฺหาตีติ ทฬฺหคฺคาหี.

๒๗๓. อนุวาทมูลนิทฺเทโส กิญฺจาปิ สมาโนติ โยชนา. อถ โขติ ตถา สมาโนปิ, อยเมตฺถ วิเสโสติ สมฺพนฺโธ. วิวทนฺตานํ ปุคฺคลานนฺติ โยชนา. ตถา วิวทนฺตาติ เตนากาเรน วิวทนฺตา, อนุวทนฺตีติ สมฺพนฺโธ. ‘‘อสุกํ นาม วิปตฺตึ อาปนฺโน’’ติ วุตฺตเมวตฺถํ อาปตฺติยา สลฺลกฺเขตฺวา ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ปาราชิกํ อาปนฺโนสี’’ติอาทิ. เอตฺถาติ อนุวาทมูเล. วิเสโสติ วิวาทมูลโต วิเสโส. วิวทนฺตานํ โกธูปนาหาทีนิ วิวาทมูลานิ, อนุวทนฺตานํ อนุวาทมูลานีติ วุตฺตํ โหติ.

๒๗๔. เมตฺตํ กายกมฺมํ นามาติ เอตฺถ เมตฺตา เอตสฺสตฺถีติ เมตฺตํ, กายกมฺมํ, เมตฺตจิตฺตสหคตํ กายกมฺมนฺติ วุตฺตํ โหติ. เตน วุตฺตํ ‘‘เมตฺตจิตฺเตน กตํ กายกมฺม’’นฺติ. สมฺมุขปรมฺมุขานํ วิตฺถารํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ตตฺถา’’ติอาทิ. ตตฺถ ตตฺถาติ เตสุ สมฺมุขปรมฺมุเขสุ. กายกมฺมํ นามาติ เมตฺตํ กายกมฺมํ นาม. เถรานํ ทานอิติ สมฺพนฺโธ. อุภเยหิปีติ นวกตฺเถเรหิปิ. เตสูติ นวกตฺเถเรสุ. อวมญฺญนฺติ อวมานํ. อตฺตโน ทุนฺนิกฺขิตฺตานํ ปฏิสามนํ วิย ปฏิสามนนฺติ โยชนา. ‘‘เมตฺตากายกมฺมสงฺขาโต’’ติ อิมินา อยมฺปิ ธมฺโมติ เอตฺถ ธมฺมสรูปํ ทสฺเสติ. ปิสทฺโท อุปริ วกฺขมาเน ธมฺเม อเปกฺขติ. ‘‘สริตพฺโพ’’ติ อิมินา อนียสทฺโท กมฺมวาจโกติ ทสฺเสติ. สติชนโกติ สพฺรหฺมจารีนํ สติชนโก. ตสฺส ปทสฺส อธิปฺปายํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘โย น’’นฺติอาทิ. ตตฺถ โยติ ปุคฺคโล. นนฺติ เมตฺตํ กายกมฺมํ. ตํ ปุคฺคลํ อนุสฺสรนฺตีติ สมฺพนฺโธ. เยสนฺติ สพฺรหฺมจารีนํ. เตติ สพฺรหฺมจาริโน. ปสนฺนจิตฺตา หุตฺวาติ สมฺพนฺโธ. ‘‘ปิยํ กโรตี’’ติ อิมินา ปิยกรโณติ ปทสฺส ปิยํ กโรตีติ ปิยกรโณติ วจนตฺถํ ทสฺเสติ. เอเสว นโย ครุกรโณติ เอตฺถาปิ. ‘‘สงฺคเหตพฺพภาวายา’’ติ อิมินา สงฺคหายาติ ปทสฺส ภาวปฺปธานกมฺมนิทฺเทสภาวํ ทสฺเสติ. สงฺคเหตพฺโพติ สงฺคโห, ตทตฺถาย. เตหีติ สพฺรหฺมจารีหิ. ‘‘สมคฺคภาวายา’’ติ อิมินา สมคฺคสฺส ภาโว สามคฺคีติ วจนตฺถํ ทสฺเสติ.

