๑. ขุทฺทานุขุทฺทกสิกฺขาปทกถา

๔๔๑. ปญฺจสติกกฺขนฺธเก ‘‘จตฺตาริ…เป… ขุทฺทกานี’’ติ เอวมาทิ วุตฺตนฺติ สมฺพนฺโธ. ปริยาเยนาติ การเณน. ธูมกาลิกนฺติ เอตฺถ ธูมสฺส กาโล ธูมกาโล, ธูมสฺส อุฏฺฐิตกาโลติ อตฺโถ. โส เอตสฺสตฺถีติ ธูมกาลิกํ, สิกฺขาปทปญฺญตฺตํ. อิติ อิมมตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ยาวา’’ติอาทิ.

๔๔๓. อิทนฺติ ‘‘กตมานิ ปน ภนฺเต ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานี’’ติ อปุจฺฉนํ. ‘‘ตยา’’ติ อิมินา อิทํ เตติ เอตฺถ เตสทฺทสฺส ‘‘ตุยฺหํ, ตวา’’ติ อตฺเถ ปฏิกฺขิปติ. อาปตฺตินฺติ ทุกฺกฏาปตฺตึ. หีติ สจฺจํ, ยสฺมา วา. เตติ เถรา. ‘‘สงฺโฆ…เป… น สมุจฺฉินฺทตี’’ติ เอตํ วจนํ อนุสฺสาวิตนฺติ โยชนา. ‘‘เทเสหิ ตํ อาวุโส ทุกฺกฏ’’นฺติ อิทมฺปิ จ วุตฺตนฺติ สมฺพนฺโธ. เถโร ปนาติ อานนฺทตฺเถโร ปน อาหาติ สมฺพนฺโธ. ตตฺถาติ อปุจฺฉเน. ยถาติ เยนากาเรน. จตูสุ ฐาเนสูติ ‘‘ภควโต วสฺสิกสาฏิกํ อกฺกมิตฺวา สิพฺเพสี’’ติอาทีสุ จตูสุ ฐาเนสุ. เอตฺถาติ ปญฺจสติกกฺขนฺธเก.

อิติ ปญฺจสติกกฺขนฺธกวณฺณนาย โยชนา สมตฺตา.