๗. อตฺตาทานองฺคกถา

๓๙๘. อตฺตาทานํ อาทาตุกาเมนาติ เอตฺถ กึ อตฺตาทานนฺติ อาห ‘‘สาสนํ โสเธตุกาโม’’ติอาทิ. อิมินา ปรํ โจเทตุํ อตฺตนา อาทาตพฺพํ อธิกรณํ อตฺตาทานนฺติ วุจฺจตีติ ทสฺเสติ. อกาโล อิมํ อตฺตาทานํ อาทาตุนฺติ เอตฺถ อกาลํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ราชภย’’นฺติอาทิ. ตตฺถ วสฺสารตฺโตติ วสฺสกาโล. โส หิ วสฺโส อติวิย รญฺชติ เอตฺถ กาเลติ วสฺสารตฺโตติ วุจฺจติ. วสฺสารตฺโตปิ อธิกรณวูปสมตฺถํ ลชฺชิปริสาย ทูรโต อานยนสฺส ทุกฺกรตฺตา อกาโล นาม. อิตีติ อยํ ราชภยาทิกาโลติ อตฺโถ. วิปรีโตติ ราชภยาทีนํ อภาวกาโล.

อภูตํ อิทํ อตฺตาทานนฺติ เอตฺถ อภูตสทฺโท อวิชฺชมานปริยาโยติ อาห ‘‘อสนฺตมิท’’นฺติ, อิทํ อตฺตาทานํ อวิชฺชมานนฺติ อตฺโถ. มยา คหิโตติ สมฺพนฺโธ. สีลวา ปุคฺคโลติ โยชนา. ยนฺติ อตฺตาทานํ สํวตฺตตีติ สมฺพนฺโธ. อิทนฺติ อตฺตาทานํ.

น ลภิสฺสามิ สนฺทิฏฺเฐ, ลภิสฺสามิ สนฺทิฏฺเฐติ เอตฺถ ‘‘น ลภิสฺสามิ, ลภิสฺสามี’’ติ อิทํ กึ สนฺธาย วุตฺตนฺติ อาห ‘‘อปฺเปกทา หี’’ติอาทิ. ตตฺถ อปฺเปกทาติ อปิ เอกทา. หิสทฺโท วิตฺถารโชตโก. เอวรูปาติ สนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตสภาวา. ตนฺติ อุปตฺถมฺภกภิกฺขุลภนํ สนฺธายาติ สมฺพนฺโธ. ‘‘น ลภิสฺสามี’’ติ อิทํ วจนํ วุตฺตนฺติ สมฺพนฺโธ.

โกสมฺพกานํ ภณฺฑนาทิ ภวติ วิย ภณฺฑนาทิ ภวิสฺสตีติ โยชนา. ปจฺฉาปิ อวิปฺปฏิสารกรํ ภวิสฺสตีติ เอตฺถ เกสํ อวิปฺปฏิสารกรํ ภวติ วิย ปญฺจงฺคสมฺปนฺนาคตํ อตฺตาทานํ อาทิยโต ปจฺฉาปิ อวิปฺปฏิสารกรํ ภวตีติ อาห ‘‘สุภทฺทํ วุฑฺฒปพฺพชิต’’นฺติอาทิ. ตตฺถ ปญฺจสติกสงฺคีตินฺติ ปญฺจสเตหิ มหากสฺสปาทีหิ กตฺตพฺพํ สงฺคีตึ. มหากสฺสปตฺเถรสฺส ปจฺฉา สมนุสฺสรณกรํ โหติ อิว โหตีติ โยชนา. เอเสว นโย เสเสสุปิ. สมนุสฺสรณกรนฺติ สมฺโมทวเสน ปุนปฺปุนํ อนุสฺสรณสฺส กรํ. อิมินา ‘‘อวิปฺปฏิสารกร’’นฺติ ปทสฺส อตฺถํ ทสฺเสติ. ปจฺฉาปีติ เอตฺถ ปิสทฺทสฺส อวุตฺตสมฺปิณฺฑนตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘สาสนสฺส จา’’ติอาทิ. ตตฺถ สาสนสฺส จ สสฺสิริกตายาติ สมฺพนฺโธ. วิคตอุปกฺกิเลสจนฺทิมสูริยานํ วิย สาสนสฺส จ สสฺสิริกตาย สํวตฺตตีติ อธิปฺปาโย.