ปคฺคยฺห วจนนฺติ ปคฺคเหตฺวา วจนํ. วิหาเรติ อาธาเร ภุมฺมํ, เถเร อสนฺเตติ โยชนา. ตนฺติ เถรํ กทา อาคมิสฺสติ นุโขติ โยชนา. มมายนวจนนฺติ มมายนากาเรน ปวตฺตํ วจนํ. เมตฺตาสิเนหสินิทฺธานีติ เมตฺตาสงฺขาเตน สิเนเหน สิเนหิตานิ. นยนานีติ จกฺขูนิ. ‘‘อปฺปาพาโธ’’ติ อิมินา อโรโคติ ปทสฺเสว อตฺถํ ทสฺเสติ. นิจฺจาพาเธน วา อโรโค, อาคนฺตุกาพาเธน อปฺปาพาโธ, อชฺฌตฺตาพาเธน วา อโรโค, พหิทฺธาพาเธน อปฺปาพาโธ, กายาพาเธน วา อโรโค, จิตฺตาพาเธน อปฺปาพาโธ. สมนฺนาหรณนฺติ ปุนปฺปุนํ มนสิกรณํ.

น ปุคฺคลํ ปฏิวิภชิตฺวา ภุญฺชตีติ โยชนา. ตทตฺถํ วิตฺถาเรนฺโต อาห ‘‘โย หี’’ติอาทิ. ตตฺถ โยติ ปุคฺคโล, ภุญฺชตีติ สมฺพนฺโธ. ‘‘เอตฺตกํ…เป… ภุญฺชิสฺสามี’’ติ อิมินา อามิสปฏิวิภตฺตโภคิภาวํ ทสฺเสติ. ‘‘เอตฺตกํ วา อสุกสฺส จ…เป… ภุญฺชิสฺสามี’’ติ อิมินา ปุคฺคลปฏิวิภตฺตโภคิภาวํ ทสฺเสติ. อยนฺติ ปุคฺคโล. อาภตนฺติ คามาทิโต อานีตํ. อทาตุมฺปีติ ปิสทฺเทน ทาตุมฺปิ วฏฺฏตีติ ทสฺเสติ. ทานญฺหิ นาม น กสฺสจิ วาริตํ. สพฺเพสนฺติ ทุสฺสีลสีลวนฺตานํ. วุตฺตนฺติ อฏฺฐกถายํ (ที. นิ. อฏฺฐ. ๒.๑๔๑; ม. นิ. อฏฺฐ. ๒.๔๙๒; อ. นิ. อฏฺฐ. ๓.๖.๑๑) วุตฺตํ. วิเจยฺยาติ วิจินิตฺวา. ทาตุมฺปีติ ปิสทฺเทน อวิจินิตฺวา สามญฺญโต ทาตุมฺปิ วฏฺฏตีติ สมฺปิณฺเฑติ. นนุ เอวํ สติ ปุคฺคลวิภาโค กโต นาม โหติ, กสฺมา วิเจยฺย ทาตุํ วฏฺฏตีติ อาห ‘‘น หี’’ติอาทิ. หีติ ยสฺมา. เอเตติ คิลานาทโย. อิทํ ปทํ วิจินิตฺวาติ ปเท กมฺมํ, ‘‘เทนฺเตนา’’ติ ปเท สมฺปทานํ. หีติ สจฺจํ. อิติ อยนฺติ อิติ มนสิกตฺวา อยํ สารณียธมฺมปูรโก.

