๕๖. อปตฺตกาทิวตฺถุกถา

๑๑๘. โย ปิณฺโฑ หตฺเถสุ ลพฺภตีติ โยชนา. ตทตฺถายาติ ตสฺส ปิณฺฑสฺส อตฺถาย. เสยฺยถาปิ ติตฺถิยาติ เอตฺถ เสยฺยถาปิสทฺโท อุปมตฺโถ, ติตฺถิยสทฺโท อาชีวกนามเก ติตฺถิเย โหตีติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ยถาปิ อาชีวกนามกา ติตฺถิยา’’ติ. ตสฺมา อาชีวกสงฺขาเต ติตฺถิเย อุปมํ กตฺวา อุชฺฌายนฺตีติ อาห ‘‘สูปพฺยญฺชเนหี’’ติอาทิ. หีติ สจฺจํ, ยสฺมา วา. เตติ อาชีวกา. กมฺมํ ปน น กุปฺปตีติ ปตฺตจีวเรสุ อสนฺเตสุปิ กมฺมวาจาย ‘‘ปริปุณฺณสฺส ปตฺตจีวร’’นฺติ ปริกิตฺติตตฺตา กมฺมํ น กุปฺปตีติ อธิปฺปาโย.

ยาจิตเกนาติ เอตฺถ ยาจิโต หุตฺวา คหิโต ยาจิตโกติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ยาจิตฺวา คหิเตนา’’ติ. ‘‘อีทิเสน หี’’ติอาทินา โทสํ ทสฺเสติ. ตสฺมาติ ยสฺมา อาปตฺติ โหติ, ตสฺมา. ตสฺสาติ อุปสมฺปทาเปกฺขสฺส. นิรเปกฺเขหิ อาจริยุปชฺฌายาทีหีติ โยชนา. นิสฺสชฺชิตฺวาติ พฺรหฺมเทยฺเยน นิสฺสชฺชิตฺวา. อนธิฏฺฐานุปคานํ ปตฺตจีวรานํ อปตฺตจีวรตฺตา วุตฺตํ ‘‘อธิฏฺฐานุปคํ ปตฺตจีวร’’นฺติ. ปณฺฑุปลาสนฺติ สมณุทฺเทสภาวาเปกฺขํ. โส หิ รูฬฺหิวเสน ปณฺฑุปลาโสติ วุจฺจติ. อถ วา ยถา ปณฺฑุปลาโส น หริโต, นาปิ สุกฺโข โหติ, เอวํ โสปิ ปพฺพชาเปกฺโข น คิหี โหติ, นาปิ สามเณโร, ตสฺมา สมณุทฺเทสภาวาเปกฺโข ‘‘ปณฺฑุปลาโส’’ติ วุจฺจติ.

วสนฺตสฺส ปณฺฑุปลาสสฺสาติ สมฺพนฺโธ. อนามฏฺฐปิณฺฑปาตนฺติ ภิกฺขูหิ อนามสิตพฺพคฺคํ ปิณฺฑปาตํ. สามเณรภาคสมโกติ สามเณเรหิ ลทฺเธน ภาเคน สมํ ปวตฺโต. อสฺสาติ ปณฺฑุปลาสสฺส. สามเณรสฺส สพฺพํ ปฏิชคฺคนกมฺมํ กาตุํ วฏฺฏติ วิย, อสฺส กาตุํ วฏฺฏตีติ โยชนา.