๔๒. สิกฺขาปททณฺฑกมฺมวตฺถุกถา

๑๐๖. นาสนวตฺถูติ ลิงฺคนาสนาย อธิฏฺฐานํ, การณนฺติ วุตฺตํ โหติ. ปจฺฉิมานํ ปญฺจนฺนนฺติ โยชนา. ทณฺฑกมฺมวตฺถูติ ทณฺฑกมฺมสฺส การณํ.

๑๐๗. อปฺปติสฺสาติ เอตฺถ ภิกฺขูนํ วจนสฺส ปฏิมุขํ อาทเรน อสวนํ ภิกฺขู เชฏฺฐกฏฺฐาเน น ฐเปนฺติ นามาติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ภิกฺขู เชฏฺฐกฏฺฐาเน’’ติอาทิ. ‘‘สมานชีวิกา’’ติ อิมินา อสภาควุตฺติกาติ เอตฺถ สภาคสทฺโท สมานสทฺทปริยาโย, วุตฺติสทฺโท ชีวิกปริยาโยติ ทสฺเสติ. ปริสกฺกตีติ เอตฺถ สกฺก คติยนฺติธาตุปาเฐสุ (สทฺทนีติธาตุมาลายํ ๑๖ ฬการนฺตธาตุ) วุตฺตตฺตา ปริปุพฺโพ สกฺกสทฺโท คตฺยตฺโถติ อาห ‘‘ปรกฺกมตี’’ติ. กินฺตีติ กิเมว. อิติสทฺโท เหตฺถ เอวสทฺทตฺโถ, เกน เอว อุปาเยนาติ หิ อตฺโถ. อกฺโกสติ เจวาติ ชาติอาทีหิ อกฺโกสติ เจว. เภเทตีติ เภทาเปติ. อาวรณํ กาตุนฺติ เอตฺถ อาวรณสทฺโท นิวารณสทฺทเววจโนติ อาห ‘‘นิวารณํ กาตุ’’นฺติ. ยตฺถาติ ยสฺมึ ปริเวเณ, เสนาสเน วา. วสฺสคฺเคนาติ วสฺสคณนาย. (ตสฺสาติ ปริเวณเสนาสนสฺส. อุปจาเรติ อาสนฺเน). มุขทฺวาริกนฺติ มุขสงฺขาเตน ทฺวาเรน อชฺโฌหริตพฺพํ. ‘‘วทโตปี’’ติ อิมินา วจีปโยเคน ทุกฺกฏาปตฺตึ ทสฺเสติ, ‘‘นิกฺขิปโตปี’’ติ อิมินา กายปโยเคน. อนาจารสฺสาติ ทณฺฑกมฺเม อนาจารสฺส. เอตฺตเก นาม ทณฺฑกมฺเมติ เอตฺตเก นาม อุทกาหราปนาทิสงฺขาเต ทณฺฑกมฺเม. อิทนฺติ ยาคุภตฺตาทึ. ลจฺฉสีติ ลภิสฺสสิ. ‘‘เอตฺตเก นาม ทณฺฑกมฺเม’’ติ วุตฺตวจนสฺส ยุตฺตึ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ภควตา หี’’ติอาทิ. ทณฺฑกมฺมนฺติ ทณฺเฑนฺติ ทเมนฺติ เอเตนาติ ทณฺโฑ, โสเยว กตฺตพฺพตฺตา กมฺมนฺติ ทณฺฑกมฺมํ อาวรณาทิ. อปราธานุรูปนฺติ วีติกฺกมสฺส อปราธสฺส อนุรูปํ. ตมฺปีติ อุทกทารุวาลิกาทิอาหราปณมฺปิ. ตญฺจ โขติ ตญฺจ กรณํ. โอรมิสฺสตีติ กาเยน โอรมิสฺสติ. วิรมิสฺสตีติ วาจาย วิรมิสฺสติ. อุณฺหปาสาเณ วาติอาทีสุ วาสทฺเทน อญฺญานิปิ อตฺตตาปนปริตาปนาทีนิ กมฺมานิ สงฺคณฺหาติ.