อขณฺฑานีติอาทีสุ ปฐมํ ตาว ขณฺฑฉิทฺทสพลกมฺมาสานิ ทสฺเสตฺวา เตสํ ปฏิปกฺขวเสน อขณฺฑาทีนิ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ยสฺสา’’ติอาทิ. ตตฺถ ยสฺสาติ ภิกฺขุสฺส, สิกฺขาปทํ ภินฺนนฺติ สมฺพนฺโธ. สตฺตสุ อาปตฺติกฺขนฺเธสูติ อาธาเร ภุมฺมํ, สิกฺขาปทนฺติ สมฺพนฺโธ. อาปตฺติญฺหิ ปฏิจฺจ สิกฺขาปทสฺส ปญฺญตฺตตฺตา อาปตฺติ ตสฺส วิสโย โหติ. อาทิมฺหิ วา อนฺเต วาติ สิกฺขาปทานํ อาทิมฺหิ วา อนฺเต วา. วาสทฺโท อนิยมวิกปฺปตฺโถ. สิกฺขาปเท ภินฺเน อาปตฺติสมฺภวโต วุตฺตํ ‘‘สิกฺขาปทํ ภินฺน’’นฺติ. ขณฺฑํ นามาติ ฉินฺนํ นาม. เวมชฺเฌติ สิกฺขาปทานํ เวมชฺเฌ. ภินฺนนฺติ สิกฺขาปทํ ภินฺนํ. ฉิทฺทํ นามาติ วิวรํ นาม. เทฺว ตีณิ สิกฺขาปทานีติ สมฺพนฺโธ. สพลํ นามาติ จิตฺรํ นาม. ภินฺนานีติ สิกฺขาปทานิ ภินฺนานิ. กมฺมาสํ นามาติ วิจิตฺรํ นาม. เอตฺถ จ เอกสฺมึ ฐาเน เอเกน วิสภาควณฺเณน จิตฺรํ สพลํ นาม, นานาฐาเน นานาวณฺเณน วิจิตฺรํ กมฺมาสํ นามาติ อยเมเตสํ วิเสโส. ขณฺฑาทีนํ วิปริวตฺตนวเสน อขณฺฑาทีนิ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ยสฺส ปนา’’ติอาทิ. อภินฺนานิสีลานีติ อภินฺนานิ สิกฺขาปทสีลานิ. ตานิ ปนาติ สีลานิ ปน. ‘‘เอตานี’’ติ ปทํ ปทาลงฺการมตฺตํ. ภุชิสฺสภาวกรณโตติ ตณฺหาทาสพฺยโต โมเจตฺวา ภุชิสฺสกรณภาวโต. อิมินา ‘‘ภุชิสฺสภาวกรณานี’’ติ วตฺตพฺเพ อุตฺตรปทโลปวเสน เอวํ วุตฺตนฺติ ทสฺเสติ. ภุชิสฺสานีติ วุจฺจนฺตีติ สมฺพนฺโธ. วิญฺญูหีติ พุทฺธาทีหิ สปฺปุริเสหิ. อุปจารสมาธึ อปฺปนาสมาธึ วาติ เอตฺถ วาสทฺโท สมุจฺจยตฺโถ. อุปจารสมาธิญฺจ อปฺปนาสมาธึ จาติ หิ อตฺโถ. ‘‘สํวตฺตยนฺตี’’ติ อิมินา สมาธิสํวตฺตนิกานีติ เอตฺถ อนียสทฺโท พหุลํ กตฺตุวาจโกติ ทสฺเสติ. สีลสามญฺญคโตติ เอตฺถ สมานสฺส ภาโว สามญฺญํ, ตํ คโตติ สามญฺญคโต, สีเลน สามญฺญคโต สีลสามญฺญคโต, หุตฺวา วิหรตีติ โยชนา. เตน วุตฺตํ ‘‘สมานภาวูปคตสีโล วิหรตี’’ติ.

ยายํ ทิฏฺฐีติ เอตฺถ ‘‘ทิฏฺฐี’’ติ สามญฺญคตสฺสาปิ สทฺทสฺส ‘‘อริยา’’ติ สทฺทนฺตรสนฺนิธาเนน วิเสสวิสยตฺตา สมฺมาทิฏฺฐีติ อาห ‘‘มคฺคสมฺปยุตฺตา สมฺมาทิฏฺฐี’’ติ. ‘‘มคฺคสมฺปยุตฺตา’’ติ อิมินา โลกิยสมฺมาทิฏฺฐึ ปฏิกฺขิปติ. นิทฺโทสาติ วิสุทฺธตฺตา, อุตฺตมตฺตา วา นิทฺโทสา. อิมินา อริยสทฺโท นิทฺโทสตฺถวาจโก อนิปฺผนฺนปาฏิปทิโกติ ทสฺเสติ. นิยฺยาตีติ นิพฺพานํ ยาติ. อิมินา อนียสทฺโท พหุลํ กตฺตุวาจโกติ ทสฺเสติ. โย ตถาการี โหติ, ตกฺกรสฺสาติ โยชนา. ตถาการีติ ตาย มคฺคสมฺปยุตฺตาย สมฺมาทิฏฺฐิยา การี โหติ. อิมินา ตาย สมฺมาทิฏฺฐิยา กโรตีติ ตกฺกโรติ วจนตฺถํ ทสฺเสติ. ทุกฺขกฺขยายาติ เอตฺถ ขียนํ ขโย, ทุกฺขสฺส ขโย ทุกฺขกฺขโย, ตทตฺถายาติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘สพฺพทุกฺขสฺส ขยตฺถ’’นฺติ. เสสนฺติ วุตฺตวจนโต เสสํ วจนํ.

อิติ กติปุจฺฉาวารวณฺณนาย โยชนา สมตฺตา.